การศึกษาเปรียบเทียบจริยศาสตร์ในการรู้จักตนเองในพุทธปรัชญา เถรวาทกับปรัชญาเล่าจื้อ

Name: พระมหานันทวิทย์ ธีรภทฺโท (แก้วบุตรดี)

keyword: จริยศาสตร์

; พุทธจริยธรรม

; พุทธปรัชญา

; ปรัชญาเถรวาท

; ปรัชญาเต๋า

Abstract: งานวิจัยนี้ เป็นการศึกษาเปรียบเทียบจริยศาสตร์ในการรู้จักตนเองในพุทธปรัชญาเถรวาทกับปรัชญาของเล่าจื้อ ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบแนวคิดเกี่ยวกับการรู้จักตนเองในพุทธปรัชญาเถรวาท กับปรัชญาของเล่าจื้อ จากการศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับการรู้จักตนเองในพุทธปรัชญาเถรวาทพบว่าความหมายของคำว่าการรู้จักนเองมี 4 อย่าง คือ ความหมายทั่วไปที่นักวิชาการนำมาอธิบายเพื่อให้เข้าใจง่าย ความหมายที่ปรากฏในพระวินัย ความหมายที่ปรากฎในพระสูตรทั้งหลาย และความหมายตามที่ปรากฏในพระอภิธรรมเป็นปรมัตถธรรมกล่าวถึงกาย จิตเจตสิก รูป และนิพพาน ส่วนคุณค่าการรู้จักตนเองเป็นคุณธรมความดี ช่วยให้มีอายุยืน มี ทรัพย์ มีกำลัง มีเกียรติยศ รู้จักปฏิบัติต่อผู้อื่นด้วยการอนุเคราะห์ ช่วยเหลือผู้อื่นให้ได้ฟังสิ่งที่ดี ทำความเห็นให้ตรง และทำจิตให้ผ่องใส เกี่ยวกับหลักคุณค่าที่เป็นสภาวธรรมนั้น ทุกคนต้องรู้จักวิธีทำจิตให้สงบ ด้วยการปฏิบัติกรรมฐาน จนรู้แจ้งเห็นจริงในสภาวธรรม ส่วนหลักปฏิบัติเพื่อการรู้จักตนเองในพุทธปรัชญาเถรวาทมี 2 ระดับ คือ (1) หลักปฏิบัติระดับโลกียะเป็นหลักการดำเนินชีวิตเพื่อการรู้จักเอาซนะความชั่วด้วยความตี และการรู้จักลักษณะนิสัยคนอื่น โดยการปฏิบัติคุณธรมในสังคม มีคุณธรรมนักปกครอง คุณธรรมพ่อค้า คุณธรรมครูคุณธรรมสำหรับผู้ใหญ่ และหน้าที่ที่แต่ละคนต้องปฏิบัติตนในสังคม (2) หลักปฏิบัติระดับโลกุตตระ เพื่อความหลุดพ้นจากกิเลสเริ่มตั้งแต่เรียนรู้ใตรสิกขา รู้จักศีล สมาธิ และปัญญา โดยการเจริญวิปัสสนากรรมฐานเป็นที่สุด จากการศึกษาแนวคิดเรื่องการรู้จักตนเองในปรัชญาเล่าซื้อนั้นพบว่ ความหมายของคำว่าการรู้จักตนเอง คือหลักการดำเนินชีวิตอยู่ในธรมชาติ รู้จักบริโภคอาหาร และรู้จักความดีความชั่ว ลักษณะการรู้จักตนเองนั้นเกิดขึ้นเมื่อเล่จื้อเบื่อหน่ายในชีวิตและออกท่องเที่ยวไปชายแดน แล้วเขียนคัมภีร์เต๋า เต็กกิง ให้แก่นายด่าน เกี่ยวกับการปฏิบัติตามหลักการรู้จักตนเองนั้น ได้แก่ หลักคำสอนในการดำเนินชีวิตเพื่อเข้าใจกฎเกณฑ์ธรรมชาติ การปฏิบัติตนผสมกลมกลืนกับธรรมชาติ สำหรับการรู้จักตนเองทางสังคมได้แก่การปฏิบัติคุณธรรมให้เกิดมีในสังคม อนึ่งการรู้จักตนเองในภาวะแท้จริงสูงสุดก็คือการบรรลุความเป็นเต๋า คือ ความว่างเปล่า "อภาวะ" จากการศึกษาเปรียบเทียบความหมายคำว่าการู้จักตนเองในพุทธปรัชญาเถรวาทกับปรัชญาของเล่าจื้อพบว่ามีความเหมือนกัน คือสอนให้บุคคลมีการพิจารณากายกับจิตลักษณะการรู้จักตนเอง มีความแตกต่างกันคือ พุทธปรัชญาเถรวาทเริ่มตั้งแต่เจ้าชายสิทธัตถะเสด็จออกผนวชแล้วค้นพบสัจธรรมซึ่งมีปรากฏในพระไตรปิฎ! ส่วนปรัชญาเล่าจื้อปรากฏเมื่อเล่าจื้อศึกษาค้นคว้าตำราและสภาพสังคม แล้วเขียนคัมภีร์เต๋า เต็กกิง ขึ้น ทำให้คนรู้จักเต๋าคือธรรมชาติ ส่วนคุณค่าของการรู้จักตนเองของทั้งสองฝ่ายมีความแตกต่างกัน ในการดำเนินชีวิตพุทธปรัชญาเถรวาทมีข้อปฏิบัติพื้นฐานคือศีล ส่วนเล่าจื้อมีการดำเนินชีวิตอยู่กับธรรมชาติคุณค่าการรู้จักตนเองในสังคม มีความเหมือนกัน คือ การปฏิบัติตนเพื่อสร้างคุณธรรมให้เกิดในสังคม ส่วนคุณค่าการพัฒนาจิตสู่ความหลุดพ้นของทั้ ทั้งสองนั้น มีความเหมือนกันคือความหลุดแห่งจิต ซึ่งต่างกันเฉพาะการเรียกชื่อและวิธีปฏิบัติ วิธีปฏิบัติเพื่อการรู้จักตนเอง และหลักคำสอนในการดำเนินชีวิตเพื่อตนเอง รวมถึงหลักปฏิบัติตนในสังคม แนวความคิดทั้งสองที่กล่าวมานี้ไม่แกต่างกัน แต่หลักปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้นต่างกัน ในพุทธปรัชญาเถรวาทมีหลักการปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้น 2 ระดับ คือ ระดับโลกียะ และระดับ โลกุตตระ คือ"พระนิพพาน" ส่วนการปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้นของเล่าจื้อเป็นเพียงภาวะจิตว่างเปล่า ซึ่งเป็นอมตะอยู่ในภาวะธรรมชาติ

