การประเมินค่าวิกฤตของตะกั่วในดินทางการเกษตรสำหรับการปลูกผักกินใบ

Assessing critical levels of lead in agricultural soils for leafy vegetable cultivation

Name: กนกรดา คงทวี

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. วท.ม. (ปฐพีวิทยา) 2565

Classification :.LCCS: S667.E35

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สาขาปฐพีวิทยา -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: ผักกินใบ -- ดิน

ThaSH: ผักใบเขียว -- ดิน

ThaSH: ดิน -- ปริมาณโลหะหนัก

ThaSH: ดิน -- ปริมาณตะกั่ว

Abstract: ตะกั่ว (Pb) เป็นธาตุโลหะหนักที่เป็นพิษ เป็นธาตุที่ไม่มีความจำเป็นและเป็นอันตรายต่อพืช สัตว์ และมนุษย์ การปนเปื้อนตะกั่วในระบบดิน-พืช ถือเป็นปัญหาที่สำคัญระดับโลก ในการศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาหาชนิดของน้ำยาสกัดที่เหมาะสมสำหรับการสกัดตะกั่วในดินที่มีความสัมพันธ์กับปริมาณตะกั่วในผักกินใบ 2) เพื่อให้ทราบถึงค่าวิกฤตของตะกั่วในดินสำหรับการปลูกผักกินใบปลอดภัย และ 3) ศึกษาการเคลื่อนย้ายทางชีวภาพของตะกั่วในผักกินใบ ดำเนินการทดลองปลูกผักกินใบ 3 ชนิด (ผักกวางตุ้ง ผักกาดหอม และผักกาดขาวใหญ่) ในกระถางภายใต้โรงเรือนทดลอง โดยดินที่ปลูกผักกินใบมีการเติมตะกั่วไนเตรทที่ความเข้มข้นแตกต่างกัน 7 ระดับ จากนั้นทำการวิเคราะห์ปริมาณตะกั่วในดินหลังปลูกในรูปทั้งหมดด้วยกรดผสม (aqua regia) และรูปที่สกัดได้ด้วยน้ำยาสกัด Deionized water, 0.11 M acetic acid, DTPA, EDTA, 0.5 M HCl, Mehlich-3 และ 0.43 M HNO3 และทำการวิเคราะห์ปริมาณตะกั่วในผักกินใบ (ส่วนที่กินได้และราก) ด้วยการย่อยด้วยกรดผสม (HNO3:HClO4 (3:1 v/v)) สารละลายที่ได้จากการย่อยและการสกัดนำไปวิเคราะห์ความเข้มข้นของตะกั่วด้วยเครื่อง Atomic Absorption Spectrophotometer (AAS, AA 240, Varian, Palo Alto, United States) ที่ความยาวคลื่น 217 นาโนเมตร ผลการศึกษาพบว่าปริมาณตะกั่วในดินทั้งหมดและรูปที่สกัดได้ด้วยน้ำยาสกัดชนิดต่าง ๆ รวม 6 ชนิด (aqua regia, DTPA, EDTA, 0.5 M HCl, Mehlich-3 และ 0.43 M HNO3) มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับปริมาณตะกั่วในส่วนที่กินได้ (rs=0.629–0.757) และในส่วนของราก (rs=0.722–0.899) ของผักกินใบทั้ง 3 ชนิด และจากผลการศึกษาได้ชี้ให้เห็นว่าน้ำยาสกัดเหล่านี้สามารถสกัดตะกั่วในดินเพื่อประเมินปริมาณตะกั่วที่สะสมในผักกินใบได้ แต่อย่างไรก็ตาม โดยภาพรวมพบว่าค่าสัมประสิทธิ์การถดถอย (coefficient of determination, R2 ) ที่ได้จากความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณตะกั่วที่สกัดได้ในดินด้วยน้ำยาสกัด Mehlich-3 และปริมาณตะกั่วในผักกินใบนั้นมีค่าที่สูงกว่าการใช้น้ำยาสกัดชนิดอื่น ๆ (R2=0.535–0.649) ดังนั้นการศึกษาในครั้งนี้ จึงขอเสนอแนะน้ำยาสกัด Mehlich-3 เป็นน้ำยาสกัดตะกั่วที่เหมาะสมที่สุดในการประเมินปริมาณตะกั่วในดินสำหรับการปลูกผักกินใบ และเมื่อนำสมการเส้นตรงที่ได้จากความสัมพันธ์ดังกล่าวมาคำนวณค่าวิกฤตของตะกั่วในดินสำหรับการปลูกผักกินใบที่สอดคล้องกับค่าที่ยอมรับให้มีตะกั่วในผักกินใบได้ (0.3 mg kg-1) จะมีค่าเท่ากับ 61.39 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และจากการศึกษาการเคลื่อนย้ายตะกั่วในระบบดิน-พืช พบว่าตะกั่วสามารถเคลื่อนที่จากดินไปสู่รากได้ดีกว่าการเคลื่อนย้ายจากรากไปสู่ส่วนเหนือดิน และมีการสะสมตะกั่วในส่วนเหนือดินต่ำกว่าในส่วนของราก ตะกั่วสามารถเคลื่อนย้ายจากดินไปสู่ส่วนเหนือดินได้ต่ำในผักกินใบทั้ง 3 ชนิดที่ทำการศึกษา ซึ่งบ่งชี้ว่าผักดังกล่าวไม่ได้เป็นพืชที่สามารถสะสมตะกั่วได้สูง (non hyperaccumulator plant)

