รูปแบบการจัดการพื้นที่รอบบ้านเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหาร ของชุมชนม่วงตารศ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม

Name: พระมหาสมใจ ปภากโร/บุญขาว

Organization : ผู้วิจัย

keyword: รูปแบบการจัดการ

; พื้นที่รอบบ้าน

; ความมั่นคงทางอาหาร

; ชุมชนม่วงตารศ

Abstract: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพความมั่นคงทางอาหารและการจัดการพื้นที่ของชุมชนม่วงตารศ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม 2) เพื่อศึกษาการส่งเสริมการจัดการพื้นที่สำหรับสร้างความมั่นคงทางอาหารของชุมชนม่วงตารศ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม และ3) เพื่อเสนอรูปแบบการจัดการพื้นที่รอบบ้านเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารของชุมชนม่วงตารศ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม โดยใช้การวิจัยแบบผสานวิธี คือ การวิจัยเชิงปริมาณ เก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 276 ตัวอย่าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิจัยเชิงคุณภาพ ทำการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 10 คน และทำการสนทนากลุ่มเฉพาะ จำนวน 7 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลแบบอรรถาธิบายและพรรณนาความ ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพความมั่นคงทางอาหารและการจัดการพื้นที่ของชุมชนม่วงตารศ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม ทำการศึกษาใน 2 ประเด็น คือ 1) สภาพความมั่นคงทางอาหาร โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยมีค่าเฉลี่ย 3.92 และเมื่อจำแนกเป็นรายด้านพบว่า อยู่ในระดับมากทุกด้าน โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านการมีเสถียรภาพทางอาหาร มีค่าเฉลี่ย 3.99 รองลงมา คือ ด้านการมีอาหารพอเพียง มีค่าเฉลี่ย 3.89 ด้านการเข้าถึงอาหาร มีค่าเฉลี่ย 3.88 ด้านการใช้ประโยชน์จากอาหาร มีค่าเฉลี่ย 3.87 และ 2) ปัจจัยสนับสนุนการสร้างความมั่นคงทางอาหารของชุมชนม่วงตารศ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ย 3.91 เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า อยู่ในระดับมากทุกด้าน โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านคำนึงธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีค่าเฉลี่ย 3.99 รองลงมา คือ ด้านปัจจัยการผลิต มีค่าเฉลี่ย 3.89 ด้านนวัตกรรมและภูมิปัญญา มีค่าเฉลี่ย 3.88 และด้านการมีส่วนร่วมของชุมชน มีค่าเฉลี่ย 3.87 ทั้งนี้จากการศึกษาบริบทของสภาพความมั่นคงทางอาหารของชุมชนม่วงตารศ ทำให้เห็นรูปแบบการจัดการพื้นที่ซึ่งสอดคล้องกับการใช้ชีวิตตามแนวปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และมีความพอประมาณ ความสมดุล และยั่งยืน 2. การส่งเสริมการจัดการพื้นที่สำหรับสร้างความมั่นคงทางอาหารของชุมชนม่วงตารศ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม มีการส่งเสริมทั้งจากภายในชุมชน และภายนอกชุมชน โดยมีการส่งเสริมในด้านต่าง ๆ ใน 4 ด้าน คือ 1) ด้านปัจจัยการผลิต 2) ด้านนวัตกรรมและภูมิปัญญา 3) ด้านการมีส่วนร่วมของชุมชน 4) ด้านการคำนึงถึงธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 3. รูปแบบการจัดการพื้นที่รอบบ้านเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารของชุมชนม่วงตารศ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม โดยมีกระบวนการต่าง ๆ ประกอบด้วย 6 ด้าน คือ 1) ด้านกระบวนการจัดการพื้นที่รอบบ้าน 2) ด้านการให้ความรู้เกี่ยวกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 3) ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น 4) ด้านการสร้างการมีส่วนร่วมเครือข่ายภายในชุมชน 5) ด้านการเพิ่มประสิทธิภาพการสนับสนุนของหน่วยงาน 6) ด้านการนำรูปแบบการจัดการพื้นที่รอบบ้านไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่น โดยสรุปเป็นรูปแบบการจัดการพื้นที่รอบบ้านเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารของชุมชนม่วงตารศ เรียกว่า “LIP Model” มีองค์ประกอบด้วย L = Leader ผู้นำ คือ การมีต้นแบบทั้งด้านบุคคลและพื้นที่สำหรับให้เรียนรู้ รวมทั้งการเป็นผู้นำที่กล้าตัดสินใจที่จะเปลี่ยนแปลงพื้นที่ของตนเอง เป็นผู้นำในชุมชนที่ผลักดันให้เกิดพื้นที่ I = Innovation นวัตกรรม คือ การบูรณาการระหว่างภูมิปัญญาในการทำเกษตรในพื้นที่ และนวัตกรรมใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน เช่น แนวคิดการทำเกษตรแบบสมาร์ทฟาร์มเมอร์ ด้วยระบบ 5G มาใช้ในการจัดการพื้นที่ และ P = Participation การมีส่วนร่วม คือ การมีกิจกรรมที่สร้างการมีส่วนร่วมโดยเริ่มตั้งแต่คนในครอบครัว รวมถึงการที่หน่วยงานต่าง ๆ เข้ามาสนับสนุน ดังนั้นจากการศึกษารูปแบบการจัดการพื้นที่รอบบ้านเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารของชุมชนม่วงตารศ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม ได้พบสภาพความมั่นคงทางอาหารใน 2 ประเด็น คือ 1) สภาพความมั่นคงทางอาหารโดยประกอบด้วย การมีเสถียรภาพทางอาหาร การมีอาหารที่พอเพียง การมีกลไกการเข้าถึงอาหาร และมีกระบวนการใช้ประโยชน์จากแหล่งอาหาร 2) การส่งเสริมการจัดการพื้นที่การสร้างความมั่นคงจากแหล่งอาหาร ในด้านปัจจัยการผลิต ด้านนวัตกรรมและภูมิปัญญา ด้านการมีส่วนร่วมของชุมชน ด้านการคำนึงถึงธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จึงได้เป็นรูปแบบการจัดการพื้นที่รอบบ้านเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารของชุมชนม่วงตารศ เรียกว่า “LIP Model” ประกอบด้วย การมีผู้นำ การมีนวัตกรรม และการมีส่วนร่วม

