การพัฒนาการย้อมผ้าฝ้ายด้วยสีย้อมจากแก่นขนุนโดยใช้เซทิลไตรเมทิลแอมโมเนียมโบรไมด์เป็นสารช่วยย้อมโดยการปรับประจุบวกก่อนย้อม

Name: พชรพล ศิริสุนทร

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. วท.ม. (เทคโนโลยีอุตสาหกรรมและการจัดการสินค้าสิ่งทอ) 2568

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สาขาเทคโนโลยีอุตสาหกรรมและการจัดการสินค้าสิ่งทอ -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: สีย้อมจากพืช

ThaSH: สีย้อมและการย้อมสี -- ฝ้าย

ThaSH: แก่นขนุน -- การใช้ประโยชน์

ThaSH: เมทิลแอมโมเนียมโบรไมด์

Abstract: การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อปรับปรุงกระบวนการย้อมผ้าฝ้ายด้วยสีย้อมธรรมชาติจากแก่นขนุน โดยใช้สารเซทิลไตรเมทิลแอมโมเนียมโบรไมด์ (CTAB) เป็นสารช่วยย้อมชนิดประจุบวกเพื่อเพิ่มการยึดเกาะของสีบนเส้นใย และศึกษาผลของการใช้สารมอร์แดนท์ ได้แก่ เฟอรัสซัลเฟต (FeSO4·7H2O) และอะลูมิเนียมโพแทสเซียมซัลเฟต (AlK(SO4)2·12H2O) ต่อเฉดสีและความคงทนต่อการซักของผ้าฝ้าย ผ้าที่ใช้เป็นผ้าฝ้ายซัลเฟอร์ไรท์ (Sanforized cotton) ผ่านการปรับสภาพด้วย CTAB ก่อนนำไปย้อมด้วยสารสกัดจากแก่นขนุน โดยประเมินค่าความแตกต่างของสี (ΔE) ด้วยระบบ CIE Lab* และทดสอบความคงทนต่อการซักตามมาตรฐาน ISO 105-C06 ด้วยวิธี เกรย์สเกล ผลการทดลองพบว่า ผ้าที่ผ่านการปรับสภาพด้วย CTAB มีค่าความเข้มสี (K/S) สูงกว่าแบบไม่ปรับสภาพ และให้เฉดสีเข้มขึ้น การปรับเฉดด้วย FeSO4 ช่วยลดค่า ΔE ทำให้สีใกล้เคียงกับเฉดที่ต้องการ ขณะที่ AlK(SO4)2 ช่วยเพิ่มความคงทนต่อการซัก ซึ่งให้ค่าความคงทนระดับ 3–4 ตามเกรย์สเกล สรุปได้ว่าการปรับสภาพผ้าฝ้ายด้วย CTAB ร่วมกับการใช้มอร์แดนท์ที่เหมาะสม สามารถเพิ่มประสิทธิภาพของการย้อมสีธรรมชาติจากแก่นขนุน ทั้งในด้านความเข้ม ความใกล้เคียงของเฉด และความคงทนต่อการซัก อันเป็นแนวทางที่ส่งเสริมการผลิตสิ่งทอย้อมสีธรรมชาติอย่างยั่งยืน This study aimed to enhance the natural dyeing of cotton fabric using an extract from Artocarpus heterophyllus (jackfruit heartwood). Cetyltrimethylammonium Bromide (CTAB) was employed as a cationic pretreatment agent to improve dye fixation, while the effects of mordants-ferrous sulfate (FeSO4 ·7H2O) and aluminum potassium sulfate (AlK(SO4 )2 ·12H2O)-on color shade and wash fastness were investigated. Sanforized cotton fabric was used as the substrate. The dyed samples were evaluated for color characteristics in the CIE Lab* system and tested for wash fastness according to ISO 105-C06 using gray scale ratings. The results showed that CTAB-treated cotton exhibited higher color strength (K/S) and deeper shades than untreated fabric, indicating improved dye absorption. Shade adjustment with ferrous sulfate reduced the color difference (ΔE), producing hues closer to the desired tone, while aluminum potassium sulfate enhanced wash fastness, achieving gray-scale ratings of 3-4. These findings confirm that cationic pretreatment with CTAB, in combination with suitable mordants, significantly improves the natural dyeing performance of jackfruit heartwood dye in terms of color intensity, shade uniformity, and wash durability. The study demonstrates a practical and environmentally friendly approach for producing naturally dyed cotton fabrics with enhanced fastness properties suitable for sustainable textile applications

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: ขนิษฐา วัชราภรณ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Created: 2568

Modified: 2569-06-29

Issued: 2569-06-29

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2568/pacharapol-siri-all.pdf

tha

DegreeName: วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: เทคโนโลยอีุตสาหกรรมและการจดัการสินคา้สิ่งทอ

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ใช้เวลา

0.022199 วินาที