การพัฒนาภาวะผู้นำโดยพุทธสันติวิธี ของอาสาสมัครสาธารณสุข ประจำหมู่บ้าน (อสม.) จังหวัดกาญจนบุรี

Name: วัชรี วัฒนาสุทธิวงศ์

keyword: ภาวะผู้นำ

; พุทธธรรม

; เทคโนโลยีดิจิทัล

; อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.)

; จังหวัดกาญจนบุรี

; อริยสัจจ์โมเดล

Abstract: การศึกษาวิจัย มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาวิเคราะห์บริบทการปฏิบัติหน้าที่ในภาวะผู้นำของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จังหวัดกาญจนบุรี และแนวคิด ทฤษฎีการพัฒนาภาวะผู้นำตามวิทยาการสมัยใหม่ 2) เพื่อศึกษาหลักพุทธธรรมที่เอื้อต่อการพัฒนาภาวะผู้นำแนวพุทธสันติวิธีในการปฏิบัติหน้าที่ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จังหวัดกาญจนบุรี 3) เพื่อพัฒนาและนำเสนอกระบวนการพัฒนาภาวะผู้นำโดยพุทธสันติวิธี ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จังหวัดกาญจนบุรี การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการอริยสัจจ์โมเดล เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และกระบวนการวิพากษ์ แบ่งเป็น 6 กลุ่ม จำนวน 24 รูป/คน ผลการวิจัยพบว่า 1) ประชาชนไม่ให้ความร่วมมือ ไม่เชื่อมั่นในตัว อสม. เนื่องจากผู้เป็น อสม. ยังขาดภาวะการเป็นผู้นำ เช่นขาดภาวะการสั่งการ การสื่อสาร การมีวิสัยทัศน์ การมีส่วนร่วม การสร้างสันติภาพ ขาดทักษะการสอน ส่วนแนวคิดทฤษฎีการพัฒนาภาวะผู้นำตามวิทยาการสมัยใหม่ 5 ด้าน คือ ด้านการสั่งการ สั่งด้วยความชอบธรรม เป็นการขอความร่วมมือ ด้านการมีวิสัยทัศน์ ตั้งเป้าพัฒนาสุขภาพประชาชน นำเทคโนโลยีใหม่ๆ มาใช้ ด้านการมีส่วนร่วม ร่วมกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพชุมชน ด้านการสร้างสันติภาพ ไม่สร้างความขัดแย้ง พูดสิ่งที่สร้างสรรค์ ด้านการสอน สิ่งที่แนะนำถูกต้อง เป็นผู้ฟังที่ดี 2) พุทธธรรมที่เอื้อต่อการพัฒนาภาวะผู้นำ คือหลักธรรมสังคหวัตถุ 4 ได้แก่ ทาน (การให้) แบ่งปันสิ่งของ ให้ความช่วยเหลือ ให้คำแนะนำ ปิยะวาจา พูดสุภาพ-ไพเราะ-อ่อนหวาน พูดสร้างสรรค์ อัตถจริยา ทำตนให้เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่น ต่อส่วนรวม สมานัตตตา วางตนเสมอต้นเสมอปลาย ออกเยี่ยมชุมชนอย่างต่อเนื่อง และหลักภาวนา 4 คือ ด้านกายภาพ ด้านพฤติภาพ ด้านจิตภาพ และด้านปัญญาภาพ 3) กระบวนการพัฒนาภาวะผู้นำโดยพุทธสันติวิธีของ อสม. คือการบูรณาการหลักธรรมสังคหวัตถุ 4 กับทฤษฎีภาวะผู้นำ 5 มิติ สังเคราะห์เป็น 5D2 Plus Model ผ่านการอบรมพัฒนาตามหลักภาวนา 4 คือ ด้านกายภาพ ด้านพฤติภาพ ด้านจิตภาพ และด้านปัญญาภาพ ได้องค์ความรู้ใหม่ที่เรียกว่า 5D2 & Plus2 Model มีความหมายดังนี้ 5D แรกคือ 5D Leadership ภาวะมิติผู้นำ 5 ด้าน ส่วน 5D ที่สองหมายถึง 5D ที่ได้จากการสังเคราะห์งานวิจัย คือ 1. Delivering knowledge การส่งมอบความรู้สู่ชาวบ้าน 2. Declare rewards การสร้างแรงจูงใจ 3. Desire health leader สร้าง อสม.ให้เป็นผู้นำด้านสุขภาพ 4. Diamond VHV. สร้าง อสม.ต้นแบบดุจเพชรที่ได้รับการเจียระไนอย่างดี 5. Digital skill การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล คำว่า Plus2 คือ Plus ตัวที่ 1 หมายถึงหลักธรรมสังคหวัตถุ 4 ส่วน Plus ตัวที่ 2 หมายถึงภาวนา 4 ดังนั้น 5D2 & Plus2 Model จึงเป็นกุญแจสู่การพัฒนาภาวะผู้นำโดยพุทธสันติวิธีของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จังหวัดกาญจนบุรี