Abstract: The study consisted of the following objectives: 1) to investigate the conditions of food security and area management of Muang Ta Rot Community, Mueang District, Nakhon Pathom Province; 2) to explore the promotion of area management to create food security for Muang Ta Rot Community, Mueang District, Nakhon Pathom Province; and 3) to present a model of house surrounding area management to create food security for Muang Ta Rot Community, Mueang District, Nakhon Pathom Province. The study used a mixed-methods approach to obtain quantitative data from a sample group of 276 persons. The collected data were analyzed using percentage, mean, and standard deviation. While qualitative data were collected through in-depth interviews with 10 key informants and focus group discussions with 9 persons. Explanatory and descriptive approaches were used to analyze the qualitative data. From the study, the following results are found: 1) The conditions of food security and area management of Muang Ta Rot Community, Mueang District, Nakhon Pathom Province are as follows: (1) The conditions of food security are overall at a high level with a mean of 3.92. When each aspect is taken into account, all of them are at a high level. Food stability had the greatest mean of 3.99, followed by having sufficient food with a mean of 3.89, having food access with a mean of 3.88 and food utilization with a mean of 3.87; and (2) The factors promoting food security for Muang Ta Rot Community, Mueang District, Nakhon Pathom Province are overall at a high level with a mean of 3.91. When each aspect is considered, it is discovered that natural and environmental consideration has a mean of 3.99, followed by factors of production with a mean of 3.89, innovation and local wisdom with a mean of 3.88, and community participation with a mean of 3.87. From studying the context of food security of Muang Ta Rot Community, it is found that a model of area management is consistent with living life with moderation, balance, and sustainability based on sufficiency economy philosophy. 2) The promotion of area management to create food security for Muang Ta Rot Community, Mueang District, Nakhon Pathom Province is carried out both inside and outside the community in the following 4 aspects: (1) factors of production; (2) innovation and local wisdom; 3) community participations; and 4) natural and environmental consideration. 3) A model of house surrounding area management to create food security for Muang Ta Rot Community, Mueang District, Nakhon Pathom Province, consists of 6-aspect process as follows: (1) process of managing house surrounding area; (2) providing knowledge on sufficiency economy philosophy; (3) local wisdom; (4) network participation within the community; (5) enhancing the effectiveness of agency support; and (6) an application of a model of the house surrounding area management for creating food security in Muang Ta Rot Community, in which a model is called “LIP Model”: "L" stands for Leader, with a prototype in the form of a learning place and person who can make decisions in bringing change to his/her area and driving for learning; “I” stands for Innovation, which in the integration of local wisdom in farming and new innovations such as ‘smart farmer’ concept with the use of 5G system to manage the area; and “P” stands for Participation through activities which involve family members and other supporting agencies. As a result, from studying a model of house surrounding area management to create food security for Muang Ta Rot Community, Mueang District, Nakhon Pathom Province, 2 points on food security are found: 1) Food security includes having food stability, having sufficient food, having food access, and the process of utilizing food sources; and 2) The promotion of area management in the creation of food security includes (1) factors of production; (2) innovation and local wisdom; 3) community participations; and 4) natural and environmental consideration. This “LIP Model” is a model of house surrounding area management to create food security for Muang Ta Rot Community, which includes having leadership, innovation, and participation.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาประกาศิต สิริเมโธ, ดร.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ผศ. ดร.อุบล วุฒิพรโสภณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2565

Modified: 2023-07-01

Issued: 2566-05-15

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาการพัฒนาสังคม

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	wYmJjhvbbqSmJQS59rXCfwfM93Yc8DUWLQFNl4pi.pdf	8.45 MB	12	2025-12-15 13:18:00

ใช้เวลา

0.021424 วินาที