ธรรมชะลอวัย : กระบวนการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในชุมชนยายชา อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม

Organization : ผู้วิจัย

Name: พระภาคภูมิ สุขิโต (ช้างวัลย์)

keyword: ธรรมชะลอวัย

; ส่งเสริมคุณภาพชีวิต

; ผู้สูงอายุ

; ชุมชนยายชา

Abstract: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1.เพื่อศึกษาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในชุมชนยายชา อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม 2.เพื่อพัฒนากระบวนการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในชุมชนยายชา อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม ตามหลักพระพุทธศาสนา 3.เพื่อนำเสนอกระบวนการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในชุมชนยายชา อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม ตามหลักพระพุทธศาสนา โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากแบบสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มเฉพาะ จากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 12 ท่าน และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยเทคนิคสามเส้า โดยใช้การสัมภาษณ์ การศึกษาเอกสารที่เกี่ยวข้อง การสำรวจความคิดเห็น ทำการวิเคราะห์และสรุปผลตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ ผลการวิจัยพบว่า 1.สภาพคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในชุมชนยายชา อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐมด้านสุขภาพ พบว่า สุขภาพของผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีโรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวานโรคความดันโลหิตสูง อาการปวดเมื่อยตามร่างกาย เป็นต้น ด้านสังคม พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีสถานภาพของผู้สูงอายุในชุมชนค่อนข้างดี มีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมพอสมควร ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้จัดสวัสดิการช่วยเหลือผู้สูงอายุ ให้เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุทุกเดือน ด้านจิตใจ พบว่า ผู้สูงอายุในชุมชนส่วนใหญ่มีชีวิตความเป็นอยู่ดี จิตใจดี อบอุ่น ด้านปัญญา พบว่า ผู้สูงอายุในชุมชนส่วนใหญ่ มีการเสริมสร้างความรู้ ความคิดความเข้าใจ และการหยั่งรู้ความจริงให้รู้เข้าใจสิ่งทั้งหลายตามเป็นจริง เข้าใจสิ่งทั้งหลายตามสภาวะหรือตามที่มันเป็นไปตามสภาพความเป็นจริงที่เป็นอยู่ได้ในเกณฑ์ดี และทั้งนี้ยังพบว่าผู้สูงอายุในชุมชนยายชา สามารถแบ่งเป็นกลุ่มผู้สูงอายุ ได้จำนวน 3 กลุ่ม ดังนี้ 1. กลุ่มผู้สูงอายุติดสังคม 2. กลุ่มผู้สูงอายุติดบ้าน 3. กลุ่มผู้สูงอายุติดเตียง 2. การพัฒนากระบวนการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในชุมชนยายชา อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม ตามหลักพระพุทธศาสนา มีการพัฒนากระบวนการด้วยการนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา มาจัดชุดกิจกรรมต่าง ๆ มีความพยายามจะทำให้ครบทุกด้านเพื่อให้ได้ผลแบบองค์รวม ทำให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่สมบูรณ์และมีคุณภาพ ก็คือ หลักภาวนา 4 และหลักอิทธิบาท 4 มามีส่วนช่วยในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ทั้ง 4 ด้าน ก็คือ 1. ด้านสุขภาพ (กายภาวนา) เช่น มีการทำกิจกรรมการดูแลร่างกาย 2.ด้านสังคม (ศีลภาวนา) เช่น มีการทำกิจกรรมการร่วมสนทนาพบปะพูดคุย 3. ด้านจิตใจ (จิตตภาวนา) เช่น มีการทำกิจกรรมบรรยายธรรม และ 4.ด้านปัญญา (ปัญญาภาวนา) เช่น มีการทำกิจกรรมการอบรมในหัวข้อ ผู้สูงวัยในยุคนิวนอร์มอล โดยในการทำกิจกรรมแต่ละกิจกรรมนั้น ก็ยังมุ่งเน้นให้ผู้สูงอายุในชุมชน ได้ร่วมกันทำกิจกรรมตามหลักอิทธิบาท 4 ด้วย ก็คือ 1. ฉันทะ ผู้สูงอายุมีความพอใจ ความพึงพอใจในการทำกิจกรรม เพื่อให้ได้ผลสำเร็จตามความปราถนาของตนเอง 2. วิริยะ ผู้สูงอายุมีความเพียรในการทำกิจกรรม ตามที่ได้ตั้งความปรารถนาไว้ และมีความพอใจ กระทำกิจกรรมแล้วให้สำเร็จลุ่ล่วงตามความปราถนา 3. จิตตะ ผู้สูงอายุมีจิตใจที่จดจ่อ มีสติ มีสมาธิ ในการทำกิจกรรมโดยการใช้กำลังใจ กำลังความคิด กำลังสติปัญญา และสมาธิ ไม่หันเหไปทางอื่น กระทำกิจกรรมนั้น ๆ ให้สำเร็จลุ่ล่วงตามความปรารถนา 3. วิมังสา ผู้สูงอายุมีความไตร่ตรอง พินิจ พิจารณา เมื่อได้กระทำกิจกรรมนั้น ๆ ถึงแม้ว่าจะประสบปัญหา ก็ต้องใช้การปัญญาในการแก้อุบายปัญหาเหล่านั้น กระทำจนประสบกับความสำเร็จได้ตามความปราถนา นำไปสู่การพัฒนากระบวนการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในชุมชนยายชา อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม ตามหลักพระพุทธศาสนา 3. การนำเสนอกระบวนการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในชุมชนยายชา อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม ตามหลักพระพุทธศาสนา พบว่า ผู้สูงอายุในชุมชนมีการร่วมกันทำกิจกรรมแบบมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมของทุกฝ่ายทั้งชุมชน คือ องค์กรภาครัฐ ภาคเอกชน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ชมรมผู้สูงอายุ วัด โดยมีขั้นตอนการพัฒนาคุณภาพชีวิตโดยการใช้การจัดกิจกรรมหลัก บูรณาการเข้ากับหลักธรรมและหลักปฏิบัติทางพระพุทธศาสนาโดยคำนึงถึงเงื่อนไขปัจจัย คือ ความต้องการของผู้สูงอายุ และการสนองความต้องการของผู้สูงอายุทั้ง 4 ด้าน นำไปสู่การกำหนดกิจกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในชุมชนยายชา ตามหลักพระพุทธศาสนา โดยยึดหลักภาวนา 4 และหลักอิทธิบาท 4 เข้ามามีส่วนช่วยในการทำกิจกรรมต่าง ๆ ของผู้สูงอายุ เพื่อทำให้เกิดการพัฒนาคุณภาพชีวิตและการนำเสนอกระบวนการในการส่งเสริมคุณภาพชีวิตในชุมชนยายชา

