การพัฒนาการเรียนรู้เศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ของชุมชนไทยเวียงสำหรับนักศึกษาหลักสูตรเทคโนโลยีเคมี ศูนย์นครนายก

Name: ศักดิ์ชัย ยอดมีกลิ่น

Address: คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสวนดุสิต

Name: ดุสิต อังธารารักษ์

Address: คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสวนดุสิต

keyword: ไผ่ วัสดุเหลือใช้

; วัสดุเหลือใช้ ประโยชน์

Abstract: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1. เพื่อศึกษาสภาพปัญหาการพัฒนาการเรียนรู้เศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ของชุมชนไทยเวียงสำหรับหรับนักศึกษาหลักสูตรเทคโนโลยีเคมี มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์นครนายก 2) เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาการเรียนรู้การใช้ประโยชน์เศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ของชุมชนไทยเวียง สำหรับหรับนักศึกษาหลักสูตรเทคโนโลยีเคมี มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์นครนายกประชากรและกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาประชากรและกลุ่มตัวอย่างเป็นกลุ่มเดียวกันที่ใช้ในการวิจัย จึงใช้การสุ่มแบบจาะจง โดยปัจจัยส่วนบุคคลที่เป็นตัวแทนของชุมชนไทยเวียง ผู้ให้ข้อมูลหลักเชิงปริมาณรวม 5 คน ซึ่งมีลักษณะเหมือนกันแต่กระจายกันอยู่จึงใช้การสุ่มแบบเจาะจง เปิดตารางสำเร็จของทาโรยามาเน่ (Taro Yamane) ซึ่งแสดงค่าดัชนี IOC (IOC=Item-Objective Congruence Index) กำหนดความคลาดเคลื่อนเท่ากับ .05 ที่ค่าความเชื่อมั่น ร้อยละ 95 มีค่า ความเชื่อมั่นโดยวิธีสัมประสิทธิ์อัลฟาตามวิธีของครอนบาค (Cronbach) 0.586 ผู้ให้ข้อมูลหลักมี 3 กลุ่มได้แก่ นายปิยะชาติ จันลา ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ผู้ก่อตั้ง“ภูกะเหรี่ยง” ตำบลศรีนาวา อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก เป็นกลุ่มที่ 1 คือ บุคคลแห่งการเรียนรู้ คนในชุมชนไทยเวียง ที่เคลื่อนไหวในการเรียนรู้จากปรากฏการณ์ เหตุการณ์ในชุมชนอย่างต่อเนื่องมาหลายสิบปี กลุ่มที่ 2 คือกลุ่มคนแห่งการเรียนรู้ เป็นผู้นำชุมชนที่โดดเด่นเป็นนักพัฒนาที่ต้องการสร้างอาชีพให้กับคน ในชุมชน หรือปราชญ์ชาวบ้าน เป็นบุคลที่ชุมชนให้ความเคารพ ศรัทธา ได้แก่ พระครูอุดมกิจจานุกูล เจ้าอาวาสวัดคีรีวัน และกลุ่มที่ 3 คือชุมชนแห่งการเรียนรู้ เป็นผู้นำที่เข้มแข็ง เป็นที่ยอมรับและเชื่อถือของคนในชุมชนเป็นกำนันหรือผู้ใหญ่บ้าน ได้แก่ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 1 บ้านคีรีวัน ว่าที่ ร.ต.ณัฐพงษ์ แก่นใจเด็ด ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 7 บ้านโคกกรวด นายประสงค์ พวยอ้วน และผู้ใหญ่บ้านหมู่ 8 บ้านท่าซุง นางสาวกุลฑิรา แขกระจ่าง ทั้งนี้ผู้ให้ข้อมูลทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพทั้ง 5 คน เป็นกลุ่มประชากรมีลักษณะเหมือนกันเป็นกลุ่มคนที่ผู้ศึกษาและผู้วิจัยใช้ตอบแบบสอบถามและใช้การสนทนากลุ่ม (Focus Group) ตัวแปรที่ใช้ในการวิจัย ตัวแปรตาม (Dependent Variable) ได้แก่ แนวทาง การพัฒนาการเรียนรู้ 3 ด้าน