แนวทางการส่งเสริมเพลงคำเมืองในวิถีล้านนาเชิงพุทธ

Name: ประพันธ์ แก้วเก๋

keyword: เพลงคำเมือง

; การส่งเสริม

; วิถีล้านนาเชิงพุทธ

Abstract: ดุษฎีนิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับบทเพลงในคัมภีร์พระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาวิเคราะห์หลักพุทธธรรมในบทเพลงคำเมืองล้านนา และ 3) เพื่อศึกษาแนวทางการส่งเสริมเพลงคำเมืองในวิถีล้านนาเชิงพุทธ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการศึกษาวิจัยพบว่า แนวคิดเกี่ยวกับบทเพลงในคัมภีร์พระพุทธศาสนา บทเพลง คือ บทประพันธ์ที่มีเนื้อหาสำหรับขับร้อง เรียกว่า คาถา มีทั้งเป็นบทเพลงที่กวีแต่งขึ้นไว้ก่อน และเป็นบทเพลงที่ขับร้องขึ้นจากความสะเทือนทางอารมณ์ต่างๆ เช่น จากความดีใจ จากความรัก หรือจากการประสบทุกข์เสียใจ จนขับเพลงออกมาทันทีในขณะนั้น องค์ประกอบของเพลง คือ เนื้อร้อง ทำนอง ประเภทของเพลง ประกอบด้วย เพลงศาสนา เพลงที่ใช้ขับร้องในละครอุปรากร เพลงลีลาศ และเพลงชาวบ้าน เป็นต้น บทเพลงที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนาจะเน้นไปด้านสัจจธรรม จริยธรรมอย่างลึกซึ้ง ก่อให้เกิดคุณค่าหลายด้าน เช่น คุณค่าทางด้านร่างกาย คุณค่าทางด้านโสตประสาท และคุณค่าทางด้านอารมณ์ ในด้านการวิเคราะห์หลักพุทธธรรมในบทเพลงคำเมืองล้านนา วิถีชีวิตของชาวล้านนาตั้งแต่เกิดจนตายจะมีการแสดงเพื่อความบันเทิงหลากหลายประการ เช่น ดนตรี ขับร้อง เนื้อร้องของเพลงคำเมืองล้านนา ส่วนมากจะเน้นสัมผัสเป็นหลัก ทั้งสัมผัสแท้และสัมผัสเทียม จากการศึกษาวิเคราะห์หลักพุทธธรรมที่ปรากฏในบทเพลงคำเมืองล้านนาส่วนมาก ได้พบหลักธรรมต่างๆ เช่น 1) หลักสัจธรรม (ความจริง) คือ หลักความจริงที่เป็นกลางตามธรรมชาติ มีตัวอย่างบทเพลง คือ ซออริยสัจ 4 ความประมาท เพลงเมาไม่ขับ 2) หลักจริยธรรม (ข้อที่ควรปฏิบัติ) มีตัวอย่างบทเพลง คือ ค่าวเบญจศีล สัมมาอาชีวะ กรรมตามทัน ค่าวความหลงผิด เป็นต้น สำหรับแนวทางการส่งเสริมเพลงคำเมืองในวิถีล้านนาเชิงพุทธ ผู้วิจัยได้พบแนวทาง ใน 3 ระดับ คือ 1) ระดับปัจเจกบุคคล แนวทางการส่งเสริมเพลงคำเมือง ควรให้องค์กรท้องถิ่นจัดตั้งกองสวัสดิการงานบันเทิง ส่งเสริมให้ศิลปินที่มีความรู้ความสามารถในท้องถิ่น ให้มีผลงาน ให้มีค่าตอบแทน จัดตั้งกลุ่ม ชมรม สมาคม ภาคบันเทิงระดับท้องถิ่น ระดับจังหวัด ระดับเขต ระดับชาติ มีคณะกรรมการบริหาร ให้องค์กรท้องถิ่นฟื้นฟูบทเพลงคำเมืองล้านนาทุกแขนงในท้องถิ่น 2) ระดับองค์กร แนวทางการส่งเสริมเพลงคำเมือง ควรสร้างเครือข่ายศิลปินล้านนา ควรก่อตั้งโรงเรียนและพัฒนาแหล่งการเรียนรู้เพลงคำเมืองล้านนา ผ่านหลักสูตรว่าด้วยเพลงคำเมือง หลักสูตรด้านการสอนเพลงคำเมือง 3) ระดับประเทศ แนวทางการส่งเสริมเพลงคำเมือง ควรจัดประชุมสร้างความรู้และความเข้าใจในการอนุรักษ์เพลงคำเมือง กำหนดกฎระเบียบที่ส่งเสริมการทำงานด้านเพลงคำเมือง และจัดทำแผนงาน โครงการและกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ การอนุรักษ์เพลงคำเมืองล้านนาอย่างต่อเนื่อง

Abstract: This dissertation is of three objectives: 1) to study the concept related to songs in the Buddhist scriptures, 2) to analytic study the Buddhist Doctrines in the Lanna folk song and 3) to study the guidelines enhancing the Lanna folk song in the Buddhist Lanna ways of life. It is a qualitative research. The followings are its results: In Buddhist texs, the concept of songs implies that: a song is a composition of contents for singing, known as Gāthā (the Verse). There are the songs having prior composed and those were simultaneously sung from various emotional feelings, such as joy, love, or tragic sufferings. The parts of songs are as lyrics and melody. The types of songs are namely: the religious songs, songs having been sung in operas, dance music and folk songs and so on. In Buddhist texts, most of those songs are profoundly emphasized on the truth and ethics cultivated manifate values such as the physical, audiophile and emotional value. On analyzing the Buddhist Doctrines in Lanna folk song, it indicates that Lanna ways of life since the birth to death actually are performed for various entertainment, i.e., music, singing. The Lanna flock song's lyrics are mostly focusing on rhymes between word both in the truly rhyme and the untruly rhyme. Having analyzed the Buddhist doctrines as found in the most Lanna folk song, the manifested Buddhist principles are found such as 1) the principle of Truth is the natural universal truth principle. Here by are examples of songs namely "Ariya Sacca Si" (the Four Noble Truths), "Mao Laew Mai Khup" (the Drunk must not Drive). 2) The Moral Principles are ought to practice. From these, the songs namely "Khaw Bencha Seen" (song of 5 precepts), "Samma Ajiva"(the right livelihood), "Kam Tarm Tan" (the Kamma cashes up), and "Khaw Khawm Long Phit" (the poetry on the Delution) and so on. On the enhancing guidelines of the Lanna folk song in the Buddhist Lanna ways of life, the 3 levels of guidelines are found: 1) In the Individual level, the local organizations should set up an entertainment welfare division, encourage the local expertise artists with their works and compensation, establish groups, clubs, associations, entertainment sectors at the local, provincial, regional, and national levels, set an executive committee, encourage the local organizations to revitalize all branches of local Lanna folk song. 2) At the organizational level, it should be done by creating a network of Lanna artists Schools, establish and develop the learning resources for Lanna folk song with a course of Lanna folk song, a course of teaching Lanna folk song; 3) At the national level, it should be acted by organizing a meeting to build knowledge and understanding how to conserve Lanna folk song, settle up the rules that promote the folk song. and make plans, projects and activities in order to promote learning, conservation of Lanna folk song successively.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, หอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: เทพประวิณ จันทร์แรง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พูนชัย ปันธิยะ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2564

Modified: 2568-09-03

Issued: 2568-09-03

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	ประพันธ์ แก้วเก๋.pdf	5.99 MB	12	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.03591 วินาที