การศึกษารูปแบบและกระบวนการแก้ปัญหาในพระพุทธศาสนา-เถรวาท : ศึกษาเฉพาะกรณีอธิกรณสมถะ 7 และ กฎนิคหกรรมของมหาเถรสมาคมในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบบที่ 2) พ.ศ. 2535

Name: อธิเทพ ผาทา

Organization : ผู้วิจัย

keyword: พระพุทธศาสนาเถรวาท

; อธิกรณสมถะ

; กฎนิคหกรรม

; พระราชบัญญัติคณะสงฆ์

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้ประสงค์ที่จะศึกษาเปรียบเทียบรูปแบบและกระบวนการแก้ไขปัญหา โดยอธิกรณสมถวิธีในสมัยพุทธกาลกับกฎนิคหกรรมของมหาเถรสมาคม ภายใต้กรอบของพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ.2505 แก้ไขเพิ่มเติม(ฉบับที่ 2) พ.ศ.2535 ในเชิงการเปรียบเทียบเพื่อที่จะหาข้อสรุปเกี่ยวกับรูปแบบและกระบวนการแก้ไขปัญหาอธิกรณ์ทั้งในสมัยพุทธกาลและในสมัยปัจจุบันว่า มีความเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร และจะได้นำเอาผลการศึกษานั้นไปปรับประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์กับสังคมสงฆ์และพระพุทธศาสนาในประเทศไทยได้อย่างไร จากการศึกษาวิจัยมาทั้งหมด ผู้วิจัยได้พบข้อสรุปอันเป็นประโยชน์เกี่ยวกับแนวคิดเรื่องแบบและกระบวนการแก้ไขปัญหาโดยอธิกรณสมถวิธี ในสมัยพุทธกาล และแนวคิดเรื่องรูปแบบและกระบวนการแก้ไขปัญหาโดยกฎนิคหกรรม ในพระราชบัญัติคณะสงฆ์ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2535 ดังนี้ 1.อธิกรณสมถวิธี เป็นรูปแบบและกระบวนการแก้ไขปัญหาอธิกรณ์ที่มีวัตถุประสงค์ในการแก้ไขปัญหาพระธรรมวินัยใน 2 เรื่องคือ เรื่องที่มีโทษและไม่มีโทษ เช่น ทั้งในด้านพิธีกรรมและการก่อความวุ่นวายภายในสังคมสงฆ์ ได้แก่ ปัญหา 4 หมวด คือวิวาทาธิกรณ์ อนุวาทาธิกรณ์ อาปัตตาธิกรณ์ ส่วนกฎนิคหกรรมของมหาเถรสมาคม เป็นรูปแบบและกระบวนการแก้ไขปัญหาพระธรรมวินัยที่มีวัตถุประสงค์ในการเข้าไประงับหรือแก้ไขปัญหาเฉพาะเรื่องที่มีโทษใน 2 หมวดคือ อนุวาทาธิกรณ์ อาปัตตาธิกรณ์เท่านั้น 2. อธิกรณสมถวิธีเป็นรูปแบบและขบวนการแก้ไขปัญหาของพระธรรมวินัย ส่วนกฎนิคหกรรมของมหาเถรสมาคม เป็นรูปแบบและกระบวนการแก้ไขปัญหาตามกระบวนการพิจารณาคดีของรัฐ ซึ่งเป็นวิธีการทางกฤหมายไม่ใช่วิธีการตามแนวทางของพระธรรมวินัยเช่นกัน 3.อธิกรณสมถวิธี เป็นรูปแบบและกระบวนการแก้ไขปัญหา ทีทถือเอาพระวินัยเป็นกรอบในการดำเนินการสูงสุด ส่วนกฎนิคหกรรมของมหาเถรสมาคมเป็นรูปแบบการแก้ไขปัญหาอธิกรณ์ ที่ยึดรูปแบบตามกระบวนการยุติธรรมของรัฐภายใต้กฎหมายคณะสงฆ์คือพระราชบัญญัติคณะสงค์ พ.ศ.2505 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2535 4. อธิกรสมถวิธี เป็นรูปแบบและกระบวนการแก้ไขปัญหา ที่มีผู้ดำเนินการคือสงฆ์ โดยมีพระวินัยธรเป็นประธาน ใช้อำนาจผ่านทางสังฆกรรมตามพระธรรมวินัย ส่วนกฎนิคหกรรมของมหาเถรสมาคม เป็นรูปแบบการแก้ไขปัญหาอธิกรณ์ที่มีผู้ดำเนินการคือ ภิกษุผู้ดำรงตำแหน่งทางการปกครองคณะสงฆ์ ตั้งแต่ระดับเจ้าอาวาสถึงมหาเถรสมาคม โดยแบ่งการพิจารณาออกเป็น 2 ระดับคือ ระดับพระผู้พิจารณา และระดับคณะผู้พิจารณาซึ่งในระดับนี้ได้แบ่งการพิจารณาออกเป็น 2 ระดับคือ ระดับผู้พิจารณา และระดับคณะผู้พิจารณาซึ่งในระดับนี้ได้แบ่งการพิจารณาออกเป็น 3 ชั้นคือ (1) การพิจารณาชั้นต้น (2) การพิจารณาชั้นอุทธรณ์ (3) การพิจารณาชั้นฎีกา 5. อุปสรรคและปัญหาของอธิกรณสมถวิธีคือ (1) สงฆ์ผู้ดำเนินการไม่ปฏิบัติให้ถูกต้องตามพระธรรมวินัยเนื่องจากความไม่รู้ (2) สังฆมณฑลไม่มีความเป็นเอกภาพเนื่องจากไม่เคารพในมติสงฆ์ (3) ผู้ละเมิดพระธรรมวินัยวินัยไม่มีความระอาย โง่เขลาและฝืนมติไม่เคารพการตัดสินของพระธรรมวินัยธรและสงฆ์ (4) สังฆมลฑลขาดผู้นำที่เข้มแข็ง ส่วนอุปสรรคและปัญหาของกฎนิคหกรรมคือ (1)บุคคลผู้มีหน้าที่เป็นทั้งผู้พิจารณาและคณะพิจารณาไม่มีความรู้ทางกฎหมายและพระธรรมวินัยเพียงพอทำให้การดำเนินการไม่ถูกต้องตามขั้นตอนของกฎนิคหกรรม (2) ปัญหาควมใกล้ชิดระหว่างพระผู้พิจารณา คณะผู้พิจารณากับภิกษุผู้ตกเป็นจำเลย (3) ปัญหาการแทรกแซงโดยอำนาจรัฐเป็นต้น 6.ในอนาคต ควรมีการประยุกต์รูปแบบและกระบวนการแก้ไขปัญหาคณะสงฆ์ให้สอดคล้องกับพระธรรมวินัยและเหมาะสมกับยุคสมัย ด้วยการจัดการศึกษาเพื่อให้คณะสงฆ์ทุกระดับมีความรู้เกี่ยวกับหลักพระธรรมวินัยและกฏหมายโดยเฉพาะวิธีการดำเนินการตามกระบวนการของพระราชบัญญัติและกฎนิคหกรรมรวมถึงกฎของมหาเถรสมาคมอื่น ๆ โดยการรวมมือของสถาบันศึกษาและหนวยงานด้านการปกครองคณะสงฆ์และรัฐบาลเพื่อให้คณะสงฆ์สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างรวดเร็ว

