การศึกษาเปรียบเทียบแนวความคิดเรื่องความสุขในทฤษฎีจริยศาสตร์ของจอห์น สจ๊วต มิลล์ กับพุทธจริยศาสตร์

Name: พระมหานิยม อิสิวํโส (หาญสิงห์)

keyword: ความสุข

; พุทธจริยธรรม

; ศาสนากับจริยศาสตร์

; จริยศาสตร์

; จอห์น สจ๊วต มิลล์

; พุทธจริยศาสตร์

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้ ประสงค์จะศึกษาเปรียบเทียบแนวคิดเรื่อง “ความสุข” ในทฤษฎีจริยศาสตร์ ของจอห์น สจ๊วด มิลล์ กับพุทธจริยศาสตร์ จุดประสงค์หลักเพื่อเปรียบเทียบแนวคิดที่เหมือนหรือ คล้ายคลึงกันและแนวคิดที่แตกต่างกัน ซึ่งจะนําไปสู่การพัฒนาชีวิตตนเองและสังคมโลกให้มีสันติสุขสืบไป ในการศึกษาวิจัย ผู้วิจัยได้แบ่งเนื้อหาของงานวิจัยออกเป็น 5 บท ซึ่งแต่ละบทจะอธิบายถึง จุดประสงค์ที่ต้องศึกษา ดังนี้ บทที่ 1 กล่าวถึงความเป็นมาและความสําคัญของปัญหาที่จะวิจัย บทที่ 2 ศึกษาแนวคิดเรื่อง “ความสุข” ในทฤษฎีจริยศาสตร์ของจอห์น สจ๊วต มิลล์ และแนวคิดที่เกี่ยวข้อง เพื่อความชัดเจนแห่งแนวคิดดังกล่าว บทที่ 3 ศึกษาแนวคิดเรื่อง “ ความสุข " ในพุทธจริยศาสตร์ ตลอดถึงแนวคิตอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกัน บทที่ 4 เปรียบเทียบแนวคิดเรื่อง “ ความสุข " ของสองทัศนะ เพื่อค้นหาความคล้ายคลึงและความแตกต่างกัน บทที่ 5 สรุปผลการวิจัยที่ค้นพบแล้วนําเสนอผลดังกล่าว พร้อมแนะนําแนวคิดบาง ประการ เพื่อการวิจัยต่อไป ผลการวิจัย สรุปได้ดังนี้ 1. ความเหมือนหรือความคล้ายคลึงกัน ความสุขในทัศนะของมิลล์ หมายถึง ความรื่นรมย์และการปราศจากความเจ็บปวด เมื่อว่าโดยความหมาย ประเภทเภท ลักษณะบ่อเกิต ระดับ และเกณฑ์ตัดสินความสุข มีความเหมือนหรือ คล้ายคลึงกับพุทธจริยศาสตร์ในระดับกามสุขของพุทธจริยศาสตร์เท่านั้น ขณะที่ความสุขในพุทธจริย ศาสตร์แบ่งออกเป็น 3 คือ กามสุข ฌานสุข และนิพพานสุข แม้ว่ามิลล์จะเน้นความสุขเช่นเดียวกับ พุทธจริยศาสตร์ แต่ความสุขของมิลล์มีความหมายแคบกว่า พุทธจริยศาสตร์มาก 2. ความแตกต่างกัน ความสุขในทัศนะของมิลล์ มีความแตกตงจากพุทธจริยศาสตร์อยู่หลายประเด็น เมื่อว่าโดยความหมาย ประเภท ลักษณะ บ่อเกิด ระดับ และเกณฑ์ตัดสินความสุข เนื่องจากพุทธจริยศาสตร์ มีแนวคิดเรื่อง “ความสุข” ที่ลึกซึ้งยิ่งกว่าของมิลล์มาก โดย เฉพาะพุทธจริยศาสตร์ยังมีความสุขอีก 2 อย่าง คือ ฌานสุข และนิพพานสุข โดยที่มิลล์ไม่ได้พูดถึง ความสุขสองประเภทนี้เลย ดังนั้นโดยภาพรวมแล้ว ความสุขของมิลล์ เป็นได้เพียงกามสุขหรือโลกิย สุข ของพระพุทธจริยศาสตร์เท่านั้น ถึงแม้ว่ามิลล์จะเน้นประเด็นคุณภาพของความสุขคือเน้นจิตใจก็ ตาม ถึงอย่างนั้น ก็ยังอยู่ในขั้นของกามสุขนั่นเอง อีกประเด็นหนึ่งที่มีความแตกต่าง ก็คือเกณฑ์ตัดสินความดี มิลล์เน้นที่ผลของการกระทํา วิธีการจะเป็นเช่นไร ผิดหรือถูกศีลธรรมก็ตาม ถ้าผลออกมาดีคือนําประโยชน์สุขมาให้สิ่งนั้นก็ถือว่า เป็นสิ่งที่ดีสําหรับชีวิต ผิดกับพุทธจริยศาสตร์ที่ยึดถือเจตนาของการกระทําเป็นสําคัญ เช่นถ้าเจตนา ของผู้กระทําดี การกระทําย่อมออกมาดี 3. 3. จุดร่วมที่เหมือนกัน แนวคิดเรื่อง “ความสุข” ของมิลล์กับพุทธจริยศาสตร์มีจุดร่วมที่เหมือนกันอยู่อย่างหนึ่ง คือ ความสุขที่สองทัศนะพูดถึงนั้น เป็นความสุขของทุกๆ คน ที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่ความสุขของใครคน ใดคนหนึ่ง ทุกคนมีค่าเป็นหนึ่งเสมอไม่มีใครมีค่าเป็นสอง แม้ว่าในเบื้องต้น พุทธจริยศาสตร์จะให้ ความสาคัญกับความสุขส่วนตนคือให้ฝึกฝนพัฒนาตนเอง จนมีความสุขภายในตัวก่อนแล้ว ต่อเมื่อ ฝึกฝนพัฒนาตนไปโดยลําดับจนบรรลุนิพพานสุขอันเป็นเป้าหมายสูงสุดของพุทธจริยศาสตร์แล้ว จึง จะบําเพ็ญประโยชน์สุขเพื่อมหาชนต่อไป อย่างไรก็ตาม ทั้งสองแนวคิดนี้ก็ยังมีจุดร่วมที่เหมือนกัน คือความสุขของส่วนรวม

