รูปแบบการพัฒนาเกษตรกรผู้ปลูกข้าวเพื่อเพิ่มผลผลิตในช่วงภัยแล้ง ของบ้านท่าช้าง ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง

Name: พระอธิการนัฐพล อโนมปญฺโญ (มูลผึ้ง)

Organization : ผู้วิจัย

keyword: รูปแบบการพัฒนา

; เกษตรกรผู้ปลูกข้าว

; ผลผลิตในช่วงภัยแล้ง

Abstract: การศึกษาวิจัยเรื่อง “รูปแบบการพัฒนาเกษตรกรผู้ปลูกข้าวเพื่อเพิ่มผลผลิตในช่วงภัยแล้งของบ้านท่าช้าง ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง” มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาสภาพการทำเกษตรของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวของบ้านท่าช้าง ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง 2) เพื่อศึกษากระบวนการพัฒนาเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในช่วงภัยแล้งเพื่อเพิ่มผลผลิตของบ้านท่าช้าง ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง 3) เพื่อเสนอรูปแบบการพัฒนาเกษตรกรผู้ปลูกข้าวสำหรับเพิ่มผลผลิตในช่วงภัยแล้งของบ้านท่าช้าง ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญคือ เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานภาครัฐ และภาคเอกชน ผู้นำชุมชน เกษตรกร รวมทั้งสิ้นจำนวน 12 รูป/คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์เชื่อมโยงให้ได้รูปแบบการพัฒนาเกษตรกรผู้ปลูกข้าวเพื่อเพิ่มผลผลิตในช่วงภัยแล้งของบ้านท่าช้าง ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพการทำเกษตรของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวของบ้านท่าช้าง ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง ด้านเศรษฐกิจ ความเสียหายของพืชผลทางการเกษตรจากสภาพอากาศ มีการสูญเสียค่าใช้จ่ายในการจัดหาน้ำ ซื้อวัสดุอุปกรณ์ทางการเกษตร และซื้อสารเคมีกําจัดศัตรูพืชและยาฆ่าแมลง ปุ๋ย และสารเคมีบํารุงพืชซึ่งปัญหาภัยแล้งส่งผลให้ปริมาณผลผลิตลดลง ด้านสังคม ปัญหาสุขภาพอนามัยในการใช้น้ำที่ไม่มีคุณภาพ มีการเปลี่ยนแปลงอาชีพ หรืออพยพย้ายถิ่นจากการที่เกษตรกรไม่สามารถทำนาได้ ด้านสิ่งแวดล้อมและสวน การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของดินจากภัยแล้งส่งผลให้เกิดการสูญเสียความอุดมสมบูรณ์ของหน้าดิน การเกิดโรคในสัตว์ ในพืช และระดับน้ำใต้ดินลดต่ำลง 2. กระบวนการพัฒนาเกษตรกรผู้ปลูกข้าวเพื่อเพิ่มผลผลิตในช่วงภัยแล้งของบ้านท่าช้าง ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง ประกอบด้วย 3 กระบวนการ คือ 1) กระบวนการถ่ายทอดความรู้และภูมิปัญญาด้านการทำนา โดยมีการอบรม การรวมกลุ่มกันทำกิจกรรมในชุมชน การพาไปดูงาน การถ่ายทอดแบบรายบุคคล การถ่ายทอดโดยอาศัยเทคโนโลยี ให้ความรู้ทางด้านการปรับปรุงบํารุงดินด้วยปุ๋ยอินทรีย์ 2) กระบวนการร่วมกันจัดกิจกรรมส่งเสริมการทำนา โดยมีการร่วมกิจกรรมส่งเสริมการทำนา มีการรวมกลุ่มทางการเกษตร การรับทราบข้อมูลข่าวสารการพัฒนาเกษตรกร การเข้าร่วมกลุ่มส่งเสริมการเกษตร การเตรียมความพร้อมรับสถานการณ์ภัยแล้ง และ 3) กระบวนการสร้างเครือข่ายร่วมสนับสนุนปัจจัยการผลิตแก่เกษตรกร โดยการให้การช่วยเหลือด้านการเกษตร การฟื้นฟูบูรณะหลังจากเกิดภัยแล้ง และร่วมวิเคราะห์สภาพพื้นที่ การสนับสนุนปัจจัยการผลิตแก่เกษตรกร พัฒนาเกษตรกรให้มีความรู้ความสามารถในการทํานาอย่างมืออาชีพ พัฒนาอาชีพทํานาทางด้านวิชาการหรือเทคโนโลยี มีการเตรียมเมล็ดพันธุ์ มีการตรวจสอบข้าวปน สนับสนุนการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ ภาครัฐต้องเข้ามาดูแลและสนับสนุนเกษตรกรอย่างสม่ำเสมอ 3. รูปแบบการพัฒนาเกษตรกรผู้ปลูกข้าวเพื่อเพิ่มผลผลิตในช่วงภัยแล้งของบ้านท่าช้าง ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง จำนวน 4 รูปแบบ คือ 1) การปลูกข้าวในบ่อซีเมนต์ ดำกล้าห่างกันประมาณ 1 ฝ่ามือหรือ 2 ฝ่ามือ ควรดำกล้าประมาณ 10 กอ และใน 1 กอ ใช้ต้นกล้า 3 ถึง 4 ต้น เมื่อต้นข้าวตั้งต้นแล้วใส่น้ำสูงประมาณ 2 นิ้วควรที่จะงดน้ำ 7 วันในช่วงข้าวเริ่มตั้งท้อง และก่อนเกี่ยว 7 วัน 2) การปลูกข้าวในถุง โดยใส่ดินเกือบเต็มถุงเผื่อดินยุบ นำเมล็ดข้าวพันธุ์ผ่านการคัดอย่างดีหยอดถุงละ 3 เมล็ด พร้อมหมั่นดูแลน้ำให้แช่สูงประมาณ 10-15 เซนติเมตร 3) การปลูกข้าวในยางรถยนต์ ใช้พลาสติกปูในล้อยางเพื่อกักเก็บน้ำ ใส่ดิน 3 ส่วน ใส่น้ำให้เต็มล้อยางรถยนต์ นำต้นกล้าปลูก 5-8 ต้นต่อ 1 ล้อ 4) การปลูกข้าวในกระถาง ปากกว้างประมาณ 12 นิ้ว โดยทำหลุมปลูกในกระถางจำนวน 3 หลุม ใช้เมล็ดพันธุ์จำนวน 3 เมล็ด/หลุม

