กระบวนการพัฒนาการเรียนรู้ที่มีสติเป็นฐาน: ศึกษากรณีนักเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนจักราชราษฎร์สามัคคี จังหวัดนครราชสีมา

Name: เข็มชาติ ทนกระโทก

keyword: กระบวนการพัฒนา

; โรงเรียนจักราชราษฎร์สามัคคี

; ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

; ศึกษากรณีนักเรียน

Abstract: ดุษฎีนิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ 1) เพื่อศึกษาวิเคราะห์ สภาพปัญหา บริบท ความจำเป็นและแนวคิดทฤษฎี กระบวนการพัฒนาการเรียนรู้ที่มีสติเป็นฐาน ตามศาสตร์ใหม่ 2) เพื่อศึกษาวิเคราะห์หลักพุทธสันติวิธีที่เอื้อต่อ กระบวนการพัฒนาการเรียนรู้ที่มีสติเป็นฐาน 3) เพื่อพัฒนาและนำเสนอกระบวนการพัฒนาการเรียนรู้ที่มีสติเป็นฐาน ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่6 โรงเรียนจักราชราษฎร์สามัคคี จังหวัดนครราชสีมา เป็นการวิจัยและพัฒนา (R&D) ตามกรอบของอริยสัจโมเดลตามแนวทางของบันได 9 ขั้น โดยผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ ผลการวิจัยพบว่า 1) บริบทและสภาพปัญหาการเรียนรู้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนจักราชราษฎร์สามัคคี จังหวัดนครราชสีมา พบว่า 1) ด้านกายภาพ นักเรียนยังขาดการเรียนรู้ที่มีสติแต่งกายไม่เหมาะสม 2) ด้านพฤติภาพ ความประพฤติไม่เรียบร้อย ขาดระเบียบวินัย ส่งการบ้านไม่ตรงเวลา นักเรียนติดโซเชียล ไม่กล้าพูดความจริง 3) ด้านจิตภาพ นักเรียนไม่กล้าแสดงออก ขาดจิตอาสาเมตตา ขาดสติจดจ่อการเรียนสั้น ขาดความอดทน ชอบแกล้งเพื่อน 4) ด้านปัญญาภาพ ขาดปัญญาทักษะในการแก้ปัญหาการเรียน และการอยู่ร่วมกัน 2) หลักพุทธสันติวิธีที่เอื้อต่อการต่อกระบวนการเรียนรู้ที่มีสติเป็นฐาน พบว่า หลักสติปัฏฐาน 4 มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาสติ ทั้งเชิงรับและสติเชิงรุก ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้ ทางกาย ความรู้สึก รู้เท่าทันความคิด และปัญญาเข้าใจธรรมชาติที่เกิดชึ้นตามความเป็นจริงอย่างมีสติ โดยใช้หลักไตรสิกขา 3 เป็นหลักสนับสนุน การพัฒนาการฝึกอบรมความประพฤติของนักเรียน โดยฝึกอบรมพัฒนาสติสมาธิ อบรมปัญญา ให้มีแนวคิดที่สามารถคิดเวิเคราะห์ได้ 3) กระบวนการการพัฒนาการเรียนรู้ที่มีสติเป็นฐาน ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนจักราชราษฎร์สามัคคี จังหวัดนครราชสีมา พบว่า ต้องใช้กระบวนการพัฒนาสติเชิงรุก และสติเชิงรับ โดยมีขั้นตอนการพัฒนาการฝึกอบรม 4 ขั้นตอนประกอบด้วย ขั้นตอนที่ 1 สร้างศรัทธาอย่างมีสติขั้นตอนที่ 2 สืบค้นอย่างมีความหมายอย่างมีสติ ขั้นตอนที่ 3 พัฒนาปัญญาของตนเองอย่างมีสติ ขั้นตอนที่ 4 สรุปและนำไปใช้อย่างมีสติ ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้โดยมีสติเป็นตัวขับเคลื่อนผ่านกิจกรรมการเรียนรู้ทั้ง 6 ด้าน ประกอบด้วย 1) พัฒนาด้านสันติภายใน 2) การพัฒนาด้านการเรียนรู้ที่มีสติเป็นฐาน 3) พัฒนาด้านคุณลักษณะนักเรียนต้นแบบ 4) พัฒนาด้านคุณธรรมจริยธรรม 5) พัฒนาแรงบันดาลใจและเป้าหมายชีวิต และ6) พัฒนาด้านการใช้สื่ออย่างมีสติ โดยมุ่งการพัฒนาในด้านของสันติภายใน(Inner peace) พัฒนาพฤติกรรม(Develop behavior) พัฒนาคุณธรรม(Develop moral) และพัฒนาปัญญา(Develop Intelligence) ของนักเรียน.

Abstract: This dissertation aims three main purposes: 1) to study and analyze the problem condition, context, necessity, and concept of the theory of The Process of Developing Mindfulness-Based Learning based on current scientific context; 2) to study and analyze the principles of Buddhist Peaceful Means that contribute to the Process of Developing Mindfulness-Based Learning; 3) to develop and propose the Process of Developing Mindfulness-Based Learning: A Case Study of Grade 6 Students at Chakkarat Rat Samakee School, Nakhon Ratchasima Province. This study was conducted using research and development (R&D) methods according to the framework of the Noble Truth Model following the guidelines of the 9-step ladder framework, and the results can be summarized as follows: The research results found that: 1) The context and state of learning problems among Grade 6 Students at Chakkarat Rat Samake School, Nakhon Ratchasima Province were found to include; 1) Physical issues, such as a lack of mindfulness during learning and inappropriate attire; 2) Behavioral issues, such as lack of discipline, failure to submit homework on time, addiction to social media, and reluctance to tell the truth; 3) Mental issues, such as hesitance to express themselves, lack of compassion, lack of concentration, short study periods, lack of patience and a tendency to play pranks on friends; 4)Intellectual problems such as lack of skills to solve study problems and coexistence 2) The Four Foundations of mindfulness were found to be the principles of Buddhist Peaceful Means that facilitate the mindfulness-based learning process .The Four Foundations played a key role to help developing both passive and proactive mindfulness by engaging students in physical, emotional, and cognitive activities, leading to a deeper understanding of the nature of existence. Additionally, the threefold principle supports the development of student behavior through training in mindfulness, concentration, and wisdom, thereby enabling analytical thinking. 3) The Delopdement Process of Mindfulness-Based Learning for Grade 6 students at Chakkarat Rat Samake School, Nakhon Ratchasima Province, found that a proactive and passive mindfulness development process is necessary. There are four stages of training development, including Step 1: Building mindful faith; Step 2: Mindfully searching for meaning; Step 3: Mindfully developing one's own wisdom; and Step 4: Mindfully summarizing and using what has been learned. Mindfulness is integrated into learning activities in six areas, which aim to develop students' inner peace, positive behavior, morality, intelligence, aspirations, and media literacy skills. These areas are: 1) Inner peace development; 2) Mindfulness-based learning development; 3) Role model student development; 4) Morality ethics and development; 5) Aspiration and life goal development; and 6) Mindful media use development. The goal of these activities is to promote students' development of inner peace, positive behavior, morality and intelligence.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. หอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระธรรมวัชรบัณฑิต

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระปราโมทย์ วาทโกวิโท

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2566

Modified: 2568-09-06

Issued: 2568-09-06

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฏีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาสันติศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	เข็มชาติ ทนกระโทก.pdf	16.52 MB

ใช้เวลา

0.0211 วินาที