Abstract: Lead (Pb) is a toxic heavy metal, non-essential element and harmful to plants, animals and humans. Lead contamination in soil-plant systems is a global concern. This study is aimed at: 1) examing the most suitable Pb extractant solution for Pb in soil that relate to Pb in leafy vegetables, 2) determining the critical level of Pb in soil for growing safety leafy vegetables, and 3) studying biotransfer of Pb from soil to leafy vegetables. Three leafy vegetables (Pak Choy, lettuce, and Chinese cabbage) were grown in potting soil under a greenhouse, which the potting soils were added with 7 different concentration of Pb(NO3 ) 2 solution. Soils after growing leafy vegetables were then analyzed for total Pb concentration using aqua regia and for extractable Pb concentration using deionized water, 0.11 M acetic acid, DTPA, EDTA, 0.5 M HCl, Mehlich-3 and 0.43 M HNO3 . The Pb concentration in leafy vegetables (edible part and root) were also analyzed using mixed acid (HNO3 :HClO4 (3:1 v/v)) digestion. The solution from digestion and extraction of samples were analyzed Pb concentration by Atomic Absorption Spectrophotometer (AAS, AA 240, Varian, Palo Alto, United States) at a wavelength of 217 nm. The results showed that total Pb and extractable Pb in soil determined by the mentioned six extractants (aqua regia, DTPA, EDTA, 0.5 M HCl, Mehlich-3, and 0.43 M HNO3 ) were significantly correlated with Pb in the edible part (rs=0.629–0.757) and the root part (rs=0.722–0.899) of all three types of leafy vegetables. The results indicated that these extractants were able to extract Pb in the soil to assess Pb accumulation in leafy vegetables. However, it was found that the coefficient of determination (R 2 ) obtained from the relationship between extractable Pb in soil with Mehlich-3 extractant and Pb in leafy vegetables was higher than other extractant solutions (R 2 =0.535–0.649). Therefore, this study recommended that Mehlich-3 extract solution be the most suitable Pb extractant for estimating soil Pb concentration for leafy vegetables. Based on its linear equation, the calculated critical level of Pb in soils for growing leafy vegetables that describing the maximum allowable level of Pb in leafy vegetables (0.3 mg kg–1 ) is being 61.39 mg kg–1 . In studying the biotransfer of Pb from the soil to leafy vegetables, it was found that Pb could mobilize easily from the soil to the roots than from the roots to the aboveground (edible part). Lead accumulation in the edible part was lower than those the root part, where Pb had less mobility to transfer from soil to edible part in all three leafy vegetables. This indicates that these vegetables are a non hyperaccumulator plant.

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: ดาวจรัส เกตุโรจน์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Name: วรชาติ วิศวพิพัฒน์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Name: เสาวนุช ถาวรพฤกษ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Created: 2565

Modified: 2568-07-10

Issued: 2568-07-10

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2565/kanokrada-kon-all.pdf

CallNumber: S667.E35 .ก15

tha

DegreeName: วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: ปฐพีวิทยา

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	kanokrada-kon-all.pdf	2.09 MB	1	2026-02-10 19:01:50

ใช้เวลา

0.031348 วินาที