แนวทางการประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท 4 ในการจัดการเรียนการสอนวิชาสังคมศึกษาของโรงเรียนเทศบาลวัดศรีสุพรรณ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่

An Application of four Iddhipāda in Teaching the Social Studies Course for Wat Srisupan Municipal School in Chiang Mai Province

Name: พระเกรียงศักดิ์ กมฺมสุทฺโธ (ดีกิตติ)

keyword: สังคมศึกษา

; อิทธิบาท 4

; การจัดการเรียนการสอนวิชาสังคมศึกษา

; โรงเรียนเทศบาลวัดศรีสุพรรณ

; การจัดการเรียนการสอน

Abstract: วิทยานิพนธ์เรื่อง แนวทางการประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท ๔ ในการจัดการเรียนการสอนวิชาสังคมศึกษาของโรงเรียนเทศบาลวัดศรีสุพรรณ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ (๑) เพื่อศึกษาหลักอิทธิบาท ๔ ในพระพุทธศาสนาเถรวาท (๒) เพื่อศึกษาบริบทการจัดการเรียน การสอนวิชาสังคมศึกษาสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ โรงเรียนเทศบาลวัดศรีสุพรรณ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ (๓) เพื่อศึกษาแนวทางการประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท ๔ ในการจัดการเรียนการสอนวิชาสังคมศึกษาสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ โรงเรียนเทศบาลวัดศรีสุพรรณ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ผลการวิจัยพบว่า อิทธิบาท ๔ ในพุทธศาสนาเถรวาทนั้นเป็นหลักธรรมที่จะนำพาผู้ปฏิบัติไปสู่ความสำเร็จ อิทธิบาท ๔ เป็นธรรมที่มีอุปการะแก่งานทุกชนิด ตั้งแต่งานของผู้ครองเรือนจนถึงงานของผู้บำเพ็ญสมถวิปัสสนากรรมฐาน เป็นธรรมสำหรับความสำเร็จซึ่งต้องใช้ในการทำงานและเป็นธรรมที่ให้ถึงอิทธิ (ฤทธิ์) หรือความสำเร็จ แปลง่ายๆ ว่าเป็นหนทางแห่งความสำเร็จ มี ๔ อย่าง คือ ฉันทะ (พอใจ) วิริยะ (ความเพียร) จิตตะ (ความคิดจดจ่อ) และวิมังสา (ความสอบสวนไตร่ตรอง) โดยสรุปก็คือ มีใจรัก พากเพียรทำ เอาจิตฝักใฝ่ และใช้ปัญญาสอบสวน ทั้งหมดนับเป็นสิ่งที่ทำให้บุคคลประสบกับความสำเร็จในสิ่งที่ตนเองปรารถนาต้องการ โรงเรียนเทศบาลวัดศรีสุพรรณมีการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานปีพุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยจัดการศึกษากลุ่มวิชาสังคมศึกษา ๘๐ ชั่วโมง ต่อปีการศึกษา ประกอบด้วย ๕ สาระวิชา คือ ศาสนาศีลธรรม หน้าที่พลเมือง เศรษฐศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และประวัติศาสตร์ โดยมีการนำเอาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเข้ามาปรับใช้ในบริบทการจัดการเรียนการสอน มีการประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท ๔ ด้วยการสอดแทรกเข้าไปในกระบวนการจัดการเรียนการสอนวิชาสังคมศึกษาทั้ง ๔ ด้าน คือ ๑) ด้านกระบวนการเรียนรู้ ๒) ด้านสื่อการเรียนรู้ ๓) ด้านกิจกรรมการเรียนรู้ ๔) ด้านการวัดผลและประเมินผลการเรียนรู้ ซึ่งหลักอิทธิบาท ๔ นี้ เป็นธรรมะที่ทำให้ประสบความสำเร็จในการเรียนรู้ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอนจึงให้ความสำคัญ และส่งเสริมความรู้ในด้านอิทธิบาท ๔ ซึ่งเป็นหลักธรรม ที่นำไปใช้ในการศึกษาเล่าเรียนของนักเรียน เพื่อให้เกิดผลสำเร็จและมีประสิทธิภาพ การประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท ๔ พบว่านักเรียนใช้หลักอิทธิบาท ๔ เพื่อเป็นแนวทางการเรียนให้ประสบความสำเร็จ โดยมีผู้บริหารสถานศึกษาครูผู้สอนและบิดามารดาคือต้นแบบในการผลักดันให้นักเรียนใช้หลักธรรมข้อนี้มาเป็นแนวทางในการศึกษา ซึ่งทางผู้บริหารสถานศึกษาได้มีการส่งเสริมให้ครูผู้สอนใช้หลักอิทธิบาท ๔ หรือหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเข้าไปบูรณาการ ในสาระการเรียนรู้สังคมศึกษาด้วยการประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอนทั้ง ๔ ด้าน ประกอบด้วย ๑) ด้านกระบวนการเรียนรู้ ๒) ด้านสื่อการเรียนรู้ ๓) ด้านกิจกรรมการเรียนรู้ ๔) ด้านการวัดผลและประเมินผลการเรียนรู้ ทั้งนี้ครูผู้สอนได้มีการนำเอาหลักอิทธิบาท ๔ มาใช้ทบทวนความรู้ในขั้นนำการสอนเพื่อชี้ให้นักเรียนพบกับความสำเร็จด้านการเรียนและการทำงาน รวมทั้งคุณลักษณะด้านจริยธรรมของนักเรียนสามารถพัฒนาได้สูงขึ้นและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

