รูปแบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชนโดยหลักพุทธสันติวิธี: ศึกษากรณีตำบลสวาย อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ

A Model of the Mediation in Public Disputes by Buddhist Peaceful Means: A Case Study of Sawai Subdistrict, Prang Ku District, Sisaket Province

Name: ธปภัค บูรณะสิงห์

keyword: พุทธสันติวิธี

; การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท

Abstract: ดุษฎีนิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ (๑) เพื่อศึกษาสภาพความขัดแย้งและปัญหาของรูปแบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชนใ นชุมชนตำบลสวาย อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ (๒) เพื่อศึกษารูปแบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทตามหลักสากลและหลักพุทธสันติวิธี (๓) เพื่อนำเสนอรูปแบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชนโดยหลักพุทธสันติวิธีของตำบลสวาย อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิจัยเชิงเอกสารและการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิด้านการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทและด้านพระพุทธศาส นาเถรวาท ผลการศึกษาวิจัย พบว่า สภาพความขัดแย้งและปัญหาของรูปแบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ภาคประชาชนในชุมชนตำบลสวาย เป็นความขัดแย้งเกี่ยวกับเรื่องรุกล้ำแนวเขตที่ดินในที่อยู่อาศัยคนอื่น รุกล้ำแนวเขตที่สาธารณะประโยชน์และสัญญาจำนองสัญญาขายฝากที่ดิน เรื่องที่ดิน อันเป็นมรดก, ปัญหาการกู้ยืมเงิน การค้ำประกัน การกู้ยืมเงินนอกระบบ การไม่ชำระเงินกองทุนหมู่บ้าน, เรื่องมรดกไม่มีพินัยกรรมแบ่งสมบัติไม่เท่ากัน, ปัญหาวัยรุ่นทะเลาะวิวาท,ประมาทจากอุบัติเหตุรถจักรยานยนต์ชนกัน, ประมาทจากการเผาหญ้าเกิดไฟลุกลามไปไหม้สวนยางของคนอื่น, ปล่อยปละละเลยสัตว์เลี้ยงประเภทโค กระบือเข้าไปกินหญ้ากินอ้อยที่ปลูกไว้ในที่ดินของบุคคลอื่น, นินทาด่าทอพูดจาผิดหูกัน สาเหตุของความขัดแย้งในชุมชนตำบลสวาย พบว่า ส่วนใหญ่เกิดชาวบ้านขาดความรู้ ความเข้าใจด้านกฎหมาย แบ่งพรรคแบ่งพวก อิจฉากัน ความโลภ ความอยากได้เป็นของตนเอง การไม่ยอมกัน ความเห็นแก่ตนเองเป็นที่ตั้ง การใช้อารมณ์ตัดสินปัญหา ดื่มสุราจนขาดสติ โดยมีปัจจัยภายในประกอบด้วย (๑) ความอยากได้ (ตัณหา) (๒) ความอยากใหญ่ (มานะ) (๓) ใจแคบ (ทิฐิ) โดยมีรากเหง้าจากความโลภ (โลภะ) ความโกรธ (โทสะ) ความหลงมัวเมา (โมหะ) ปัญหาของรูปแบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชนในชุมชนตำบลสวาย พบว่า ผู้นำชุมชนส่วนใหญ่ได้ใช้วิธีการแก้ปัญหา แบบวิถีของชุมชน โดยที่ผ่านมาในอดีตใช้ปราชญ์ชาวบ้านหรือเรียกว่า “โคตรวงษ์” หรือ “เจ้าโคตร” เข้ามาช่วยพูดคุยแต่ปัจจุบันได้เสียชีวิตไปหมดแล้วที่มีอยู่ก็ประพฤติตนไม่เป็นที่นับถือ ทำให้เมื่อเกิดความขัดแย้ง จึงมักมาแจ้งให้ผู้นำชุมชน อาทิ กำนัน ผู้ใหญ่บ้านหรือคณะกรรมการหมู่บ้าน เข้าไปช่วยเจรจาไกล่กลี่ยข้อพิพาท ซึ่งผู้นำชุมชนมีข้อจำกัดอันเป็นปัญหา คือ (๑) ผู้นำชุมชนยังขาดความรู้ทางกฎหมาย ขาดทักษะหรือเทคนิคเฉพาะด้านการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท (๒) ผู้ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทบางคนขาดการยอมรับในความเป็นกลางหรือในทางคุณธรรม จริยธรรม (๓) ผู้ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทไม่ค่อยมีการจัดทำบันทึกข้อตกลงหรือทำข้อตกลงหรือมีการบันทึกก็ไม่ถู กต้องครบถ้วน (๔) ผู้ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทขาดแรงจูงใจในการปฏิบัติหน้าที่ (๕) กลไกในชุมชนขาดการสนับสนุนอย่างเป็นระบบโดยเฉพาะกลไกศูนย์ยุติธรรมชุมชนยังขาดกระบวนกา รมีส่วนร่วมของคนในชุมชน รูปแบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทตามหลักสากล พบว่า มีรูปแบบอันประกอบไปด้วยการวิเคราะห์แนวทางในการแก้ปัญหา การสร้างความเข้าใจกับคู่กรณี การดำเนินการไกล่เกลี่ย ข้อพิพาท สร้างความสัมพันธ์ระหว่างคู่กรณี รูปแบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทตามหลักพุทธสันติวิธี พบว่า มีรูปแบบประกอบด้วย การวิเคราะห์ปัญหาโดยการสำรวจและค้นหาความขัดแย้งกำหนดแนวทางยุติความขัดแย้งต ามหลักอริยสัจ ๔ การจัดเวทีการเจรจาไกล่เกลี่ยด้วยความรักความปรารถนาดี ชื่นชมยินดี และเป็นกลางตามหลักพรหมวิหาร จัดเสวนาเพื่อการพูดคุยอย่างเป็นมิตรโดยหลักกัลยาณมิตร ด้วยระบบการคิดอย่างแยบคายเพื่อทำให้คู่กรณีร่วมมือแก้ปัญหาให้บรรลุเป้าหมาย (โยนิโสมนสิการ) เสนอทางเลือกในการแก้ปัญหาโดยไม่อคติ โดยใช้หลักธรรมที่พึงยึดถือปฏิบัติเพื่อกำกับการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทให้เกิดสันติแก่ทุกฝ่าย คือ สติ ขันติและหลักสัปปุริสธรรม ๗ รูปแบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชนโดยหลักพุทธสันติวิธี พบว่า ประกอบไปด้วย (๑) หลักการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน ประกอบด้วย หลักการสมัครใจของทุกฝ่ายทุกคน หลักการผ่อนปรนให้แก่กัน หลักการฟื้นฟูสานสัมพันธ์ของคู่กรณี และหลักการยุติคดีด้วยความพึงพอใจ (๒) ขั้นตอนในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน ประกอบด้วย วิเคราะห์ปัญหาตามหลักอริยสัจ ๔ เปิดเวทีพูดคุยด้วยพรหมวิหาร จัดสานเสวนาแบบกัลยาณมิตร สร้างทางเลือกโดยไม่มีอคติ ยุติปัญหาด้วยดีบนสามัคคีธรรม

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระปราโมทย์ วาทโกวิโท

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2562

Modified: 2563-09-13

Issued: 2563-09-13

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาสันติศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU63011607.pdf	26.31 MB	64	2025-01-26 20:47:06

ใช้เวลา

0.020886 วินาที