การวิเคราะห์สังเคราะห์องค์ความรู้และกระบวนการให้การปรึกษา เชิงพุทธจิตวิทยา

Name: นวลวรรณ พูนวสุพลฉัตร

Organization : ผู้วิจัย

Name: พระครูพิพิธปริยัติกิจ

Organization : ผู้วิจัย

Name: พระครูกัลยาณสิทธิวัฒน์

Organization : ผู้วิจัย

Name: กมลาศ ภูวชนาธิพงศ์

Organization : ผู้วิจัย

keyword: การวิเคราะห์สังเคราะห์องค์ความรู้

; พุทธจิตวิทยา

Abstract: การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการคือ (1) เพื่อศึกษาการให้การปรึกษาด้านจิตวิทยา ตามแนวคิดตะวันตก (2) เพื่อศึกษาการให้การปรึกษาตามหลักพุทธจิตวิทยา และ (3) เพื่อวิเคราะห์ สังเคราะห์องค์ความรู้และกระบวนการให้การปรึกษาเชิงพุทธจิตวิทยา การวิจัยเรื่องนี้ เป็นการวิจัย คุณภาพเชิงเอกสาร ประกอบด้วยการศึกษาวิเคราะห์และสังเคราะห์เชิงพุทธจิตวิทยากับการให้การ ปรึกษาจิตวิทยาคลีนิค ผลการศึกษาวิจัยมีดังนี้ : การครองชีวิตของบุคคลในสังคมปัจจุบันถูกบีบคั้นเป็นอย่างมากทั้งระบบเศรษฐกิจ สังคม การเมือง การสื่อสารและเทคโนโลยี สิ่งแวดล้อม การครองชีพ ค่านิยม พฤติกรรมและโรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ ทำให้เกิดความเครียดก่อให้เกิดปัญหาทางจิต เป็นโรคซึมเศร้า โรควิตกกังวล โรคความผิดปกติของการ ปรับตัว โรคบุคลิกภาพผิดปกติ โรคการใช้สารเสพติด เป็นต้น รวมเรียกว่าภาวะโรคจิต จึงจำเป็นต้องมีการ ป้องกันและเยียวยาผู้ป่วยตามหลักจิตเวชศาสตร์ มีการจัดตั้งจิตวิทยาคลินิก บริการให้การปรึกษาทาง จิตวิทยา โดยใช้จิตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งนอกจากจะมีความรู้ความสามารถทางวิชาชีพแล้ว ยังต้องมี คุณสมบัติอื่น ๆ เช่นความชื่อตรงต่อผู้ป่วย การรักษาความลับของผู้ป่วย ความรู้ทางวิชาการ ความ รับผิดชอบทางวิชาชีพ การรักษาความสัมพันธ์ที่เหมาะสมกับผู้ป่วย และการปรับปรุงการเข้าถึงบริการ สุขภาพ เป็นต้น คำว่า "สุขภาพจิต" หมายถึงสภาพจิตใจที่เป็นสุข ตระหนักรู้ความสามารถของตนเอง ปรับ ตนเองได้ในภาวะกดดันในชีวิต ทำงานที่เกิดเป็นประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่นในสังคมได้ สุขภาพจิต