Abstract: This thesis aims to conduct the entical comparative study on patterns and problem solution process of the settlement of legal processes (Adhikaranasamatha) method practiced during the Buddha's Era the laws of suppression (Niggabakamma) of the Sangha Supreme Council, under the scope of 1962 Sangha Act, Revised (Vol.II) Edition. The comparative study is performed to discover the conclusions on patterns and problem solution process of the settlement of legal processes in the Buddha's Era and in the present time, whether they are similar or different. The finding are anticipated to be applied for the sake of Sangha society and Buddhism in Thailand. Concerning the study, the researcher found the useful conclusion about concepts on pattern and problem solution processes following the settlement of legal processes in the Buddha's Era and those following the laws of suppression according to 1962 Sangha Act, 1992 Revised (Vol.II) Edition as follows: 1. The settlement of legal processes has pattern and problems solution process of the settlement of legal processes (Adhikaranasamatha) aiming to solve the 2 issues of the discipline problems solution :fault and no-fault ...c.g...of rites and turbulence of Sangha society . The problems involved 4 case : legal questions concerning disputes (Vivadadhikarana), legal questions concerning aceusations (Anuvadadhikarana), legal questions concerning offences (Apattadhikarana), and legal questions conceming obligations (Kiccadhikarana), For the laws of suppression (Niggahakamma) issued by the Sangha Supreme Council, the pattern and problems solution process of the Discipline problems solution focuses on either suppression or special case problems solution on 2 issues of fault : legal questions concerning accusations (Anuvadadhikarana), legal questions concerning offences (Apattadhikarana). 2. The settlement of legal processes are pattern and problems solution processes of the Discipline. The laws of suppression on the other hand, concerns the problem solution processes according to the state trying a case: the legal processes, not the Discipline processes. However, the latter also aims to solve the problems in the Discipline. 3. The settlement of legal processes functions according to the Discipline framework. The laws of suppression functions according to the state legal processes under the scope of 1962 Sangha Act, 1992 Revised (Vol.II) Edition. 4. The settlement of legal processes are pattern and problems solution processes run by Buddhist monk, having are expert in Discipline (Dhammavinaya) functioning as the Chairman. He is an authorized via formal Act (Sanghakama) cited in the Discipline. The Laws of suppression (Niggahakamma) of the Sangha Supreme Council, is the one run by Buddhist monk administrators ranked from the abbot up to the council members. The legal trying is divided into 2 levels: individual administrators and committee administrators. The latter had three layers of trying the case : district, appeal and supreme court layers. 5. According to the results of the study on hindrances and problems conceming the settlement of legal processes; There are four points : 1) The responsible monk do not implement via the Discipline correctly because of their inadequate Knowledge 2) The Order (Sanghamandala) lack unity because of the violation in sangha resolution. 3) The Discipline violators are shameless, ignorant, against the resolution, inrespecful to the expert and Sangha authority. decision. 4) The Order lack elective leaders, for laws of suppression, there are four points of hindrances and problems : A) Personal as well as the committee board who take responsibility do not have adequate legal background nor knowledge in the Discipline. This cause improper implementation to the procedure of the Laws. B) There is problem of familiarity between the judge or judging board and the defendants. C) The sanction for the trying caused by state 6. It is recommend that the application of pattern and problems solution processes in congruence with the discipline and with suitability should be initiated . The implementation techniques to achieve such ideology involves educating all levels of Sangha to comprehend the discipline rules, Laws of suppression as well as related regulations issued by the Sangha Supreme Council. The cooperation from cducational in stimulations and related units of Sungha administration as well as related government units is needed to keep appropriately to solve the Sangha problems.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระสุธีธรรมานุวัตร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: วีรชาติ นิ่มอนงค์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2549

Modified: 2025-09-03

Issued: 2566-06-10

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต (พระพุทธศาสนา)

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	อธิเทพ ผาทา.pdf	9.06 MB	16	2025-02-09 17:13:56

ใช้เวลา

0.025195 วินาที