รูปแบบการเสริมสร้างสังคมสันติสุขของพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร)

Name: พระครูวิเทศสันติคุณ อตฺตทโม (ขั้นชัยภูมิ)

keyword: การเสริมสร้าง

; สังคมสันติสุข

; พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร)

Abstract: งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์การวิจัย 3 ข้อ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดการเสริมสร้างสังคมสันติสุขตามหลักศาสตร์สมัยใหม่และหลักพุทธสันติวิธี 2) เพื่อวิเคราะห์บทบาทของพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) ต่อการเสริมสร้างสันติสุขในสังคมไทย 3) เพื่อนำเสนอรูปแบบการเสริมสร้างสังคมสันติสุขของพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) ตามหลักพุทธสันติวิธี ใช้รูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ กลุ่มที่ 1 ศิษย์ฝ่ายพระภิกษุ จำนวน 7 รูป กลุ่มที่ 2 ศิษย์ฝ่ายฆราวาส จำนวน 14 ท่าน กลุ่มที่ 3 ผู้เชี่ยวชาญด้านพระพุทธศาสนา 3 ท่าน รวม 24 รูป/ท่าน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยอุปนัยวิธี ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวคิดการเสริมสร้างสังคมสันติสุขตามศาสตร์สมัยใหม่ ในมุมมองของโยฮัน กัลตุง (Johan Galtung) กล่าวถึง สังคมสันติสุขได้ด้วยการสร้างสันติภาพเชิงบวกให้เกิดขึ้นทั้งในระดับบุคคล ชุมชน และสังคม ซึ่งมีความสอดคล้องกับหลักพุทธสันติวิธี กล่าวถึง สังคมสันติสุข คือ สังคมที่ปราศจากการเบียดเบียน และการเกื้อกูลกัน พัฒนาตน ตามหลักโอวาทปาฏิโมกข์ ทั้งนี้ในการรับรู้เกี่ยวกับการเสริมสร้างสังคมสันติสุข พบว่า ผู้ให้ข้อมูลสำคัญสะท้อนความเห็นไปในทิศทางเดียวกัน กล่าวคือ สังคมสันติสุข คือ สังคมที่มีสภาพบริบทการอยู่ร่วมกันที่ปราศจากการเบียดเบียน สมาชิกในสังคมมีศีลธรรม ไม่ทำร้ายกัน จึงทำให้ปราศจากการใช้ความรุนแรง และการเสริมสร้างสังคมสันติสุข เกิดขึ้นได้ด้วยการให้ การรักษาศีล และพัฒนากาย สังคม จิต ปัญญา จะทำให้เกิดสังคมที่มีความรักสามัคคีและเอื้อเฟื้อ เผื่อแผ่ ช่วยเหลือกันอย่างมีเมตตา เป็นสังคมที่เคารพสิทธิ์และมีความเสมอภาค เคารพความคิดเห็นที่แตกต่าง และเป็นสังคมที่มีความสงบสุขทางกายและใจ มุ่งสู่ความสงบภายใน การพัฒนาทั้งกายและใจนำไปสู่สันติสุขและความสุขที่ยั่งยืน 2) บทบาทของพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) ) ต่อการเสริมสร้างสันติสุขในสังคมไทย พบว่า เส้นทางการสร้างสังคมสันติสุขของพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) เริ่มจากการพัฒนาตนเองและการบรรลุธรรม การเผยแผ่ธรรมะและการสร้างเครือข่ายสันติสุข การสร้างระบบฝึกสมาธิและการศึกษา การสร้างศิษยานุศิษย์และสืบทอดแนวทาง และการสร้างสันติสุขภายในและภายนอก ท่านเป็นต้นแบบของพระสงฆ์ที่อุทิศตนเพื่อพระพุทธศาสนา และสร้างเครือข่ายสันติสุขที่ขยายไปทั่วโลกเป็นต้นแบบสำคัญในการเสริมสร้างสันติสุขในสังคมไทยผ่านการปฏิบัติธรรม การเผยแผ่พระพุทธศาสนา และการเป็นต้นแบบในการดำเนินชีวิตตามหลักโอวาทปาฏิโมกข์ ท่านเน้นการพัฒนาสันติภายในผ่านการทำสมาธิ และขยายแนวทางปฏิบัติสู่เครือข่ายสันติสุขทั่วโลก ผ่านวัดพระธรรมกายและศูนย์สมาธิทั่วโลก ท่านยังเป็นผู้นำที่มีความมุ่งมั่นในการช่วยเหลือสังคมและผู้ศึกษาธรรม โดยการตั้งโรงครัวและโรงทานเพื่อช่วยเหลือพระเณรและญาติโยม ท่านเป็นต้นแบบของพระสงฆ์ที่อุทิศตนเพื่อพระพุทธศาสนา โดยการสร้างศิษยานุศิษย์ที่สืบทอดแนวทางของท่าน และขยายแนวทางปฏิบัติสู่เครือข่ายสันติสุขทั่วโลก (3) รูปแบบการสร้างสังคมสันติสุขตามคำสอนของพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) พบว่า1) มุ่งมั่นประพฤติตนตามหลักโอวาทปาฏิโมกข์ ด้วยการฝึกความอดทนและวางเป้าหมายสูงสุดของชีวิต สำรวมระวังในพระปาฏิโมกข์อย่างเคร่งครัด การไม่เบียดเบียนและเมตตาต่อสรรพสัตว์ทั้งหลาย 2) เดินตามทางสายกลางเข้าถึงความสุขภายใน โดยมีจิตน้อมพอใจในความสงบแสวงหาหนทางแห่งปัญญา นำความรู้ที่ได้จากการปฏิบัติมาสอนศิษย์และสาธุชน ท่านสอนศิษย์ให้ปฏิบัติธรรมจนบรรลุธรรมกายและนำไปเผยแผ่ต่อ 3) สร้างศาสนทายาทสืบสานวิถีสันติสุข โดยการสั่งสอนศิษย์ สร้างเครือข่ายศิษย์ และการสืบทอดธรรมะจากรุ่นสู่รุ่น 4) การสร้างเครือข่ายแห่งความสุข โดยการขยายเครือข่ายทั้งในและต่างประเทศที่มุ่งเน้นให้เกิดสังคมสันติสุข 4 ด้าน ได้แก่ กายภาพ สังคมภาพ จิตภาพ และปัญญาภาพ องค์ความรู้วิจัยได้ โมเดล SEC-DP รูปแบบการพัฒนาพระสงฆ์เพื่อเสริมสร้างสังคมสันติสุข ประกอบด้วย พัฒนาตนเอง (Self-Development) การศึกษาและปฏิบัติธรรม (Education & Practice) การปลูกฝังเผยแผ่การปฏิบัติธรรม (Cultivate Practice) นำไปสู่ การเผยแผ่และการเคลื่อนไหว (Dissemination & Motion) เพื่อสร้างสังคมสันติสุข (Peaceful Society)

