แนวทางการอนุรักษ์เจดีย์ศรีไตรภูมิ ตำบลนิคมพัฒนา อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง

Name: พระมหามนตรี กพฺยาธิปติ (มีไหว)

keyword: แนวทางการอนุรักษ์

; เจดีย์ศรีไตรภูมิ

; ตำบลนิคมพัฒนา

Abstract: การศึกษาวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ (1) เพื่อศึกษาเจดีย์ในพระพุทธศาสนา (2) เพื่อศึกษาการอนุรักษ์เจดีย์ในพระพุทธศาสนา และ (3) เพื่อนำเสนอแนวทางการอนุรักษ์เจดีย์ศรีไตรภูมิ ตำบลนิคมพัฒนา อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากเอกสารและสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลัก 13 รูป/คน ดำเนินการวิเคราะห์เนื้อหาและนำเสนอรายงานในลักษณะการพรรณาความ จากผลการศึกษาวิจัย พบว่า เจดีย์ในพระพุทธศาสนาสร้างขึ้นเพื่อบรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า พระอริยะสาวก และพระเจ้าจักรพรรดิ เจดีย์หรือสถูปในสมัยพุทธกาลเป็นไปตามพระดำริของพระพุทธองค์ที่อนุญาตให้สร้างไว้ เรียกว่า สังเวชนียสถานได้แก่ สถานที่ประสูติ ตรัสรู้ แสดงปฐมเทศนาและดับขันธปรินิพพาน และต่อมามีปรากฎลักษณะเจดีย์ เรียกว่า พุทธเจดีย์ ได้แก่ ธาตุเจดีย์ บริโภคเจดีย์ ธรรมเจดีย์และอุทเทสิกเจดีย์ จนกลายเป็นสัญลักษณ์ของพระพุทธศาสนาทรงคุณค่าต่อการกราบไหว้บูชาและเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชาวพุทธ นำมาสู่การอนุรักษ์เจดีย์ในพระพุทธศาสนา พบว่า พระเจ้าอโศกมหาราชได้อนุรักษ์บูรณะปฏิสังขรณ์และได้สร้างอารามเจดีย์ ในกาลต่อมาเริ่มมีการอนุรักษ์ผ่านสถาปัตยกรรมตามความเชื่อรูปปั้นเทวดา รูปยักษ์รอบเจดีย์จะคอยปกป้องรักษาและดูแลเจดีย์ สู่การอนุรักษ์ตามหลักวิชาการ ประกอบด้วยการป้องกันการเสื่อมสภาพ การรักษาสภาพ การเสริมความแข็งแรง การบูรณะ การจำลองแบบ การสร้างขึ้นใหม่ การประยุกต์ใช้สอย นอกจากนี้ ยังพบว่า วิธีการอนุรักษ์ที่เหมาะสม เริ่มจาก การศึกษาทำความเข้าใจ การวางแผน และการประเมินความสำคัญคุณค่า และผลกระทบที่จะเกิดขึ้น จากการมีส่วนร่วมดำเนินการอนุรักษ์เจดีย์ให้มีประสิทธิภาพและให้ใช้ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืน สำหรับแนวทางการอนุรักษ์เจดีย์ศรีไตรภูมิ ตำบลนิคมพัฒนา อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง พบว่า จุดเริ่มของการอนุรักษ์คือการให้ความรู้ความเข้าในการอนุรักษ์เจดีย์ที่ถูกต้องตามหลักวิชาการผสานกับหลักพุทธศาสนาให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องต่อจากนั้นเริ่มปลูกฝังเยาวชนให้มีจิตสำนึกของการเป็พุทธศาสนิกชนและเห็นคุณค่าประโยชน์ของเจดีย์ การสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่าง วัด บ้าน โรงเรียน ภาครัฐ เอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ และการจัดกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาตามหลักสัมมาปฏิบัติต่อเจดีย์ถือได้ว่าเป็นการสืบทอดศาสนาที่มาจากศรัทธาแท้จริงตลอดจนการสืบสานวัฒนธรรมประเพณีอันเป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่นให้ยั่งยืน

Abstract: In this thesis, three objectives were purposely made: (1) to study pagodas in Buddhism, (2) to study the conservation of pagodas in Buddhism, and (3) to propose the conservation guidelines for the Sri Tarriphum Pagoda in Nikhom Phatthana Sub-district, Mueang District, Lampang Province. This research employed the qualitative research methodology using documentary research with the tool of interviewing 13 key informants, conducting content analysis and finally presenting in a descriptive manner. The findings showed that pagodas in Buddhism were built to contain the relics of the Buddha, the individual Buddhas, the noble disciples, and the Emperors. Pagodas or stūpas during the Buddha's time were built exactly according to the Buddha’s purpose called the four sacred places relating to the Buddha, namely, the Birth Place, Enlightenment, the First Sermon, and the Nibbāna. Later on, it is appeared that there were the pagodas called the four Buddha Chediyas, namely: - Dhātu-chetiya, Paribhoga-chetiya, Dhamma-chetiya, and Uddesika-chetiya. They have become the valuable symbols of Buddhism to worship and the center of Buddhist faith leading to the preservation of pagodas in Buddhism. It was also found that King Ashoka the Great preserved, restored and built pagodas, monasteries in the later period. Then, the emergence of the pagoda’s guardians architecturally with angel sculptures and giant sculptures around the pagodas with the belief to protect them were arisen. Moreover, the conservation based upon the academic principles with the purposes for the prevention of deterioration, preservation, strengthening, restoration, replication, reconstruction and application were made. More importantly, the proper conservation process commences from studying, understanding, planning and evaluating the importance of its value including the impact as a consequence from the procedure of the conservation of pagodas for the ultimate efficiency and sustainable use are needed to be realized. As for the guidelines for the preservation of Chedi Sri Tri Phum Nikhom Phatthana Sub-district, Mueang District, Lampang Province, it was revealed that the starting point of conservation was from providing knowledge and understanding the preserving process of the pagodas which were academically correct and combined with the Buddhist principles for those involved. Subsequently, youths have been gradually instilled for Buddhist consciousness and learn to appreciate the pagoda’s invaluability, creating a network in the cooperation among temples, homes, schools, the public and private sectors to take parts in the conservation and to organize Buddhist activities on the basis of the right practices to the pagodas in the direction that comes from the virtual faith in order to regard them as the inheritance of the religion as well as the continuation of cultural traditions that are unique to locality for their sustainability.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาสมบูรณ์ วุฑฺฒิกโร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สานุ มหัทธนาดุลย์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2566

Modified: 2567-06-28

Issued: 2567-06-28

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระมหามนตรี กพฺยาธิปติ (มีไหว).pdf	14.03 MB	1	2025-08-08 00:50:59

ใช้เวลา

0.027165 วินาที