การศึกษาแนวทางบูรณาการหลักธรรมที่ปรากฏในประเพณีบุญบั้งไฟกับหลักสูตรท้องถิ่นในสถานศึกษา สังกัดเทศบาลนครอุดรธานี

A Study of Approach to Intergrade the Dhamma Principles Appeared in Bang Fai Festival with Local Curriculum in the Educational Institutes under Udonthani Municipality

Name: พระวรศานต์ วรธมฺโม (วัฒนวงศ์)

keyword: ประเพณีบุญบั้งไฟ

Abstract: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ๑)เพื่อศึกษาหลักธรรมที่ปรากฏในประเพณีบุญบั้งไฟของชาวอีสาน ๒)เพื่อศึกษาแนวทางการบูรณาการประเพณีบุญบั้งไฟเข้ากับหลักสูตรท้องถิ่นในสถานศึกษา กลุ่มสาระ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ๒๕๕๑ ของโรงเรียนมัธยมเทศบาล ๖ นครอุดรธานี ๓)เพื่อศึกษาผลสัมฤทธิ์การเรียนรู้การบูรณาการประเพณีบุญบั้งไฟเข้ากับหลักสูตรท้องถิ่นในสถานศึกษา กลุ่มสาระ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ๒๕๕๑ ของโรงเรียนมัธยมเทศบาล ๖ นครอุดรธานี ประชากร ได้แก่ นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔ โรงเรียนมัธยมเทศบาล ๖ นครอุดรธานี จำนวน ๒๓๕ คน กลุ่มตัวอย่าง ที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ ได้แก่ นักเรียนที่กำลังศึกษาระดับระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔ โรงเรียนมัธยมเทศบาล ๖ นครอุดรธานี ที่ผู้วิจัยได้มาโดยวิธีการสุ่มแบบกลุ่ม สุ่มได้ห้อง มัธยมศึกษาปีที่ ๔/๓ จำนวน ๔๐ คน เป็นการวิจัยเชิงทดลอง เปรียบเทียบผลการเรียนรู้ก่อนและหลังการบูรณาการประเพณีบุญบั้งไฟ : หลักธรรมและประเพณีที่มีต่อผู้เรียน เครื่องมือวิจัยได้แก่ แบบทดสอบและแบบสัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้อง สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย( x ̅ ) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ( S.D ) วิเคราะห์แบบสัมภาษณ์โดยเชิงพรรณนาวิธี ผลการวิจัยพบว่า หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในประเพณีบุญบั้งไฟของชาวอีสาน ได้แก่ หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ประกอบด้วย (๑) ความกตัญญูกตเวที , (๒) ความสามัคคี, ( ๓ ) สังคหวัตถุ ๔ ได้แก่ ทาน การให้ ปิยวาจา เจรจาชอบ อัตถจริยา บำเพ็ญประโยชน์ สมานัตตตา วางตนสม่ำเสมอ, ( ๔ ) อิทธิบาท ๔ คือ ฉันทะ วิริยะ จิตต วิมังสา , ( ๕ ) สมาธิ , ( ๖ ) บุญกิริยาวัตถุ ๓ คือ ทาน ศีล ภาวนา และ( ๗ ) ความมีจิตอาสา แนวทางการบูรณาการประเพณีบุญบั้งไฟเข้ากับหลักสูตรท้องถิ่นในสถานศึกษา กลุ่มสาระ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ๒๕๕๑ ของโรงเรียนมัธยมเทศบาล ๖ นครอุดรธานี โดยการ นำประเพณีบุญบั้งไฟ มาจัดทำเป็นหน่วยเรียนรู้ ในกลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ๑ หน่วยการเรียน ในระดับชั้นมัธยมตอนต้นหรือตอนปลาย จัดให้เป็นหลักสูตรท้องถิ่นเรื่อง ประเพณีบุญบั้งไฟ : หลักธรรมที่ปรากฏในประเพณี โดยแต่งตั้งคณะกรรมการจัดทำหลักสูตรและคณะกรรมการยวิพากษ์หลักสูตร ประเมินผลก่อนนำไปใช้สอนในโรงเรียน ผลสัมฤทธิ์การบูรณาการประเพณีบุญบั้งไฟเข้ากับหลักสูตรท้องถิ่นในสถานศึกษา กลุ่มสาระ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ๒๕๕๑ ของนักเรียนโรงเรียนมัธยมเทศบาล ๖ นครอุดรธานี คือ การทดสอบผู้เรียนจากเนื้อหาประเพณีบุญบั้งไฟ : หลักธรรมและประเพณี คะแนนก่อนเรียนมีค่าเฉลี่ย = ๙.๔๕ ส่วนคะแนนหลังเรียนมีค่าค่าเฉลี่ย = ๑๔.๑๕ ซึ่งผลการจัดทดสอบหลังการเรียนรู้มีค่าเฉลี่ยสูงกว่าก่อนการจัดการเรียนรู้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ ๐.๐๑

Abstract: The aims of this research were: 1) to study the dhamma appeared in Bang Fai festival of Isan people; 2) to study an approach to integrate Bang Fai festival with the local curriculum in the schools in the department of Social Studies, Religion and Culture, according to the Basic Education Core Curriculum B.E. 2551 (2008), under Udonthani Municipality; 3) to study the learning achievement based on the above mentioned integration in the research area. The population of this research included 235 students, forth year secondary school, in Udonthani Municipality School 6 and 40 of those were selected as the samples by means of the random method. The research tools were a questionnaire and interview and the obtained data were interpreted by the following statistics: Mean ( ) and Standard Deviation (S.D). The data from the interview were analyzed by the descriptive analysis. The research results were as follows: The dhammas appeared in Bang Fai festival of Isan people are: 1) gratitude; 2) harmony; 3) Bases of social solidarity (Pali: sangahavatthu-dhamma): generosity (dana), kindly speech (piyavaca), useful conduct (atthacariya) and equality consisting in impartiality (samanattata); 4) Path of accomplishment (iddhipada): aspiration (chanda), energy (viriya), thoughtfulness (citta), investigation (vimamsa); 5) meditation; 6) bases of meritorious action (puññakiriya-vatthu): giving, precepts and mindfulness; 7) volunteer spirit. The approach to integrate Bang Fai festival with the local curriculum in the schools in the department of Social Studies, Religion and Culture according to the Basic Education Core Curriculum B.E. 2551 (2008), under Udonthani Municipality can be made by taking Bang Fai festival as a learning unit in the learning area of social studies, religion and culture in the high school level and it is entitled ‘Bang Fai festival: Dhamma Principles as Appeared in the Festival’, criticized and evaluated by the appointed curriculum committee before being taught in the schools. The learning achievement based on the above mentioned integration in the schools of the department of Social Studies, Religion and Culture according to the Basic Education Core Curriculum B.E. 2551 (2008), the mean pretest score of the students in the subject ‘Bang Fai festival: Dhamma Principles and Traditions’ was 9.45 and that of the post test was 14.15. This showed that the post test score was higher than that of the pretest with the statistical significance level of 0.01.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: วิทยา ทองดี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ประยูร แสงใส

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2561

Modified: 2562-09-03

Issued: 2562-09-03

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาการสอนสังคมศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU62021715.pdf	3.38 MB	66	2025-09-12 14:25:23

ใช้เวลา

0.019342 วินาที