Abstract: The objectives of this research were as follows: 1) to explore the concept of creating a peaceful society through modern scientific principles and Buddhist peaceful means; 2) to examine the role of Phra Mongkhon Thepmuni (Sodh Candasaro) in fostering peace within Thai society; and 3) to develop and present a model for building a peaceful society based on the Buddhist peaceful means advocated by Phra Mongkhon Thepmuni (Sodh Candasaro). A qualitative research method was used, involving in-depth interviews with key informants, including: Group 1) seven monk disciples, Group 2) fourteen lay disciples, and Group 3) three Buddhist experts, for a total of 24 participants. The data were analyzed using an inductive approach. From the study, the following results were found: 1) The concept of building a peaceful society according to modern science, as viewed by Johan Galtung, emphasizes the creation of positive peace at the individual, community, and societal levels. This concept aligns with Buddhist peaceful means, which advocate for a society free from harm and foster mutual support and self-development, as taught in the Ovada Patimokkha. In terms of creating a peaceful society, key informants expressed similar opinions, emphasizing that such a society is one where coexistence is marked by the absence of harm. Society members adhere to ethical behavior and refrain from causing harm to others, thereby preventing violence. To create this peaceful society, it is essential to follow moral precepts and develop the body, mind, society, and wisdom. This process cultivates a community based on love, unity, compassion, mutual help, respect for rights and equality, and tolerance for differing views. It is a society of physical and mental peace, focused on inner peace, where the development of both the body and mind leads to sustainable peace and happiness. 2) Phra Mongkhon Thepmuni (Sodh Candasaro) played a significant role in promoting peace in Thai society through his path of self-development and enlightenment. His contributions to spreading the Dhamma and establishing peace networks, such as creating systems for meditation and educational training, were crucial. As a monk who fully dedicated his life to Buddhism, Phra Mongkhon Thepmuni built an international network focused on peace. His efforts to promote peace in Thai society were carried out through meditation practice, the spread of Buddhist teachings, and living an exemplary life based on Buddhist principles. He emphasized achieving inner peace through meditation, which he expanded into a worldwide network of peace through the Dhammakaya Temple and its meditation centers. Additionally, he initiated programs to support the community, including establishing kitchens and food banks to aid both monks and laypeople. Phra Mongkhon Thepmuni stands as a model monk who devoted his life to Buddhism, fostering disciples who carried on his teachings and expanded his peace-building practices globally. 3) The model for building a peaceful society according to the teachings of Phra Mongkhon Thepmuni (Sodh Candasaro) is as follows: (1) Adherence to the Ovada Pāṭimokkha precepts, which emphasizes the development of patience, the setting of life goals, a strict commitment to Pāṭimokkha precepts, refraining from causing harm, and demonstrating compassion toward all living beings; (2) Following the Middle Path to attain inner peace, which involves fostering a mind content with peace and pursuing the path of wisdom. Phra Mongkhon Thepmuni encouraged his disciples to practice meditation to realize Dhammakaya and to disseminate this practice to others; (3) Fostering religious successors to uphold the path of peace, which entails instructing disciples, establishing networks of students, and ensuring the transmission of the Dhamma across generations to maintain the peace-building practices; and (4) Creating a global network of happiness, which focuses on expanding networks locally and internationally to build a peaceful society, with an emphasis on four key dimensions: physical, social, mental, and intellectual well-being. A body of knowledge derived from the study is the SEC-DP model, which outlines a framework for developing monks to contribute to the creation of a peaceful society. This model consists of the following components: “S” stands for self-development, “E” stands for education & practice, “C” stands for the cultivation of practice, “D” stands for dissemination & motion, and “P” stands for peaceful society.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. หอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ขันทอง วัฒนะประดิษฐ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระปราโมทย์ วาทโกวิโท

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2567

Modified: 2568-09-02

Issued: 2568-09-02

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาสันติศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระครูวิเทศสันติคุณ อตฺตทโม (ขั้นชัยภูมิ).pdf	9.71 MB

ใช้เวลา

0.021047 วินาที