รูปแบบการใช้สื่อธรรมะออนไลน์ของวัดธรรมวิเชียร สำหรับเด็กเจเนอเรชัน แอลฟา โดยพุทธสันติวิธี

Name: พระสกุณ ปสาทนีโย (สุภัคกนก)

keyword: วัดธรรมวิเชียร

; เจเนอเรชัน แอลฟา

; สื่อธรรมะออนไลน์

; พุทธสันติวิธี

Abstract: งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพบริบท ปัญหา และปัจจัยที่ส่งเสริมการสร้างสื่อธรรมะออนไลน์สู่เด็กเจเนอเรชัน แอลฟา ของวัดธรรมวิเชียร อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ 2) การสร้างสื่อธรรมะออนไลน์ของวัดธรรมวิเชียรสำหรับเด็กเจเนอเรชัน แอลฟา ตามหลักพุทธสันติวิธี และ 3) นำเสนอรูปแบบและผลของการใช้สื่อธรรมะออนไลน์ของวัดธรรมวิเชียรสำหรับเด็กเจเนอเรชัน แอลฟา ตามหลักพุทธสันติวิธี ใช้รูปแบบวิจัยเชิงปฏิบัติการโดยเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ประกอบด้วย กลุ่มเด็กเจเนอเรชัน แอลฟา กลุ่มผู้ปกครอง และครู กลุ่มพระสงฆ์วัดธรรมวิเชียร และพระสอนศีลธรรม และกลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านสื่อ จัดกิจกรรมเชิงปฏิบัติการด้วยเทคนิค PAOR (Plan-Action-Observe-Reflect) กับ กลุ่มเป้าหมายในการทำกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ ประกอบด้วย กลุ่มสามเณรเจเนอชัน แอลฟา วัดธรรมวิเชียร จำนวน 4 รูป เด็กเจเนอเรชัน แอลฟา ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6 และครู โรงเรียนบ้านถ้ำ รวม 29 คน โดยใช้เครื่องมือแบบสอบถามความเห็น การสังเกตการณ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) เด็กเจเนอเรชัน แอลฟา เติบโตมาพร้อมกับเทคโนโลยีที่ทันสมัย แต่เผชิญกับปัญหาหลายด้าน เช่น การติดสื่อออนไลน์ สมาธิสั้น ขาดทักษะทางสังคม และปัญหาสุขภาพจิต การแก้ไขปัญหาต้องเริ่มจากการเข้าใจบริบทของเด็ก และการร่วมมือกันระหว่างพ่อแม่ ครู และสังคม การใช้สื่อธรรมะออนไลน์ที่เหมาะสมจะช่วยส่งเสริมพัฒนาการและจิตใจของเด็กเจเนอเรชันแอลฟาในยุคดิจิทัลได้อย่างมีประสิทธิภาพ การสร้างสื่อธรรมะออนไลน์สำหรับเด็กเจเนอเรชันแอลฟาต้องคำนึงถึงสภาพบริบทและปัญหาของเด็ก โดยเน้นการผลิตสื่อที่สั้น กระชับ น่าสนใจ และสอดคล้องกับความต้องการของเด็ก รวมถึงการสร้างการมีส่วนร่วมของเด็กและประสานความร่วมมือจากสถานศึกษา 2) การสร้างสื่อธรรมะออนไลน์สำหรับเด็กเจเนอเรชันแอลฟา โดยชุดปฏิบัติการสร้างสื่อธรรมะออนไลน์ด้วยใช้แนวคิดศาสตร์สมัยใหม่ ได้แก่ หลัก SMCR ร่วมกับหลักโอวาทปาฏิโมกข์ซึ่งเป็นพุทธสันติวิธีที่ใช้ในการสร้างสื่อธรรมะออนไลน์สำหรับเด็กเจเนอเรชัน แอลฟา ในการออกแบบสื่อโดยนำความคาดหวังของผู้เกี่ยวข้องต่อการสร้างสื่อธรรมะออนไลน์สำหรับเด็กเจเนอเรชัน แอลฟา มาใช้ในการสร้างสื่อ ที่ควรเน้นรูปแบบที่สนุกสนานและน่าสนใจ เช่น หนังสั้น ละคร การ์ตูน และอนิเมชัน โดยเนื้อหาควรสอดคล้องกับหลักโอวาทปาฏิโมกข์ ซึ่งประกอบด้วย 3 ประการหลัก ได้แก่ การไม่ทำความชั่ว การทำความดี และการชำระจิตใจให้บริสุทธิ์ นอกจากนี้ เนื้อหาควรเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันและหลักธรรมพื้นฐานของพระพุทธศาสนา เช่น การทำความดี การทำบุญ และพุทธประวัติ เพื่อให้เด็กสามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ 3) รูปแบบสื่อธรรมะออนไลน์สำหรับเด็กเจเนอเรชัน แอลฟาตามหลักพุทธสันติวิธีของวัดธรรมวิเชียร โดยใช้กระบวนการ PAOR (Plan-Action-Observation-Reflection) ในการสร้างสื่อธรรมะออนไลน์ที่สอดคล้องกับพฤติกรรมและความต้องการของเด็ก โดยระยะที่ 1 ศึกษานำร่อง-รับฟังเสียงสร้างการมีส่วนร่วม ระยะที่ 2 ลงพื้นที่ขยายการมีส่วนร่วมบ้าน-วัด-โรงเรียน ระยะที่ 3 นำธรรมไปทำโดยสร้างโมเดลต้นแบบสื่อธรรมะออนไลน์ โดยใช้หลักโอวาทปาฏิโมกข์เป็นกรอบเนื้อหาในการผลิตสื่อธรรมะออนไลน์ในรูปแบบละครสั้น ชื่อเรื่อง "เก็บเงินได้ตกนรก" นำไปสู่การสร้างการมีส่วนร่วมให้เด็กเจเนอเรชัน แอลฟา สร้างสื่อธรรมะออนไลน์ ผลของการใช้สื่อธรรมะออนไลน์ เด็กเข้าใจและปฏิบัติตามหลักธรรม เด็กสามารถนำหลักธรรมไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ เด็กมีจิตใจที่สงบและพฤติกรรมที่ดีขึ้น สร้างความสนใจในพระพุทธศาสนา เด็กสนใจและอยากเรียนรู้ธรรมะมากขึ้น สร้างการมีส่วนร่วมและความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างเด็ก โรงเรียน และวัด องค์ความรู้การวิจัย คือ Alpha Online Dhammavichien เป็นรูปแบบการผลิตสื่อธรรมะออนไลน์สำหรับเด็กเจเนอเรชัน แอลฟา (Generation Alpha) ตามหลักพุทธสันติวิธี โดยมีหลักการสำคัญคือ A (ถึงใจ) และ O (ถึงธรรม) โดยมีกระบวนการผลิตสื่อตามหลัก 4 ส. (สั้น สนใจ สนุก สุขใจ) และอาศัยความร่วมมือจาก "บวร" (บ้าน-วัด-โรงเรียน)