Abstract: This research aims 1) to study the quality of life of the elderly people in Yaicha community, Samphran district, Nakhon Pathom province; 2) to develop a process to promote the quality of life of the elderly people in Yaicha community, Samphran district, Nakhon Pathom province according to Buddhist principles; 3) to propose a process to promote the quality of life of the elderly people in Yaicha community, Samphran district, Nakhon Pathom province according to Buddhist principles. It is based on a qualitative research. The data collection is conducted by in-depth interviews and individual group discussions from key informants of 12 persons. The data analyses are performed by the triangular technique through using interviews, related documents, and opinion poll, and then analyze and summarize the results according to the objectives set. The results reveal that 1) the condition of quality of life of the elderly people in Yaicha community, Samphran district, Nakhon Pathom province: in terms of health, it is found that the health of most of the elderly people have the congenital diseases such as diabetes, Hypertension, symptoms of aches and pains on the body, etc. In social aspects, it is found that most of the elders have the quite good status of the elders in communities, moderate participation in activities whether it is the government sectors or local government organizations which have provided welfare to help the elderly people and the living allowance for the elderly people every month. In psychological aspects, most of the elderly people in community have a good life, good-hearted, and warm. In intellectual aspect, it is found that most of the elderly people are promoted to the knowledge, understanding, and realization of the all things according to reality, their own circumstances or as they are in reality, in a good level. In addition, it is found that the elders in the Yaicha community can be divided into three elderly groups in the followings: 1) the social-bound or independent elders; 2) the home-bound or dependent elders; and 3) the bed-bound elders. 2) The development of processes for promoting quality of life for the elderly people in Yaicha community, Samphran district, Nakhon Pathom province according to Buddhist principles: the process has been developed through introduction of Buddhist principles to apply in a series of activities and endeavor to complete all aspects for a holistic effect. These make the elders develop the quality of life which followed by the fourfold principle of Bhāvanā and Iddhipāda to enhance the quality of life of the elderly people in the following aspects: (1) health (Physical Bhāvanā), for example having the activities to take care of body; (2) social (Precepts Bhāvanā), for example having the activities to participate in discussions, meet, and talk; (3) mind (Mental Bhāvanā), for example having the activities to conduct the Dharma talk; and (4) wisdom (Intellectual Bhāvanā), for example having the activities to train on the topic of old people in the new normal era. Each activity is performed to emphasize the elderly people to participate in it according to the fourfold principle of Iddhipāda: (1) Chanda: the elderly people are satisfied in activities in order to succeed it according to one's own wishes; (2) Viriya: the elderly people are persistent in doing activities according to their wishes and satisfied to do activities according to the wishes; (3) Citta: the elderly people are a focused mind, mindfulness, concentration to do activities by using encouragement, thinking, intelligence, and meditation, not being diverted, and to do activities to accomplish it according to the wishes; and (4) Vīmaṃsā: the elderly people are contemplated, examined, and considered when they are doing such activities. Even though they encounter problems, they have to use wisdom in solving those tricky problems until the success can be achieved according to the wishes and lead to the development of processes to promote the quality of life of the elderly people in Yaicha community, Samphran, Nakhon Pathom province according to Buddhist principles. 3) The propose of process to promote quality of life of the elderly people in Yaicha community, Samphran district, Nakhon Pathom province according to Buddhist principles: it is found that the elderly people in the community have participated in activities by participatory action of all parties in the community such as government organizations, private sectors, sub-district health promoting hospitals, elderly clubs, and monasteries. These have the process of developing the quality of life by using the main activities to integrate with Buddhist principles and practices. It is performed under the conditions of factors such as the needs of the elderly people and meeting the needs of the elderly people in all four areas which lead to the determination of activities to develop the quality of life of the elderly people in the Yaicha community according to Buddhist principles. It is considered by the fourfold principle of Bhāvanā and Iddhipāda to help in the activities of the elderly people in order to improve the quality of life and to present the process for promoting quality of life in Yai-Cha Community.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ภูริวัจน์ ปุณยวุฒิปรีดา

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระปลัดประพจน์ สุปภาโต

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2564

Modified: 2025-10-02

Issued: 2566-05-15

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาการพัฒนาสังคม

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	hybKtkdQmweao2LmVFmunmy3JvD2Zt4E7F389brs.pdf	4.86 MB	35	2025-03-05 12:07:33

ใช้เวลา

0.026189 วินาที