Abstract: The study entitled “A Model for the Development of Rice Farmers to Increase Productivity during the Drought of Ban Tha Chang Community, Mae Wa Subdistrict, Thoen District, Lampang Province” consisted of three objectives: 1) to investigate the farming conditions of rice farmers at Ban Tha Chang Community, Mae Wa Subdistrict, Thoen District, Lampang Province; 2) to explore the processes of developing rice farmers to increase productivity during the drought of Ban Tha Chang Community, Mae Wa Subdistrict, Thoen District, Lampang Province; and 3) to present a model for the development of rice farmers to increase productivity during the drought of Ban Tha Chang Community, Mae Wa Subdistrict, Thoen District, Lampang Province. The study applied a qualitative research method. The key informants included 12 government and private officials, community leaders, and farmers. The data were collected through in-depth interviews. The obtained data were analyzed to acquire a model for the development of rice farmers to increase productivity during the drought of Ban Tha Chang Community, Mae Wa Subdistrict, Thoen District, Lampang Province. From the study, the following results are found: 1) Based from the study, the farming conditions of rice farmers at Ban Tha Chang Community, Mae Wa Subdistrict, Thoen District, Lampang Province, found as follows: In terms of economics, climatic damage to agricultural products results in increased expenditures for water supplies, agricultural equipment, herbicides and pesticides, and biostimulants. All of this is a result of the drought, which has reduced output; In terms of society, the health issue caused by utilizing unequal water leads in a change in occupation or migration such that farmers are unable to farm; In terms of the environment and gardening, changes in soil structure caused by drought result in soil fertility loss, disease development in animals and plants, and groundwater depletion. 2) The processes of developing rice farmers to increase productivity during the drought of Ban Tha Chang Community, Mae Wa Subdistrict, Thoen District, Lampang Province consists of three as follows: (1) The process of passing on knowledge and local wisdom about farming through training, community activities, excursions, individual transfers, and the use of technology to impart knowledge about soil development by organic fertilizers; (2) The process of planning activities to promote farming through farmer participation and inclusion, acknowledgment of news and information on farmer development, including drought preparation; and (3) The process of developing a network to support farmers' factors of production by providing farming assistance, the restoration following a drought which involves participating in the area analysis, the training of farmers in the information and skills required to practice farming professionally, agricultural development in terms of academia or technology, seed preparation, inspection of mixed rice, and the use of organic fertilizer. All of this requires the government sectors taking care of and supporting farmers on a daily basis. 3) A model for the development of rice farmers to increase productivity during the drought of Ban Tha Chang Community, Mae Wa Subdistrict, Thoen District, Lampang Province consists of 4 ways as follows: (1) Rice planting in cement ponds, with each seedling around 1 palm or 2 palms apart, and 3-4 seedlings per hill. When the rice seedlings are planted, 2 inches of water should be provided, and water should be discontinued for 7 days when the seedling begins to produce grains and 7 days before harvest; (2) Rice planning in bags involves filling almost a bag full of soil in case the soil collapses, placing the selected three grains in each bag, and adding 10-15 cm of water; (3) Rice planting in tire wheels by utilizing plastic covers in tire wheels to retain water, filling 3 part of the tire wheel with soil, followed by filling water, and planting 5-8 seedlings in each tire wheel; and (4) Rice planting in pots, where the mouth of the pot is roughly 12 inches wide, consisted of 3 holes for planting in pots, with three seedlings placed in each hole.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาประกาศิต สิริเมโธ, ดร.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ผศ.ดร. ภูริวัจน์ ปุณยวุฒิปรีดา

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2565

Modified: 2023-07-01

Issued: 2566-05-15

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาการพัฒนาสังคม

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	QuaOetgs5g4zJyBNvBrYkocWnbKaKB8m1ZRyPJh0.pdf	10.46 MB	11	2025-10-13 12:38:58

ใช้เวลา

0.018605 วินาที