Abstract: The study entitled “Leadership Development by Buddhist Peaceful Means of Village Public Health Volunteers (VHV) in Kanchanaburi Province” consisted of the following objectives: 1) to examine the performance context of village public health volunteers' leadership in Kanchanaburi province as well as concepts and theories of leadership development based on modern science; 2) to explore the Buddhadhamma favorable to leadership development in village public health volunteers (VHV) performing duties in Kanchanaburi province; and 3) to develop and present a process of leadership development by Buddhist peaceful means of village public health volunteers (VHV) in Kanchanaburi province. The study employed a qualitative research method by using an action research based on Ariyasacca (the Four Noble Truths). The research tools were an in-depth interview form and a critical thinking process, with key informants separated into six groups totaling 24 persons. From the study, the following results are found: 1) People lack coordination and trust in village public health volunteers as they lack leadership skills such as command, communication, vision, participation, peacebuilding, and teaching. The concepts of leadership development based on modern science consist of 5 aspects including (1) Structural directing based on righteousness through cooperation; (2) Having vision by aiming to enhance people's health and using technology and new communication methods; (3) Participation in planning, defining work, and promoting activities that improve people’s health; (4) Peacebuilding by not inciting conflict, speaking the truth and useful things; and (5) Teaching and advising the right things, as well as being a good listener; 2) The Buddhadhamma favorable to leadership development involves an application of 4 bases of social solidarity (Saṅgahavatthu), which include sharing and giving things, assistance, encouragement, and advice (dāna); speaking politely, pleasantly, and kindly (piyavācā); providing services and being helpful to others and the public (atthacariyā); participation and behaving oneself in an even and equal treatment through visiting the community continuously (samānattatā). Bhāvanā (four developments) should also be applied in leadership development, including physical, moral, emotional, and intellectual aspects; and 3) The process of leadership development through Buddhist peaceful means of village public health volunteers (VHV) is an integration of Saṅgahavatthu and 5-dimension leadership theory, followed by a synthesis into the "5D2 Plus Model." The model is then revised based on the development in 4 aspects (Bhāvanā): physical, emotional, moral, and intellectual. On this basis, a new body of knowledge is created, called the "5D2 & Plus2 Model". According to this model, the first 5Ds refer to the 5 dimensions of leadership, the second 5Ds refer to the results of the research synthesis, which are: (1) Delivering knowledge to villagers; (2) Declaring rewards as a way to build motivation; (3) Desire of village public health volunteers to become health leaders; (4) Diamond VHV, in which village public health volunteers are developed into role models like a polished diamond; and (5) Digital skills, including skills to use modern equipment and materials. The first ‘Plus2’refers to Saṅgahavatthu, while the second ‘Plus2’ refers to the development in 4 aspects (Bhāvanā). 5D2 & Plus2 Model is the key to leadership development by Buddhist peaceful means of village public health volunteers (VHV) in Kanchanaburi province.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระเมธีวัชรบัณฑิต

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระครูปลัดอดิศักดิ์ วชิรปญฺโญ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2566

Modified: 2567-07-12

Issued: 2567-07-12

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาสันติศึกษา

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	วัชรี วัฒนาสุทธิวงศ์.pdf	21.23 MB	17	2025-03-20 11:38:50

ใช้เวลา

0.017549 วินาที