Abstract: The study consisted of the following three objectives: 1) to investigate the context, problems, and factors contributing to the creation of online Dhamma media for Generation Alpha children by Wat Thammavichian in Chiang Dao District, Chiang Mai Province; 2) to develop online Dhamma media for Generation Alpha children, based on Buddhist peaceful methods; and 3) to propose a model and evaluate the outcomes of using online Dhamma media for Generation Alpha children, based on Buddhist peaceful practices. The research employed an action research approach, collecting qualitative data through in-depth interviews with key informants, including Generation Alpha children, parents and teachers, monks from Wat Thammavichian, morality teaching monks, and media experts. A workshop for the target group was conducted using the PAOR technique (Plan, Act, Observe, Reflect), with the target group consisting of four Generation Alpha novices at Wat Thammavichian and 29 Generation Alpha students from the 4th to 6th grades of Ban Tham School. The research tools included questionnaires and observations. The collected qualitative data were analyzed using content analysis. From the study, the following results were found: 1) Generation Alpha children, having grown up in an era of advanced technology, encounter several problems, including online media addiction, difficulties in sustaining attention, limited social skills, and mental health concerns. Addressing these issues requires a comprehensive understanding of the children's environment and the collaborative involvement of parents, teachers, and society at large. The appropriate use of online Dhamma media can effectively support the development and well-being of Generation Alpha children in the digital age. The creation of such media should take into account the specific context and challenges faced by these children, prioritizing the development of content that is brief, concise, engaging, and aligned with their interests and needs. Additionally, it should promote active participation and foster collaboration with educational institutions to enhance its effectiveness. 2) The development of online Dhamma media for Generation Alpha children is grounded in a framework that integrates modern scientific concepts, such as the SMCR model, with Buddhist peaceful means, particularly the Ovadha Patimokkha. This framework guides the design and creation of online Dhamma content tailored for Generation Alpha children. The media creation process take into account the expectations of relevant stakeholders, prioritizing the production of content that was enjoyable and engaging, such as short films, dramas, cartoons, and animations. The content is structured around the three fundamental principles of the Ovadha Patimokkha: refraining from evil, performing good deeds, and purifying the mind. Furthermore, the content should be relevant to the children's daily lives and foundational Buddhist teachings, such as performing virtuous actions, making merit, and learning about the life of the Buddha, so that children can apply these teachings in their daily lives. 3) The online Dhamma media model for Generation Alpha children, developed based on the Buddhist peaceful means of Wat Thammavichian, utilizes the PAOR process (Plan-Action-Observation-Reflection) to design content that was aligned with the behaviors and needs of children. The process is implemented in three distinct phases: Phase 1 involves conducting a pilot study to collect feedback and encourage participation; Phase 2 focuses on broadening participation through the collaboration of villages, temples, and schools; and Phase 3 is dedicated to developing a prototype model of online Dhamma media, employing the Ovadha Patimokkha as a content framework for producing short dramas, such as “Picking Up Money Leading to Hell.” This approach facilitates the active engagement of Generation Alpha children in the creation of online Dhamma media. The results of using online Dhamma media include life, a more peaceful disposition, enhanced understanding and practical application of Dhamma principles in everyday improved behavior, increased interest in Buddhism, and a stronger motivation to study Dhamma. Furthermore, this initiative promotes greater collaboration and fostered positive relationships between children, schools, and temples. A body of knowledge derived from this study is referred to as “Alpha Online Dhammavichien,” a model for creating online Dhamma media for Generation Alpha children based on Buddhist peaceful means. The core principles of this model are “A” (appealing and accessible) and “O” (aligned with Dhamma). The media production process adheres to the 4S principles (short, engaging, enjoyable, and uplifting) and emphasizes collaboration among “Bowon” framework (community, temple, and school).

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. หอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ขันทอง วัฒนะประดิษฐ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระปราโมทย์ วาทโกวิโท

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2567

Modified: 2025-10-12

Issued: 2568-09-06

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาสันติศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระสกุณ ปสาทนีโย (สุภัคกนก).pdf	6.84 MB	3	2025-12-25 08:30:42

ใช้เวลา

0.019581 วินาที