จำแนกตามอาการเป็น 3 อย่างคือ สุขภาพจิตปกติหรือสุขภาพจิตดี สามารถเผชิญปัญหาข้อขัดข้องหรือ ขจัดความวิตกกังวลออกไปได้ กล้าเผชิญความจริง พยายามปรับปรุงแก้ไขตนเองได้ดี สุขภาพจิตที่อยู่ใน เกณฑ์ปกติ มีลักษณะเช่นเดียวกับสุขภาพจิตดี แต่มีความหวั่นไหว มีโอกาสเสียได้ง่ายกว่า เมื่อเกิดปัญหา ไม่กล้าเผชิญความจริง ไม่พยายามปรับปรุงตนเอง ส่วนสุขภาพจิตไม่ดี เกิดกับบุคคลผู้มีปัญหารุนแรง เกิด วิตกกังวล กลุ้มใจ ไม่มีสมาธิ หงุดหงิด หดหู่ใจ เบื่อหน่ายชีวิต อาการเหล่านี้สามารถเยียวยารักษาได้โดย วิธีการที่ถูกต้องและเหมาะสม ก็สภาพจิตของบุคคลนั้น มีหลายสาเหตุทั้งทางกายและทางจิตใจ การ เยียวยารักษาจึงมุ่งไปที่การช่วยให้ผู้ป่วยรู้จักและเข้าใจตัวเอง เข้าใจผู้อื่น เข้าใจปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น สามารถวิเคราะห์ปัญหา ค้นหาแนวทางในการแก้ปัญหา การเปลี่ยนพฤติกรรม จนสามารถดำเนินชีวิตที่มี คุณค่าและความหมายได้ กระบวนการให้การปรึกษาเชิงจิตวิทยามี 5 ขั้นตอน ประกอบด้วย การสร้าง สัมพันธภาพกับผู้ป่วย การสำรวจปัญหา การเข้าใจปัญหา การวางแผน และยุติการปรึกษาเฉพาะ ขั้นตอน ของการวางแผนแก้ปัญหานั้น ทักษะที่จำเป็นในขั้นตอนนี้ได้แก่ การให้ข้อมูลและคำแนะนำ การเสนอแนะ การสรุปความ และการให้กำลังใจ ในส่วนของพุทธจิตวิทยา เชื่อว่าจิตเดิมนั้นมีสภาพผ่องใสบริสุทธิ์แต่ที่ขุ่นมัวเศร้าหมองเพราะ อุปกิเลสที่จรมาซึ่งเป็นอกุศล หากบุคคลมีจิตอ่อนแอ ไม่ได้รับการฝึกฝนอบรมมาด้วยไตรสิกขาคือศีล สมาธิ ปัญญา ก็จะตกไปสู่อำนาจกิเลสฝ่ายต่ำได้ จึงต้องฝึกจิตให้เข้มแข็ง มั่นคง ไม่หวั่นไหวด้วยอารมณ์ ที่มากระทบ โดยเฉพาะโลกธรรม 8 คือ ลาภเสื่อมลาภ ยศเสื่อมยศ นินทาสรรเสริญ และสุขทุกข์ การ ป้องกันจึงเริ่มด้วยความไม่ประมาท มีสติกำกับ ขนขวายทำความดีเพื่อให้จิตดี มีสุขภาพจิตดี โดยสรุป หลักการทำความดีคือทำตามโอวาทปาฏิโมกข์ ได้แก่ ไม่ทำความชั่ว ทำแต่ความดี และทำจิตของตนให้ผ่อง ใส เพียงแค่นี้ก็ครอบคลุมกุศลกรรมบถทั้งหมดตามที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงไว้ กระบวนการให้การปรึกษาเชิงพุทธจิตวิทยา