ได้แก่ ด้านการเสนอความคิด ด้านการดำเนินการและการปฏิบัติการบริหารจัดการปัญหา ด้านแนวทางในการบริหารจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ของของชุมชนไทยเวียงในอนาคต เครื่องมือในการวิจัยและการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ มี 2 ลำดับ ตามลำดับ ๆ แรกเป็นแบบสอบถามและลำดับที่ 2 เป็นแบบการใช้การสนทนากลุ่ม (Focus group) ในลำดับแรกเป็นแบบสอบถามที่ผู้ศึกษาและผู้วิจัยสร้างขึ้นเอง โดยมีขั้นตอน การสร้างตามลำดับ ดังนี้ ลำดับที่ 1 แบบสอบถาม 1.) ขั้นตอนแรกวิธีการได้มาของแบบสอบถาม 1. ศึกษาข้อมูลเอกสารจากยุทธศาสตร์การพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ. 2561- 2565) องค์การบริหารส่วนตำบลศรีนาวา อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก เพื่อเก็บรวบรวมข้อมูล 2. ศึกษาวัตถุประสงค์และกรอบแนวคิดของการวิจัย 3. สร้างแบบสอบถามฉบับร่างแล้วนำไปหาความเที่ยงตรงด้านเนื้อหา (Content Validity) จากผู้เชี่ยวชาญที่ได้ตรวจสอบ จำนวน 2 คน (รายชื่อในภาคผนวก ก) 4. การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ นำแบบสอบถามไปหาค่าความเชื่อมั่น จากกลุ่ม ประชากรและตัวอย่างที่เป็นกลุ่มเดียวกันกับงานวิจัยครั้งนี้จำนวน 5 ท่าน ได้ค่าความเชื่อมั่นโดยวิธี สัมประสิทธิ์อัลฟา ตามวิธีของครอนบาค (Cronbach) ได้ค่า 0.586 5. ผู้ศึกษาและผู้วิจัยนำแบบสอบถามตามที่หาความเที่ยงตรงและความเชื่อมั่นแล้ว แจกไปยังกลุ่มประชากรและกลุ่มตัวอย่างที่กำหนดไว้ จำนวน 5 คน และเก็บรวบรวมด้วยตนเอง ลักษณะของแบบสอบถาม แบ่งออกเป็น 3 ตอน คือ ตอนที่ 1 เป็นแบบสำรวจรายการ (Check List) เกี่ยวกับปัจจัยส่วนบุคคล ประกอบด้วย คำถามเกี่ยวกับ เพศ อายุ ระดับการศึกษา อาชีพ และรายได้ต่อเดือน ตอนที่ 2 ตามความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่างซึ่งเป็นกลุ่มเดียวกับประชากร ในการวิจัยเป็น แบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) แบ่งลำดับความคิดเห็นเป็น 5 ลำดับ คือ มากที่สุด มาก ปานกลาง น้อย และน้อยที่สุด ตอนที่ 3 ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะอื่น ๆ 1.1) สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล การวิจัยชั้นเรียนในครั้งนี้ มีวิธีการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณและทำการวิเคราะห์ข้อมูล คุณภาพโดยแบ่งได้ ดังนี้ ใช้สถิติค่าความถี่ ร้อยละ และการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรม SPSS ใน การหาค่าสถิติพื้นฐาน ใช้ค่าร้อยละ (Percentage) ค่าเฉลี่ย ( =Mean) และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (SD. =Standard Deviation) และการสนทนากลุ่มนำเสนอในรูปแบบตารางและนำข้อมูลที่ได้มา อรรถาธิบายและพรรณนา X ลำดับที่ 2 การสนทนากลุ่ม (Focus group) 1.