Abstract: My attempt in doing this thesis is made to compare the concept of happiness in the theory of John Stuat Mill's ethics and the Buddhist ethics. The main purpose is to find out the standpoint of their similarities and differences by which we can develope in own life and the social happiness The thesis is devided into 5 chapters, and it's contents are explained as follows : Chapter I : To study the Background and Significence of the present research Chapter II : To study Mill's concept of happiness. Chapter III : To study the concept of happiness of the Buddhist Ethics. Chapter IV: To make a comparison between the two points of similarities and differences. Chapter V : Conclusion and suggestion The result of research can be summarized as follow: (1) The Similarity: According to Mill, happiness means a pleasure and a lack of pain. Considering happiness in terms of its meaning, kind, nature, origin, levels and criterion of happiness, there exists the sameness or the similarity to Buddhist ethics only at its physical happiness level. Happiness in Buddhist ethics is divided into 3 levels; physical or bodily happiness (kamasukha), meditation happiness (Jhanasukha) and ultimate happiness (Nibbanasukha). Although Mill stresses on happiness as Buddhist ethics does, Mill's meaning of happiness is much narrower than that of Buddhist ethies. (2) The Difference : Happiness, in Mill's concept, has several different points from Buddhist as far as its meaning, kind, nature, origin. levels and criterion of happiness are concerned. As Buddhist ethics has much deeper ideas of happiness, particularly meditation happiness and ultimate happiness (both of which Mill said nothing about) as a whole picture, Mill's happiness can be only the physical or sensual pleasure of Buddhist ethics, even though he pays his attention on the quality of happiness as he stresses on mind. It's still, however, physical level. One another different issue is a criterion to judge mental actions. Mill looks only at the consequence of the action not at the moral rightness. If the results are good bringing us happiness, the action that causes that happiness will be considered as good for life. It is totally unlike Buddhist ethics which considers the will of actions as an important factor. If the will of the actor is good, the action will always come out good. (3) A common point : The ideas of happiness of both Mill and Buddhist ethics have 1 common point. It is that the happiness both ideas think is for everyone concerned, not for only one person. Each person is valued as one unit no one can be counted as two. Even, at the first place, Buddhist ethics pays its attention to individual happiness which means that one should train themselves until one inside happiness. After gaining ultimate happiness which is the ultimate goal of Buddhist ethics by step-to-step practicing and improving oneself, one should then do public a favor. Anyway, both ideas still have one same common point which is "the common happiness (the happiness of the public) ".

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหากฤษณะ ตรุโณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สนิท ศรีสําแดง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: เฉลียว รอดเขียว

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2545

Modified: 2024-07-13

Issued: 2567-07-13

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระมหานิยม อิสิวํโส (หาญสิงห์).pdf	28.1 MB	2	2025-05-05 18:39:10

ใช้เวลา

0.033143 วินาที