เริ่มจากองค์ประกอบการให้การปรึกษา คือผู้ให้ การปรึกษา ผู้รับการปรึกษา เรื่องที่จะปรึกษา วิธีการให้การปรึกษา และผลสัมฤทธิ์ วิธีการให้การปรึกษา นั้น จะใช้วิธีคิดแบบอริยสัจหรือคิดแบบแก้ปัญหา เริ่มจากศึกษาปัญหา (ทุกข์) วิเคราะห์สาเหตุของปัญหา (สมุทัย) กำหนดจุดมุ่งหมายให้การแก้ปัญหา (นิโรธ) และสังเคราะห์วิธีการที่จะใช้แก้ปัญหา (มรรค) จะ เห็นได้ว่าพระพุทธเจ้าตรัสรู้อริยสัจ ทรงแสดงอริสัจจธรรม และพุทธวิธีเป็นกระบวนการแบบอริยสัจ ทั้งสิ้น ในงานวิจัยนี้ได้ยกตัวอย่างของบุคคลมาเป็นกรณีศึกษาในการให้การศึกษาของพระพุทธเจ้ารวม 7 รายคือ พระเจ้าปเสนทิโกศล สันตติมหาอำมาตย์ อภัยราชกุมาร อนิตถิคันธกุมาร นางวิสาขามหาอุบาสิกา นางกีสาโคตมี และนางปฎาจารา ทุกรายมีปัญหาทุกข์โศกต่างกรณีกัน พระพุทธเจ้าทรงปลอบโยนโดย วิธีการให้ยอมรับความจริงของสิ่งที่เกิดขึ้น ซึ่งในกรณีเหล่านี้คือความตายของบุคคลผู้เป็นที่รัก ทรง ชี้ให้เห็นว่าความตายเป็นธรรมดาของสัตว์ที่เกิดมา จะทุกข์โศกคร่ำครวญอย่างไรก็ไม่สามารถให้ผู้ตายฟื้น คืนมาได้ ตนเองควรยกมาเตือนตนเอง จะได้ไม่ประมาทในการดำเนินชีวิต โดยการสร้างสมแต่คุณงาม ความดี บุคคลที่ยกมาเป็นตัวอย่างเหล่านี้ที่น่าสนใจคือ นางวิสาขามหาอุบาสิกา เพราะแม้เป็นพระ อริยบุคคลขั้นโสดาบันแล้วก็ยังตัดอาลัยในคนที่รักจากไปมิได้ อีกตัวอย่างหนึ่งคือนางปฎาจารา เป็นธิดา เศรษฐีผู้มั่งคั่ง แต่เมื่อหนีตามคนใช้ออกไปใช้ชีวิตภายนอกต้องประสบความยากสำบากแสนเข็ญ สุดท้าย สามีตาย ลูกน้อย 2 คนตาย พ่อแม่และพี่ชายตายพร้อมกัน นางถึงกับเสียสติเป็นบ้า ในที่สุดได้รับการ ปลอบโยนให้กำลังใจจากพระพุทธเจ้า นางได้สำนึก หวนสติกลับคืนมา ทูลขอบวชเป็นภิกษุณี ได้บรรลุ อรหัตผลในที่สุด และได้รับเอตทัคคะว่าเป็นผู้เลิศทางทรงจำพระวินัยในฝ่ายภิกษุณีสงฆ์ บทสรุปก็คือ พุทธจิตวิทยานั้น มีองค์ความรู้กระบวนการแน่นอนตามแบบขั้นตอนของอริยสัจ 4 เป้าหมายมิได้เพียงเยียวยาสภาพจิตใจของผู้มีปัญหาสุขภาพจิตเท่านั้น แต่ยกจิตใจให้เฟื่องฟูสูงขึ้นจนถึง บรรจุอริยธรรมเป็นที่สุดด้วย คำสำคัญ : การให้การปรึกษาแนวจิตวิทยา, พุทธจิตวิทยา, จิตบำบัด

