การพัฒนารูปแบบการสงวนรักษาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุดมหาวิทยาลัยไทย

The development of the preservation and conservation model of information resources in Thai University Libraries

Name: อาภาภรณ์ วรรณา

keyword: การสงวนรักษาทรัพยากรสารสนเทศ

ThaSH: ทรัพยากรห้องสมุด -- การอนุรักษ์และการบำรุงรักษา -- ไทย

; การอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศ

; ห้องสมุดมหาวิทยาลัย

Abstract: การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการสงวนรักษาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุดมหาวิทยาลัยไทย 2) ศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการสงวนรักษาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุดมหาวิทยาลัยไทย และ 3) พัฒนารูปแบบการสงวนรักษาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุดมหาวิทยาลัยไทย การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 38 คน คัดเลือกแบบเจาะจง จากผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานในห้องสมุดมหาวิทยาลัยไทยที่มีการสงวนรักษาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศ จำนวน 15 แห่ง ได้แก่ ผู้บริหาร จำนวน 19 คน และผู้ปฏิบัติงาน จำนวน 19 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลและแบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหาแบบอุปนัย รับรองร่างรูปแบบโดยการประชุมกลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 6 คน และทดลองนำคู่มือการสงวนรักษาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศไปใช้ในห้องสมุดมหาวิทยาลัย จำนวน 2 แห่ง ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการสงวนรักษาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุดมหาวิทยาลัยไทย ส่วนใหญ่ไม่มีนโยบายการสงวนรักษาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศที่เป็นลายลักษณ์อักษร แต่มีการดำเนินงานตามกระบวนการทำงานและคำบรรยายลักษณะงาน ด้านสภาพการสงวนรักษาทรัพยากรสารสนเทศส่วนใหญ่เป็นการอบฆ่าแมลงและเชื้อรา การรักษาสภาพแวดล้อมและการแปลงไฟล์ดิจิทัลเพื่อจัดเก็บในฐานข้อมูล ส่วนด้านสภาพการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศส่วนใหญ่เป็นการซ่อมแซมหนังสือหายาก เอกสารโบราณ วารสารเย็บเล่มและหนังสือพิมพ์ 2) ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการสงวนรักษาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุดมหาวิทยาลัยไทย ได้แก่ สถานที่จัดเก็บทรัพยากรสารสนเทศมีการควบคุมสภาพแวดล้อม อุณหภูมิและความชื้น การสนับสนุนจากผู้บริหาร การสนับสนุนด้านงบประมาณ การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี และเครือข่ายความร่วมมือในการพัฒนาบุคลากร และ 3) การพัฒนารูปแบบที่เหมาะสมของการสงวนรักษาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุดมหาวิทยาลัยไทย ประกอบด้วย ด้านการบริหารจัดการ เช่น การกำหนดนโยบาย บุคลากรและงบประมาณ ด้านการปฏิบัติการ เช่น กระบวนการสงวนรักษาทางกายภาพและดิจิทัล กระบวนการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศ ได้แก่ การซ่อมแซม การเข้าเล่มเอกสาร และการจ้างหน่วยงานภายนอก ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ในการแปลงสื่อและไฟล์ดิจิทัลและการบริการ และด้านมาตรฐานการสงวนรักษาสารสนเทศดิจิทัล เช่น มาตรฐานรูปแบบเอกสารและมาตรฐานเมทาดาทาผลการประเมินรูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิพบว่ามีความเหมาะสม และผลการทดลองใช้พบว่าสามารถประยุกต์ใช้คู่มือการสงวนรักษาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุดมหาวิทยาลัยไทยมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก.

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. สำนักบรรณสารสนเทศ

Address: นนทบุรี

Email: odioffice@stou.ac.th

Name: น้ำทิพย์ วิภาวิน

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2565

Modified: 2569-01-15

Issued: 2569-01-15

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: Thes Ph.d ศป 1 อ64 2565

tha

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (สารสนเทศศาสตร์)

Grantor: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

©copyrights มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	FULLTEXT.pdf	23.46 MB	16	2026-07-17 16:30:35

ใช้เวลา

0.032325 วินาที