องค์ความรู้ท้องถิ่นและการใช้ประโยชน์พืชสมุนไพรของชุมชนโดยรอบป่า เขาห้วยมะหาด อำเภอเมือง จังหวัดระยอง

Local knowledge of herbal and its utilization of community around Khao Huai Ma hat Forest, Muang district, Rayong province

Name: หงษ์ฟ้า ใบบ้ง

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. วท.ม. (การจัดการทรัพยากรป่าไม้) 2560

Classification :.LCCS: QK99.T35

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สาขาการจัดการทรัพยากรป่าไม้ -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: พืชสมุนไพร -- ระยอง

ThaSH: การฟื้นฟูป่า -- ระยอง

Abstract: งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมองค์ความรู้ท้องถิ่นด้านการใช้ประโยชน์พืชสมุนไพรของผู้รู้/หมอยาสมุนไพร รวมทั้งศึกษาความคิดเห็นเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์พืชสมุนไพรของประชาชนและปัจจัยที่มีผลต่อความคิดเห็นของประชาชนเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์พืชสมุนไพรโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้รู้/หมอยาสมุนไพร จำนวน 6 คน การเดินสำรวจพืชสมุนไพรร่วมกับผู้รู้/หมอยา สมุนไพรตามเส้นทางที่เคยเก็บหาพืชสมุนไพร การสำรวจความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่างด้วยแบบสัมภาษณ์ใน 4 ชุมชน โดยรอบป่าเขาห้วยมะหาด จำนวน 311 ครัวเรือน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน ผลการศึกษาจากการสัมภาษณ์ผู้รู้/หมอยาสมุนไพร พบว่ามีพืชสมุนไพรที่ใช้ประโยชน์ในการรักษาอาการเจ็บป่วย จำนวน 69 ชนิด เป็นไม้ล้มลุกมากที่สุด 22 ชนิด รองลงมาเป็นไม้เลื้อย 17 ชนิด และไม้ยืนต้น 14 ชนิด ตามลำดับ และพืชสมุนไพรที่พบจากการเดินสำรวจ จำนวน 56 ชนิด เป็นไม้ยืนต้นมากที่สุด 19 ชนิด รองลงมาเป็นไม้เลื้อย 17 ชนิด และไม้ล้มลุก 8 ชนิด ตามลำดับ ความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่าง พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีประสบการณ์การใช้พืชสมุนไพรในด้านการรักษาอาการเจ็บป่วย ด้านการบำรุงสุขภาพ และด้านความงาม มีผู้ใช้สมุนไพรเป็นประจำร้อยละ 28.9 การยอมรับพืชสมุนไพรในการรักษาโรคและการใช้ประโยชน์อื่น ๆ อยู่ในระดับปานกลาง ปัจจัยที่มีผลต่อการใช้ประโยชน์พืชสมุนไพรได้แก่ สภาวะสุขภาพ ประสบการณ์การใช้พืชสมุนไพร และการยอมรับพืชสมุนไพร ผลการศึกษาจะเป็นข้อมูลพื้นฐานสนับสนุนการฟื้นฟูป่าเขาห้วยมะหาดด้วยพันธุ์พืชสมุนไพรต่าง ๆ เช่น แก้งขี้พระร่วง ตาเสือสมอไทย สมอพิเภก เป็นต้น โดยพืชสมุนไพรที่ส่งเสริมให้ปลูกเหล่านี้จะเป็นประโยชน์ในการรักษาอาการเจ็บป่วยเบื้องต้นของประชาชนโดยรอบป่าเขาห้วย มะหาด และยังมีส่วนในการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้พฤกษเคมีเขาห้วยมะหาดอีกด้วย The overall goal of the present study aims to investigate local knowledge of herbal and its utilization of local people around Khao Huai Ma Hat forest. The in-depth interview of para-taxonomists, forest walk and talk with para-taxonomists, and questionnaire survey with local people in 4 villages around study site were conducted to obtain the knowledge and opinion of para-taxonomists and local people, their experiences of usage, and the factors controlling local people’s decision for using the herbal medicine in their current situation. The descriptive and inferential statistical analysis were analyzed. Based on the information obtained from para-taxonomists, the results confirmed the local knowledge of herbal and its utilization through 6 para-taxonomists. Herbal medicine were used for curing common illness of local people. There were 69 species of herbal medicine of which 22 species were herbaceous plant, 17 species were climber, and 14 species were tree, respectively. Based on forest walk, there were 56 species of herbal medicine of which 19 species were tree, 17 species were climber, and 8 species were herbaceous plant, respectively. The opinion of local people showed most of them experienced the using of herbal medicine for curing common illness, stimulant purposes, and beauty purposes. In addition, there were 28.9 percent of respondents confirmed their regular uses. The level of acceptance was medium. The factors controlling their decision if using herbal medicine were health condition, experiences of using, and their satisfaction. The results of the present study confirmed the existing of knowledge about herbal and its utilization through para-taxonomist, though the ages of parataxonomists were very old. The local people confirmed their acceptance and willingness to utilize the herbal medicine. Application of the present study could contribute to the introducing of herbal species for planting with the other forest tree species in the forest restoration at Khao Huai Ma Hat, including Celtis timorensis Span, Aphanamixis polystachya (Wall.) R. Parker, Terminalia chebula Retz, Terminalia bellirica (Gaertn) Roxb. etc. In the long term, these herbal species could provide services to local people around Khao Huai Ma Hat and also raise up their level of participation to the development of Phytochemical Learning Center .

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: รัชนี โพธิแท่น

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Name: ดำรง พิพัฒนวัฒนากุล

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Created: 2560

Modified: 2566-05-23

Issued: 2566-05-23

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://kasetsart.idm.oclc.org/login?url=https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2560/hongpha-bai-all.pdf

CallNumber: QK99.T35.ห12

tha

Spatial: ระยอง

DegreeName: วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: การจัดการทรัพยากรป่าไม้

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	hongpha-bai-all.pdf	6.14 MB	13	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.025585 วินาที