ทำการสำรวจข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับประชาชนในชุมชนไทยเวียง เพื่อใช้ประกอบ ในการวิเคราะห์ข้อมูล ซึ่งการสำรวจนี้ผู้ศึกษาและผู้วิจัยได้ใช้แบบบันทึกปรากฏการณ์ต่าง ๆ ที่เคลื่อนไหวในชุมชนที่เกี่ยวข้องกับการวิจัย ถ่ายภาพและบันทึก Clip VDO การสัมภาษณ์เชิงลึก ได้แก่ บุคคลแห่งการเรียนรู้ และกลุ่มคนแห่งการเรียนรู้ รวม จำนวน 2 คน เป็นตัวแทนภาค ประชาชนและตัวแทนภาครัฐจากองค์การบริหารส่วนตำบล ตำบลศรีนาวา อำเภอเมือง จังหวัด นครนายก ได้แก่ ชุมชนแห่งการเรียนรู้ จำนวน 3 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์ เชิงลึกแบบมีโครงสร้างและไม่มีโครงสร้าง ใช้การวิเคราะห์ข้อมูล โดยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ในครั้งนี้ศึกษาโดยใช้กระบวนการวิจัยแบบผสมทั้งเชิงคุณ ภาพและเชิงปริมาณ (Qualitative research) แบ่งออกเป็น 3 ด้าน ดังนี้ 1) ด้านการเสนอความคิด การวางแผนและการตัดสินใจ 2) ด้านการดำเนินการและการปฏิบัติการบริหารจัดการปัญหาที่เกิดขึ้นจาก การจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ ของชุมชนไทยเวียง 3) ด้านแนวทางในการบริหารจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ของของชุมชนไทยเวียงในอนาคต ด้วยการติดตามและประเมินผล 2. การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-depth Interview) ในทุกประเด็นที่เกี่ยวข้อง เพื่อตอบคำถามการวิจัย โดยเลือกสัมภาษณ์ผู้นำชุมชน ผู้นำกลุ่มและสมาชิกกลุ่มอาชีพที่มีส่วนร่วม ในการเรียนรู้ของชุมชน และ กลุ่มชาวบ้านที่เกี่ยวข้องหรืออยู่ในเหตุการณ์ของปรากฏการณ์ ตลอดจนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งการสัมภาษณ์ แบบมีโครงสร้างและไม่มีโครงสร้างในประเด็นที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องและครอบคลุมประเด็นที่ศึกษามากที่สุด 4 ข้อคำถาม 3. การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วมในกิจกรรมของกลุ่มเป้าหมายที่ศึกษา รวมทั้งการเข้าไปคลุกคลีเรียนรู้วิถีชีวิตของชาวบ้านในชุมชนที่เป็นพื้นที่ศึกษาเป็นระยะ ๆ แล้วบันทึกภาพปรากฏการณ์ เหตุการณ์ที่น่าสนใจไว้ เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงลึกมากขึ้น 4. การสัมมนากลุ่มโดยเชิญผู้เกี่ยวข้อง ประกอบด้วยผู้นำกลุ่มต่าง ๆ ตัวแทนชาวบ้านและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาวิเคราะห์ด้านลึกร่วมกัน หรือการสังเคราะห์ภาพรวมของปรากฏการณ์ ที่เกิดขึ้นการเก็บข้อมูลที่มีประเด็นไม่ค่อยสอดคล้องซึ่งกันและกัน ประเด็นปัญหาร่วมและนำภาพปรากฏการณ์มาให้ที่ประชุมอธิบาย หรือสรุปประเด็นจนเกิดภาวะอิ่มตัวเชิงทฤษฎี ร่วมตอบแบบสอบถามที่สร้างขึ้นอย่างถูกต้องตามหลักวิชา 5. ให้ประชาชนที่เป็นตัวแทนในชุมชนไทยเวียง จากหมู่ 1 หมู่ 7 และหมู่ 8 ซึ่งประกอบไปด้วยบุคคลแห่งการเรียนรู้ กลุ่มคนแห่งการเรียนรู้ ชุมชนแห่งการเรียนรู้ ร่วมทำ การวิเคราะห์ข้อมูล ซึ่งการสำรวจนี้ผู้ศึกษาและผู้วิจัยได้ใช้แบบบันทึกปรากฏการณ์ในการตรวจสอบข้อมูล 6. วิเคราะห์ข้อมูลโดยผู้ศึกษาและผู้วิจัยได้ไปนำเสนอผลงาน และเขียนรูปเล่มงานวิจัย เผยแพร่งานวิจัยผ่านการประชุมวิชาการที่ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ผลการวิจัยมีดังนี้ 1) งานวิจัยนี้แบ่งออกเป็น 2 ลำดับ ลำดับแรกเป็นแบบสอบถามและลำดับที่ 2 เป็นแบบ การใช้การสนทนากลุ่ม (Focus group) ลำดับแรก ผู้ตอบแบบสอบถามตอนที่ 1 ปัจจัยส่วนบุคคลที่เป็นตัวแทนของชุมชนไทยเวียง ผู้ให้ข้อมูลหลัก 5 คน พบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามเป็นเพศชาย 4 คน เป็นเพศหญิง เพียง 1 คน มีอายุ พบว่า ระหว่าง 31 -40 ปี สถานภาพการสมรสมากที่สุดคิดเป็นร้อยละ 80 โดยอยู่ในสถานะภาพนักบวชเป็นพระ 1 คนการศึกษาสูงสุดยู่ในระดับ ปริญญาตรี มีอาชีพเป็นข้าราชการ/รัฐวิสาหกิจ เป็นนักบวชหรือพระ จำนวน 1 คน มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือนมากกว่า 20,000 ขึ้นไป 2) จากการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูล สภาพปัญหาการพัฒนาการเรียนรู้การใช้ประโยชน์ จากเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ในปัจจุบัน ผู้ศึกษาและวิจัยมีขั้นตอนในการปรับปรุงและพัฒนาข้อคำถามเพื่อใช้สำรวจข้อมูลทั้ง 3 ด้าน โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มแรก ได้แก่ บุคคลแห่งการเรียนรู้และกลุ่มคนแห่งการเรียนรู้ รวม จำนวน 2 คน เป็นตัวแทนภาคประชาชนและกลุ่มที่ 2 เป็นตัวแทนจากภาครัฐ ได้แก่ ผู้ใหญ่บ้านใน 3 หมู่บ้าน คือ หมู่ 1 หมู่ 7 และหมู่ 8 เป็นตัวแทนกลุ่มชุมชนแห่งการเรียนรู้ จำนวน 3 คน รวมทั้งสิ้น 5 คน ที่ตอบแบบสอบถามสภาพปัญหาการพัฒนาการเรียนรู้ ตามนวัตวิถีของชุมชนไทยเวียง เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการวิเคราะห์หาแนวทางการพัฒนาการเรียนรู้การใช้ประโยชน์เศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ของชุมชนไทยเวียง อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก ในครั้งนี้ แบ่งออกเป็น 3 ด้าน ได้แก่ 2.1 ด้านการเสนอความคิด การวางแผนและการตัดสินใจ พบว่า ชุมชนไทยเวียงมีการประชุมที่เกี่ยวข้องกับการจัดการการใช้ประโยชน์เศษวัสดุเหลือใช้ ตามนวัตวิถี อยู่ในระดับมากที่สุดและรองลงมาในด้านในชุมชนไทยเวียงมีโอกาสในการวิเคราะห์ สภาพปัญหาในการใช้ประโยชน์จากเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ ตามนวัตวิถี และชุมชนไทยเวียงมีการจัดให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการใช้ประโยชน์เศษวัสดุเหลือใช้ ตามนวัตวิถี ชุมชนไทยเวียงมีการเสนอโครงการ กิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการใช้ประโยชน์เศษวัสดุเหลือใช้ ตามนวัตวิถี โดยเห็นร่วมกันว่าชุมชนไทยเวียงควรมีการเสนอโครงการในกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการใช้ประโยชน์เศษวัสดุเหลือใช้และเห็นว่าการมีส่วนร่วมในการลงมติจัดทำโครงการหรือกิจกรรมการจัดการการใช้ประโยชน์ มีผู้เห็นผ้องอยู่ในระดับรองลงมาแต่ผลโดย ผลรวม ด้านการเสนอความคิด การวางแผนและการตัดสินใจยังอยู่ในระดับมากที่สุด 2.2 ด้านการดำเนินการและการปฏิบัติการ พบว่า สภาพปัญหาจาก การพัฒนาการเรียนรู้เศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ พบว่า ผลรวม ด้านการดำเนินการและการปฏิบัติการ อยู่ในระดับมากที่สุด โดยเมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ชุมชนไทยเวียงปฏิบัติตามกฎ ระเบียบ หรือมาตรการในการดูแลรักษาป่าไม้ ในการใช้ประโยชน์จากไผ่ อยู่ในระดับมากที่สุด เป็นอันดับแรก ในด้านนี้ชุมชนไทยเวียงได้มีโอกาสจัดตั้งคณะกรรมการ ในการจัดงานหรือกิจกรรมการใช้ประโยชน์ จากไผ่เป็นอันดับรองลงมาและมีเรื่องที่ชุมชนไทยเวียงได้มีส่วนร่วมในการร่วมบริจาคเงินหรือสิ่งของเพื่อร่วมสมทบทุนในการดำเนินกิจกรรม / โครงการการจัดการการใช้ประโยชน์จากไผ่ เหมือนกันทั้งสองเรื่องและชุมชนไทยเวียงได้ร่วมแรง ร่วมใจในกิจกรรมการจัดการการใช้ประโยชน์จากไผ่และชุมชนไทยเวียงมีการดำเนินโครงการ ปฏิบัติการหรือทำกิจกรรมในการจัดการการใช้ประโยชน์จากไผ่เป็นอันดับสุดท้าย 2.3 จากสภาพปัญหาจากการพัฒนาการเรียนรู้เศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ของชุมชนไทยเวียง พบว่า ผลรวมด้านการติดตามและประเมินผลอยู่ในระดับมากที่สุด โดยเมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ชุมชนไทยเวียงมีส่วนร่วมในการดูแลกำกับการใช้จ่ายในกิจกรรม/ โครงการในการใช้ประโยชน์ จากไผ่ อยู่ในระดับมากที่สุดเป็นอันดับ 1 ชุมชนไทยเวียงเข้าไปมีส่วนในการติดตาม ความก้าวหน้าในกิจกรรมการใช้ประโยชน์ อยู่ในระดับมากที่สุดเป็นอันดับ 2 ต่อมามีระดับมากที่สุด 2 อันดับเท่ากัน อยู่ในอันดับที่ 3 ได้แก่ ชุมชนไทยเวียงได้ตรวจสอบติดตาม ประเมินผลความก้าวหน้า ในการใช้ประโยชน์จากไผ่และชุมชนไทยเวียงติดตามความก้าวหน้า ผลการดำเนินงานของโครงการในการใช้ประโยชน์จากไผ่และอันดับสุดท้าย พบว่า ชุมชนไทยเวียงได้มีการติดตามกิจกรรม / โครงการและ หาแนวทางในการปรับปรุงกระบวนการ วิธีการใช้ประโยชน์เศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ อยู่ในระดับมาก 2.ลำดับที่ 2 ผลการจัดเวทีโดยใช้กระบวนการกลุ่ม (Focus group) จากการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูล สภาพปัญหาการพัฒนาการเรียนรู้การใช้ประโยชน์จากเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ ในปัจจุบัน ผู้ศึกษาและผู้วิจัยมีขั้นตอนในการปรับปรุงและพัฒนาข้อคำถามเพื่อใช้สร้างเป็นประโยค คำถามแบบมีโครงสร้างและไม่มีโครงสร้าง โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มแรก ได้แก่ บุคคลแห่งการเรียนรู้และกลุ่มคนแห่งการเรียนรู้ รวม จำนวน 2 คน เป็นตัวแทนภาคประชาชนและกลุ่มที่ 2 เป็นตัวแทนจากภาครัฐ ได้แก่ ผู้ใหญ่บ้านใน 3 หมู่บ้าน คือ หมู่1 หมู่ 7 และหมู่ 8 เป็นตัวแทนกลุ่มชุมชน แห่งการเรียนรู้ จำนวน 3 คน การศึกษาการใช้กระบวนการกลุ่ม (Focus Group) เพื่อศึกษาแนวทาง การพัฒนาการเรียนรู้การใช้ประโยชน์เศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ของชุมชนไทยเวียง สำหรับนักศึกษาหลักสูตรเทคโนโลยีเคมี ศูนย์นครนายก เพื่อตอบข้อคำถามใน 4 ข้อ เหมือนกันทั้ง 2 กลุ่ม โดยเรียงลำดับ ดังนี้ คือ คำถามข้อที่ 1) บุคคลแห่งการเรียนรู้ และกลุ่มคนแห่งการเรียนรู้ (ชุมชนแห่งการเรียนรู้) ที่เป็นตัวแทนชุมชนไทยเวียง (ในภาคประชาชน) มีการบริหารจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และ ขยะมูลฝอยที่เกิดขึ้นในพื้นที่ตนเอง รวมถึงวิธีการนำไปกำจัดอย่างไร คำถามข้อที่ 2) ปัญหาที่เกิดขึ้นจากการจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลฝอย ในพื้นที่ “ภูกะเหรี่ยง” ตำบลศรีนาวา อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก รวมถึงการขนไปกำจัดและสาเหตุของปัญหา คำถามข้อที่ 3) แนวทางในการบริหารจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลของชุมชนไทยเวียงในอนาคต ด้วยการติดตามและประเมินผล คำถามข้อที่ 4) กลวิธีในการรวมกลุ่มพื้นที่การบริหารจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และ ขยะมูลฝอย สรุปว่า จากผลการศึกษาที่ได้รับจากการวิเคราะห์ลักษณะและรูปแบบการบริหารจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลฝอยของชุมชนไทยเวียง การใช้พื้นที่บน ภูกะเหรี่ยง ร่วมกับการจัดเวทีโดยใช้กระบวนการกลุ่ม (Focus Group) ของกลุ่มย่อยทั้ง 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มบุคคลแห่งการเรียนรู้ และกลุ่มคนแห่งการเรียนรู้ รวม จำนวน 2 คน เป็นตัวแทนภาคประชาชน และ กลุ่มที่ 2 ตัวแทนภาครัฐจากองค์การบริหารส่วนตำบล ตำบลศรีนาวา อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก จำนวน 3 คน 1. บุคคลทั้ง 2 กลุ่ม ได้แก่บุคคลแห่งการเรียนรู้และกลุ่มคนแห่งการเรียนรู้และชุมชน แห่งการเรียนรู้ มีการจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลฝอยในพื้นที่ของตนเอง ผู้ศึกษาและผู้วิจัยสามารถนำข้อมูลที่ได้มาจัดหมวดหมู่ สรุปเป็นข้อเสนอแนวทางการพัฒนาการเรียนรู้เศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่ของชุมชนไทยเวียง ผ่านกระบวนการสร้างการมีส่วนร่วมโดยใช้เทคนิคกระบวนการกลุ่ม เพื่อใช้เป็นแนวทางในการขับเคลื่อนแนวทางการพัฒนาการเรียนรู้ การมีส่วนร่วมในการจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลฝอย ที่เหมาะสมของชุมชนไทยเวียง ดังนี้ (1) ด้านสถานการณ์การจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลฝอยในปัจจุบัน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีการบริหารจัดการขยะมูลฝอยที่เกิดขึ้นในพื้นที่ตนเอง รวมถึงการนำไปกำจัดนอกพื้นที่ มีจุดร่วมที่คล้ายคลึงกันคือ เศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลฝอยที่เกิดขึ้นมีการกำจัดอย่างไม่ถูกต้องโดยการเทกอง (Open dump) แต่รูปแบบการบริหารจัดการขยะมูลฝอยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดนครนายก ทั้ง 2 กลุ่ม มีความแตกต่าง กันเล็กน้อยในการจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลฝอย โดยกลุ่มที่ 1 ใช้บริการกำจัดโดยใช้พื้นที่เอกชน มีการลด ปริมาณขยะมูลฝอยโดยการคัดแยกขยะต้นทางหรือการใช้เตาเผาเป็นวิธีเสริม ทั้งนี้เนื่องจากเป็นการลดภาระค่าใช้จ่ายในการให้เอกชนกำจัดขยะมูลฝอย แต่กลุ่มที่ 2 ใช้พื้นที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเอง ในการกำจัดขยะมูลฝอย พยายามที่จะจัดหาพื้นที่ใหม่ในการจัดการขยะมูลฝอย และใช้การแก้ไขปัญหาโดยการใช้พื้นที่ภายในวัดคีรีวันเป็นสถานที่กำจัดขยะและนำกลับมาใช้ประโยชน์ให้มากที่สุด ซึ่งจะเห็นได้ว่า ทั้ง 2 กลุ่มนี้ มีสภาพปัญหาที่แตกต่าง กันเนื่องจากรูปแบบการบริหารจัดการขยะที่แตกต่างกัน ทั้งนี้ผู้ศึกษาและผู้วิจัยได้นำข้อเสนอเพิ่มเติมนำมาขยายประเด็นได้คือ “การส่งเสริมให้เกิดการลดและคัดแยกขยะที่ต้นทาง” และ “การปรับปรุงสถานที่กำจัดขยะมูลฝอย คือ การเทกองแบบควบคุม (Controlled dump)” (2) ด้านปัญหาที่เกิดขึ้นจากการจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลฝอยในพื้นที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รวมถึงการขนขยะมูลฝอยไปกำจัดนอกพื้นที่ ผู้ศึกษาและผู้วิจัยพบสาเหตุของปัญหาในกลุ่มย่อยทั้ง 2 กลุ่ม มีความคล้ายคลึงกันในประเด็นเรื่องการร้องเรียนและการต่อต้านจากประชาชนที่อาศัยอยู่ใกล้เคียงกับสถานที่กำจัดขยะ ที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาเรื่องสุขภาพและ สิ่งแวดล้อม ได้แก่ กลิ่นเหม็น ควันจากการเผาขยะ หรือปัญหาน้ำชะขยะมูลฝอย ทั้งนี้ข้อแตกต่างกันระหว่าง 2 กลุ่มย่อย ล้วนเป็นปัญหาด้านการบริหารจัดการของเจ้าของพื้นที่เอง กล่าวคือ กลุ่มที่ 1 ซึ่งใช้บริการของพื้นที่เอกชน สะท้อนปัญหาที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานของเอกชน ได้แก่ การบริหารจัดการเพื่อรองรับปริมาณขยะมูลฝอยที่เข้าสู่ระบบมากขึ้นในทุกวัน และการขาดแคลนเงินทุนที่จะนำมาปรับปรุงการบริการกำจัดขยะมูลฝอยให้ถูกต้อง หรือกลุ่มที่ 2 ซึ่งใช้พื้นที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเองในการกำจัดเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลฝอย ประสบปัญหาเรื่องการขอใช้พื้นที่ในการกำจัดขยะมูลฝอย (3) ด้านแนวทางในการบริหารจัดการขยะมูลฝอยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น แนวทางในการบริหารจัดการขยะมูลฝอยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในอนาคต ที่สรุปได้จากการจัดเวทีโดยใช้กระบวนการกลุ่ม (Focus group) สอดคล้องไปในแนวทางเดียวกัน คือ พยายามที่จะลดและแก้ไขปัญหาข้อร้องเรียนและการต่อต้านของประชาชนใน พื้นที่ให้มากที่สุดและได้ให้แนวทางที่ขยายประเด็นเพิ่มเติมคือ “การปรับปรุงสถานที่กำจัดขยะมูลฝอยเป็นการกำจัดขยะมูลฝอยแบบประยุกต์ (Appropriate Landfill)” และ “การนำขยะเก่าสะสมมาแปลงเป็นพลังงาน” (4) กลวิธีในด้านการรวมกลุ่มพื้นที่การบริหารจัดการขยะมูลฝอยจุดที่คล้ายคลึงกันบริหารจัดการขยะมูลฝอยของ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจังหวัดนครนายก คือการเรียกร้องให้มี การทบทวนและผลักดันให้เกิดการแบ่งกลุ่มพื้นที่การจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลฝอย (Cluster) โดยให้หน่วยงานของรัฐหรือเอกชน ที่มีศักยภาพเข้ามาบริหารจัดการขยะในภาพรวมของจังหวัด และพยายามแก้ไข้ปัญหาที่เป็นอุปสรรคในการบริหารจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากไผ่และขยะมูลฝอยของจังหวัดนครนายก ที่ผ่านมานอกจากนี้ มีข้อเสนอเพิ่มเติมคือ “การจัดทำ Cluster ระดับอำเภอ” สำหรับอำเภอที่มีความพร้อมในการรวมกลุ่มกันขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภายในอำเภอนั้น ๆ เป็นกลุ่ม Cluster ย่อย ภายในจังหวัด หรือ “การจัดการรูปแบบเฉพาะในพื้นที่ห่างไกล” และ “การสนับสนุนให้เกิดการแปลงขยะมูลฝอยเป็นพลังงาน”

มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: srinakorn_pan@dusit.ac.th

Name: มหาวิทยาลัยสวนดุสิต

Role: ผู้ให้ทุน

Issued: 2564

Modified: 2569-03-20

งานวิจัย/Research report

application/pdf

CallNumber: วจ TP983 ศ324 ก6 2564

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยสวนดุสิต

ใช้เวลา

0.022268 วินาที