Abstract: This thesis is a comparative study of the ethics in knowing oneself in Theravada Buddhism and in Lao Tzu's philosophy. The aim of this thesis is to study and to compare the concept of knowing oneself in Theravada Buddhism and in Lao Tzu's philosophy. From the study, it is found that the meaning of the terms"Knowing Oneself" is of 4 sides namely:- 1. The general meaning explained by the academic experts to be easily understood by all. 2. The meaning appearing the Vinaya Rules. 3. The meaning appearing in various discourses. 4. The meaning according to the analytic doctrine of the Buddhist Canon of Abhidhanma which is the supreme doctrine dealing with mind, mental factor, form and High Bliss. Regarding the value in knowing oneself, it is the good virtue helping one to have a long life, the property; the strength, the honor, treating other people with suitable help and opportunity to enable them to listen to good things and to make their views right and their minds bright. About the value of the doctrinal state, every body must know how to make his mind peaceful by practising the subject of meditation up to the state of realizing the doctrinal state. The principles of practice in order to know oneself according to the Buddhist philosophy in Theravada, are of two levels : 1. The worldly level which is the principle of leading one's life by way of winning the badness with the goodness and knowing other people' s habits by practising the virtue in societies, being possessed of administrators' virtues. The merchants' the teachers' and the grown up peoples' virtues including the duties to be done to societies by each person. 2. The super mundane level which is the pineapple of practice to be emancipated from all defilements,beginning fromleaming and knowing the threefold learning, the precepts, the concentration and the wisdom by developing the Insight Modulation in the end. From the result obtained from studying the ideology of knowing oneself according to Lao Tzu's philosophy, it is found that the terms "knowing oneself" mean the principles of carrying out one's life according to the nature, knowing how to take good and knowing the good and the bad states. The original development of knowing oneself arose when Lao Tzu got tired of life and went out on a journey to a borderland and wrote a scripture of Tao Te Ching and presented it to a door keeper. According to him, the method of practising the principle of knowing oneself is the principle of teaching one to know oneself and to lead one's life according to the natural law, which is to behave oneself in compliance with the nature. Knowing oneself in societies is to practise vintues in societies and to know oneself in the highest and truest state, which is the attaining of the state of being "Tao", the emptiness or the Abhava. From the comparative study of the meaning of "Knowing Oneself" in Theravada Buddhist philosophy and in Lao Tzu's philosophy, it is found that bo arethe same. They both teach the people to consider the body and the mind. At any rate, the original development of the state of knowing oneself in both philosophies is different. That in to say, the Buddhist philosophy in Theravada began with Prince Siddhattha's renunciation from the world and His realizing the Truth as found in the Buddhist Three Baskets, but Lao Tzu's philosophy appeared when he studied and searched for the texts and the social situations, and then composed the scripture of Tao Te Ching causing the people to know that Tao is the nature, but the values of knowing oneself of the two sides are different from each other in carrying out one's life. The basic principles of practice in Buddhist philosophy in Tharavada are the five precepts. But Lao Tzu maintained his living according the nature, though the values in knowing oneself in societie s are the same. That is to maintain oneself for setting up the virtues to societies. Regarding the value in developing oneself for emancipation in the two sects are the same, that is the mental emancipation. The difference can be found only in the name and the methods of practice. Really speaking, the method of practice is just to know oneself, and the principle of teaching in carrying out one's life is just for oneself. Even the principles of conducting oneself in societies are not different, but the principles of practice for emancipation in the two organizations are different.. In Tharavada Buddhist philosophy there are two levels of the practice for emancipation, one at the worldly level and the other is the supreme level called "Nibbana,", but Lao Tzu's way of practice for emancipation is just the state of empty mind which is the state of natural needlessness.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหากฤษณะ ตรุโณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สนิท ศรีสำแดง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: กฤต ศรียะอาจ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2549

Modified: 2567-06-30

Issued: 2567-06-30

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระมหานันทวิทย์ ธีรภทฺโท (แก้วบุตรดี).pdf	4.01 MB	2	2025-11-27 11:22:32

ใช้เวลา

0.032113 วินาที