Abstract: The thesis entitled “An Application of four Iddhipāda in Teaching the Social Studies Course for Wat Srisupan Municipal School in Chiang Mai Province” is of three objectives: 1) to study the doctrines of four Iddhipāda in Buddhism, 2) to study the context of learning management of social studies for grade 4-6 students of Wat Srisupan Municipal School in Chiang Mai Province and 3) to study the guidelines for applying the four Iddhipāda principles for learning management of social studies for grade 4-6 students of Wat Srisupan Municipal School in Chiang Mai Province. The results revealed that the doctrines of four Iddhipāda are considered as the path of accomplishment or basis for success to all kinds of works from the work of the householder until the work of the practitioners of the meditation. It is a principle for success that must be used in the work and is a principle that gives rise to the power or success, easily translated as a means of success. It consists of four doctrines as 1) Chanda: aspiration, 2) Viriya: energy or effort, 3) Citta: thoughtfulness and 4) Vimaÿsā: investigation. In summary, there is a love, diligence, mindfulness, and use interrogative intelligence. It is all that makes a person successful in what they want. Wat Srisuphan Municipality School had prepared a teaching program based on the 2008 Basic Education Curriculum by organizing 80 hours of social studies. It was composed of 5 subjects, namely religion, morality, civics, economics, geography and history, with the adoption of Buddhist principles in the context of teaching and learning. The teacher has applied principles of Iddhipāda into the teaching and learning process of social studies in 4 areas: 1) learning process 2) learning media 3) learning activities 4) measurement and evaluation of learning. It is a dharma that makes it successful for administrators, schools and teachers. Therefore, they promote knowledge of this principle. The application of four Iddhipāda, it was found that students developed the principles to be their guideline for success. The school administrators, teachers and parents were the model for pushing students to use this principle as guidelines in education. However, the school administrators have encouraged teachers to use the four Iddhipāda principles or Buddhist principles to integrate in the field of social studies in 4 areas viz. 1) learning process 2) learning media 3) learning activities 4) measurement and evaluation of learning. In this regard, the teachers have introduced four Iddhipāda principles to review the knowledge in the instructional process in order to point out to students the success of learning and work, including the ethical characteristics of students to be able to develop higher and more effectively.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระครูสิริปริยัตยานุศาสก์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พูนชัย ปันธิยะ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2562

Modified: 2562-09-30

Issued: 2562-09-30

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU620202106.pdf	4.92 MB	101	2026-07-04 12:17:59

ใช้เวลา

0.03083 วินาที