การใช้ประโยชน์จากเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรสู่การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกเชิงการท่องเที่ยว ตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน

Utilizing agricultural waste materials to create souvenir products for tourism based on the concept of a circular economy

Name: สุรภา วงศ์สุวรรณ

Organization : มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร. คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบ

Name: ธานี สุคนธะชาติ

Organization : มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร. คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบ

ThaSH: ของที่ระลึก

ThaSH: ของเสียทางการเกษตร -- การใช้ประโยชน์

ThaSH: วัสดุเหลือใช้จากพืชเศรษฐกิจ

Abstract: การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาทุนทางธรรมชาติของพืชเศรษฐกิจในชุมชนบ้านถ้ำเสือ จังหวัดเพชรบุรี ที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์หลังการเก็บเกี่ยวเพื่อพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน และ (2) พัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกจากเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรให้มีมูลค่าเพิ่มและส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน (Mixed Methods) โดยดำเนินการเก็บข้อมูลจากแบบสอบถามและการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ คนในชุมชนบ้านถ้ำเสือ นักออกแบบ และนักท่องเที่ยว รวม 340 คน เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบสอบถาม แบบประเมินความพึงพอใจ และการวิเคราะห์วัฏจักรชีวิตผลิตภัณฑ์ (Life Cycle Assessment: LCA) ผลการวิจัยพบว่า พืชเศรษฐกิจที่มีศักยภาพสูงสุดคือ “กล้วยน้ำว้า” เนื่องจากมีปริมาณมากเหลือทิ้งสูง และสามารถนำ “กาบกล้วย” มาใช้ในการพัฒนาเป็นวัสดุแปรรูปได้ง่ายโดยไม่ต้องใช้สารเคมี พบว่าผลิตภัณฑ์ต้นแบบที่พัฒนาขึ้น เช่น กระเป๋าสะพาย ซองใส่อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และของตกแต่งบ้าน ได้รับความพึงพอใจในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.40, SD = 0.03) การออกแบบผสมผสานภูมิปัญญาท้องถิ่นกับเทคนิคสมัยใหม่ สอดคล้องกับแนวคิดการออกแบบเชิงนิเวศ (Eco-Design) และการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ผลการศึกษาชี้ให้เห็นถึงแนวทางการต่อยอด เช่น การผสมเส้นใยจากพืชเศรษฐกิจอื่น (ตาลโตนดหรือมะพร้าว) เพื่อพัฒนาวัสดุผสม และการเคลือบพื้นผิวด้วยฟิล์มบุกผสมกลีเซอรีน เพื่อเพิ่มความทนทานของผลิตภัณฑ์ โดยสรุป การวิจัยครั้งนี้สะท้อนศักยภาพของชุมชนบ้านถ้ำเสือในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์เชิงนิเวศจากวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร ซึ่งสามารถต่อยอดเป็นต้นแบบเชิงพาณิชย์ สนับสนุนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ และส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศตามแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างยั่งยืน

Abstract: This research sought to (1) examine the natural capital of economic crops in the Ban Tham Sue community, Phetchaburi Province, that can be utilized post-harvest for the development of souvenir products aligned with the circular economy concept, and (2) create prototype souvenir products from agricultural waste materials to augment value creation and foster ecotourism. The research utilized a mixed-methods approach that integrated quantitative surveys with participatory action research (PAR). The sample had 340 individuals, including local community members, designers, and visitors. Research instruments including questionnaires, satisfaction assessments, and Life Cycle Assessment (LCA) for product design. The results indicated that Nam Wa banana is the most promising commercial crop owing to its abundance, substantial agricultural residue, and appropriateness for repurposing as “banana sheath” material without chemical treatment. The created prototypes, including shoulder bags, electronic cases, and ornamental objects, attained a high satisfaction level (mean = 4.40, SD = 0.03). The design process amalgamated indigenous knowledge with modern methodologies, conforming to eco-design principles and optimizing resource use. The study additionally suggested potential avenues, including the amalgamation of banana fibers with other indigenous fibers (toddy palm or coconut) to produce hybrid natural materials, and the application of a konjac–glycerin film on the surface to enhance durability and moisture resistance. This research underscores the Ban Tham Sue community’s capacity to produce eco-friendly items from agricultural waste, serving as a paradigm for sustainable community development. The results enhance the creative economy, augment local resources, and bolster ecotourism by adhering to circular economy principles.

มหาวิทยาลัยบูรพา. สำนักหอสมุด

Address: ชลบุรี

Email: buulibrary@buu.ac.th

Created: 2569

Modified: 2569-04-19

Issued: 2569-04-19

บทความ/Article

application/pdf

BibliograpyCitation : วารสารศิลปกรรมบูรพา. ปีที่ 29, ฉบับที่ 1 (ม.ค.-มิ.ย. 2569), หน้า 27-47

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยบูรพา

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	art29n1p27-47.pdf	1.7 MB

ใช้เวลา

0.037954 วินาที