การพัฒนารูปแบบการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างมีส่วนร่วมในตำบลแสงภา อำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย

A model development of participatory land use in saengpha sub-district nahaew district loei province

Name: ประชา แสนกลาง

keyword: การใช้ประโยชน์ที่ดิน

ThaSH: ที่ดิน -- การใช้ประโยชน์ -- นาแห้ว -- เลย

; ที่ดิน

Abstract: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสถานการณ์การใช้ประโยชน์ที่ดินในตำบลแสงภา อำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย 2) เพื่อค้นหาแนวทางการใช้ประโยชน์ที่ดินในตำบลแสงภาอำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย 3) เพื่อพัฒนารูปแบบของการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างมีส่วนร่วมในตำบลแสงภา อำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย การวิจัยเชิงคุณภาพเน้นการมีส่วนร่วม การรวบรวมข้อมูลโดยการวิเคราะห์เอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การทำแผนที่เดินดิน การสนทนากลุ่ม การประชุมเชิงปฏิบัติการและการประชุมแบบมีส่วนร่วม กลุ่มเป้าหมาย คือ ผู้ใหญ่บ้าน กำนัน ปราชญ์ชาวบ้านสมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบลแสงภา สมาชิกกลุ่มอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมสมาชิกกลุ่มอาชีพ คณะกรรมการหมู่บ้าน เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องรวมทั้งสิ้น 96 คน เครื่องมือในการวิจัย แบบสัมภาษณ์เชิงลึก ประเด็นการสนทนากลุ่ม ประเด็นการประชุมเชิงปฏิบัติการ ประเด็นการประชุมแบบมีส่วนร่วม และแบบร่างแผนที่เดินดิน การตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้าด้านข้อมูลและด้านวิธีการ การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และสถิติ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และ ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ สถานการณ์การใช้ประโยชน์ที่ดินในตำบลแสงภา อำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย แบ่งออกได้เป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ก่อนการแบ่งการปกครองจากอำเภอด่านซ้าย (พ.ศ.2490-พ.ศ.2513) มีการตั้งถิ่นฐานในพื้นที่อุดมสมบูรณ์ ที่อยู่อาศัยรวมกลุ่มเพื่อความปลอดภัย ยึดมั่นในพุทธศาสนา ทำกิจกรรมร่วมกัน มีการตั้งโรงเรียน ระยะที่ 2 เมื่อแบ่งการปกครองจากอำเภอด่านซ้ายออกมาเป็นอำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย (พ.ศ.2513-พ.ศ. 2537) พบว่า การตั้งหมู่บ้าน 6 หมู่บ้านในเขตป่าสงวนแห่งชาติ เขตอุทยานแห่งชาติภูสวนทราย มีการร่วมกันแก้ไขปัญหาที่หลากหลาย ยึดมั่นในศาสนาประเพณีและวัฒนธรรม การเกษตรเลี้ยงสัตว์และพืชเชิงเดี่ยว กลุ่มจัดการทรัพยากรธรรมชาติ มีการจัดตั้งหมู่บ้านใหม่และหมู่บ้านเพื่อความมั่นคง ระยะที่ 3 มีการยกฐานะหน่วยงานปกครองท้องถิ่นขึ้นเป็นองค์การบริหารส่วนตำบล (พ.ศ.2537 จนถึงปัจจุบัน)พบว่ามีการตั้งถิ่นฐานหนาแน่นขึ้นปรับปรุงเส้นทางคมนาคม แหล่งน้ำเพื่อการเกษตร จัดสรรพื้นที่ทำการเกษตรกรรมหลากหลายจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างเกื้อกูล มีป่าชุมชน พื้นที่หมู่บ้านเพื่อความมั่นคงเป็นพื้นที่กันชน และเขตอุทยานแห่งชาติภูสวนทรายยังเป็นพื้นที่ส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้วยแนวทางการใช้ประโยชน์ที่ดินในตำบลแสงภา อำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย พบว่า มีแนวทางการใช้ประโยชน์ที่ดิน 4 ด้านได้แก่ ด้านสังคมประกอบด้วยการใช้ที่ดินเป็นที่อยู่อาศัยเป็น กลุ่ม จัดสรรพื้นที่การทำกิจกรรมอย่างมีส่วนร่วม กิจกรรมทางศาสนา วัฒนธรรมและประเพณี มีโรงเรียนเพิ่มขึ้น ด้านเศรษฐกิจประกอบด้วย การใช้ที่ดินในกิจกรรมการเกษตรที่หลากหลาย การทำนา ทำไร่ และปลูกไม้เมืองหนาว มีการค้าขายริมทางคมนาคม ด้านการเมืองประกอบด้วย มีพื้นที่ศูนย์กลางในกิจกรรมทางการเมือง พื้นที่กันชนเขตแดนเกี่ยวกับด้านความมั่นคงในการแสดงเขตแดนของประเทศ ด้านสิ่งแวดล้อมประกอบด้วยมีการใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำธรรมชาติ มีการ สร้างกฎเกณฑ์ป่าชุมชนซึ่งเป็นแหล่งอาหาร แหล่งไม้ใช้สอย และแหล่งของพืชที่ใช้เป็นยาสมุนไพรการพัฒนารูปแบบการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างมีส่วนร่วมในตำบลแสงภา อำเภอนาแห้วจังหวัดเลย พบว่า มีแนวคิดเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์ที่ดินครบทุกด้าน ทั้งด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจด้านการเมืองและด้านสิ่งแวดล้อมโดยมีหลักการ คือ การมีส่วนร่วมของประชาชนในทุกระดับตั้งแต่ระดับชุมชนจนถึงระดับองค์กรชุมชน โดยมีกระบวนการ คือ กระบวนการทางสังคมในการสร้างป่า สร้างรายได้ มีการผลิต จำหน่าย และการทำงานเป็นเครือข่ายผ่านกระบวนการประชาคมหมู่บ้าน โดยมีวิธีการทางการศึกษา ทางศาสนาวัฒนธรรมในรูปแบบกิจกรรมชุมชน ตลอดจนกิจกรรมกลุ่มในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ โดยมีกิจกรรมหลากหลาย ได้แก่ การปลูกพืชสมุนไพร ปลูกแมคคาเดเมีย การทำข้าวไร่ ทำไร่ขิง ไร่สับปะรด การปลูกป่า การทำประปาภูเขา การกำหนดพื้นที่กันชน มีประเพณีแห่ต้นดอกไม้ และการทำบุญลานหินสี่ก้อน ส่วนการประเมินผลทัศนคติต่อการพัฒนารูปแบบการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างมีส่วนร่วม พบว่า การใช้ประโยชน์ที่ดินทุกด้านทั้ง ด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจ ด้านการเมืองและด้านสิ่งแวดล้อมในภาพรวมอยู่ในระดับมากโดยมีค่าเฉลี่ย X = 4.10, X = 4.20, X = 4.30, X= 4.10 ตามลำดับ

มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ. ศูนย์วิทยบริการ.

Address: เลย

Email: library@lru.ac.th

Name: เสาวภา สุขประเสริฐ

Name: พรกมล ระหาญนอก

Role: ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Created: 2559

Modified: 2565-03-14

Issued: 2565-03-14

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: วพ333.31 ป232กก 2559

tha

DegreeName: Doctor of Philosophy

Level: Doctoral Degree

Descipline: Social Sciences for Development

Grantor: Loei Rajabhat University

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	64221.pdf	34.74 MB	12	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.030669 วินาที