Abstract: This research was of the three objectives, viz. (1) to study psychological counseling according to Western concepts; (2) to study Buddhist psychological counseling; and (3) to recommend knowledge and counseling process in Buddhist Psychology. This research is a qualitative one with documents studied analyzed, and synthesized Buddhist Psychology with psychological counseling. Findings of the research study were as follow : Individual living in present society has been pressured mainly by economic, environment, life leading, value, behavior and diseases, etc. causing stress and become psychological disorders such as depressive disorder, anxiety disorder, adjustment disorder, personality disorder, substance use disorder, etc.. holistically called as psychosis. It is necessary to prevent and to treat the patients with psychiatric method. There must be organized clinical psychiatry serving as psychological counseling rendered by psychiatric physicians not expert only professional competence but also other aspects such as honesty with the patient, patient confidentiality, scientific knowledge, professional responsibility, maintaining appropriate relationship with patient, and improving access to cure, etc. The word "mental health" means a status of mind in happiness, realizing oneself's capacity, able to adjust himself at a chaotic life, and capable to work for his own forsake as well as others in society. Mental Health is classified into three categories, i.e, normal or good mental health, able to face with difficult problem and to wipe out anxiety, dare to cope with exact environs, adjust and improve himself in good condition. Mental health in a normal status is similar to good mental health with slight different instability, likely to take the risk of loss, dare not to face with hard problem, and able to adjust and improve himself. Regarding spoilt mental health, it causes to the one with hard life problems, anxious, unmindful, flurry and worry. All these states of patients could be cured by right and suitable treatment. Mental conditions as stated are caused both from physical body and mind. Thus the treatment is focused on helping the patients realize and accept themselves and others, understand true causes of problem, capable to face with difficulty, able to find the way to solve the problem, changing their behavior, until to lead their life smoothly, valuably, and meaningfully. Psychological counseling processes are of the five categories, i.e., building relationship with patients, surveying problems, understanding problems, planning, end of counseling. Special to planning in solving problem, there must be competent in data provision, supervisorship, recommendation, conclusion, and encouragement. In the light of Buddhist psychology, original true mind is pure, but impured with mental defilements which are unwholesome. If a person, having a weak mind, untamed with threefold training - morality, mentality, and wisdom, might fell into lower defilements. Thus development of mind, strong and stable, unshaken when touched by worldly vicissitudes - gain and loss, fame and obscurity, blame and praise, happiness and pain; preventing one's mind from negligence, being mindful cultivating good in order to set mind in a good condition, having good health, in condition, following to the three admonitions or exhortation to the Buddha, i.e., not to do evil, to do good, purify his own mind. By this way, it covers all the wholesome as prescribed by the Buddha. Buddhist psychological counseling process starts from counseling factors, i.e., counselor, counselee, counseling matter, method, and the accomplishment. Counseling method keeps with the Four Noble Truths as thinking procedure that is thinking to solve the problem starting from study of problem (Dukkha), analysis of causes of problem (Samudaya), making destination to approach (Nirotha), and synthesis of method to solve problem (Magga). It can be seen that the Buddha enlightened the Four Noble Truths, preached the Four Noble Truths, and the Buddhist method was applied with categorized procedure of the Four Noble Truths. In this research, cases of Pasenadikosala King, Santatimaha-amatya, Abhayarajakumara, Anitthigandhakumara, Visakhamaha-upasika, Kisagotami, and Patacara are examples of kindly soothing rendered by the Buddha. His words began with the convince those people to accept the fact and truth the naturally happened, that is death. To be born and to die are nature of beings. No one escapes from these phenomena. There is no use or advantage to cry toward sorrow, lamentation, pain, grief and despair. In spite of these, no return of the dead. It is wise to warn himself and to do good more and more. In these examples, the two to be mentioned are Visakhamaha-upasika and Patacara. It is noticed that Visakha, yet though was Sotapanna fell into sorrow and lamentation. In case of the poor Patacara, she suffered so much from the sudden death of beloved persons, i.e. husband, two children, her parents and brother, and that made her mad. Back to earlier life, she was a daughter of a millionaire, fell in love with a servant, ran away from home to lead a hard life with her husband. Unfortunately, destination put her into complete loss. Finally, she was soothed by the Buddha, and her mindfulness and perception were recalled. She begged for ordination as a bhikkhuni. With her industrious effort in meditation, she attained arahattaship. She was praised by the Buddha as a bhikkhuni expert in Buddhist disciplines. Keywords : Psychological counseling, Buddhist Psychology, Psychotherapy

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ได้รับทุนอุดหนุนการวิจัยจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย MCU RS 610761247

Role: ผู้ให้ทุน

Created: 2561

Modified: 2566-07-09

Issued: 2566-06-23

งานวิจัย/Research report

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	0016นวลวรรณ พูนวสุพลฉัตร.pdf	2.01 MB

ใช้เวลา

0.032597 วินาที