ศึกษาวิเคราะห์อาลยวิชญาณตามแนวคิดของพุทธปรัชญาสำนักโยคาจารในทัศนะของพุทธปรัชญาเถรวาท

An Analytical Study of the Ālayavijñāna of the Concept of Yogācāra Buddhist Philosophy in the View of the Theravāda Buddhist Philosophy

Name: กนกวรรณ กรุณาฤทธิโยธิน

keyword: พุทธปรัชญาเถรวาท

; พุทธปรัชญา

; สำนักโยคาจาร

; อาลยวิชญาณ

Abstract: ดุษฎีนิพนธ์เรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ (๑) เพื่อศึกษาวิญญาณในพุทธปรัชญาเถรวาท (๒) เพื่อศึกษาอาลยวิชญาณตามแนวคิดของสำนักโยคาจาร และ (๓) เพื่อศึกษาวิเคราะห์อาลยวิชญาณตามแนวคิดของสำนักโยคาจารในทัศนะของพุทธปรัชญาเถรวาท การวิจัยครั้งนี้เป็นวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพด้านเอกสาร ผลการวิจัยพบว่า วิญญาณในพุทธปรัชญาเถรวาทเป็นอภิปรัชญาเชิงสัจนิยม เพราะหลักการที่มีอยู่ว่า วิญญาณมี เพราะสังขารเป็นปัจจัย และเพราะวิญญาณเป็นปัจจัย นามและรูปจึงมี วิญญาณเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าจิตหมายถึงการที่จิตรู้แจ้งอารมณ์ โดยมีความหมาย ๔ นัย คือ (๑) รู้คิด (๒) รู้ก่อ (๓) รู้สั่งสม และ (๔) กระทำให้วิจิตร ปรากฏอยู่ในขันธ์ ๕ ปฏิจจสมุปบาท ๑๒ ว่าโดยประเภทคือวิญญาณ ๖ เป็นวิญญาณมีกระบวนการเกิดดับตลอดเวลาเป็นไปตามฐานะบทบาทและหน้าที่ของตน ส่วนอาลยวิชญาณตามแนวคิดของสำนักโยคาจารเป็นอภิปรัชญาจิตนิยม เพราะโยคาจารถือว่า “อาลยวิชญาณเป็นความจริงแท้เดียวที่มีอยู่” โดยนำเสนอว่า อาลยวิชญาณเป็นสิ่งที่มีอยู่จริงเพียงอย่างเดียว วัตถุภายนอกไม่มีอยู่จริงเป็นเหมือนความฝันหรือภาพลวงตา มีความหมายอยู่ ๓ นัย คือ (๑) รู้เก็บ (๒) รู้ก่อ และ (๓) รู้ปรุง โดยประเภทของอาลยวิชญาณมี ๘ ทั้งหมดมีอยู่เพื่อรับรู้โลกภายนอกและสร้างโลกภายใน โดยเฉพาะอาลยวิชญาณคือปฐมวิญญาณเป็นมูลฐานโลก เก็บก่อสร้างสรรค์สรรพสิ่ง พุทธปรัชญาเถรวาทมองอาลยวิชญาณของสำนักโยคาจารว่า เป็นอภิปรัชญาจิตนิยมสุดโต่งคือความเห็นว่าวิญญาณเที่ยงแท้ หรืออาลยวิชญาณรองรับการบรรลุเป้าหมายอันสูงสุด คือความรู้แจ้งหรือการตรัสรู้ปุทคลศูนยตาและธรรมศูนยตา

Abstract: This dissertation has three objectives :- 1) to study the Viññāṇa in Theravāda Buddhist Philosophy, 2) to study the Ālayavijñāṇa in the concept of Yogācāra Buddhism, and 3) to analytical study of the Ālayavijñāṇa in the concept of Yogācāra Buddhism according to the view of the Theravāda Buddhist Philosophy. This research is used by the documentary research, which is the critical analysis. The result of research found that the issue of Viññāṇa in Theravāda Buddhist Philosophy is Realism, because the principle that soul arises because mental formation is as condition, because consciousness (Viññāṇa) is as condition and then mind and body arises. The consciousness is called mind, it means the mind having known in mental objects, there are four meanings; (1) knowing thought, (2) knowing building, (3) knowing collection, and (4) knowing fineness. These are appeared in the five Aggregates and the twelve Dependent Originations. It is classified into the six consciousnesses as cross the world and in the present life. All consciousnesses have just shown to be the Ti-Lakkhaṇa or the Dependent Origination, it said that the process of rising – falling according to its functions. Then the concept of Ālayavijñāṇa in Yogācāra is idealism. Yogācāra holds that “Vijñāṇa or mind is only one reality that exists” it is to present that the mind is the only thing to exist. The external objects do not exist as a dream or an illusion. It has three meanings; (1) knowing accumulation, (2) knowing creation, and (3) knowing the mental formation. The Vijñāṇa is classified into eight kinds to know external and internal world. It is especially the Ālayavijñāṇa which is the first consciousness as basis of the world to collect, to keep, and to create all things. Theravāda Buddhist Philosophy had view to Ālayavijñāṇa in Yogācāra that it is an extremely idealism that is consciousness is permanent, Ālayavijñāṇa has guaranteed the ultimate achievement, which is the understand thoroughly or the enlightenment of emptiness from the person and emptiness from the doctrines.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระครูโกศลศาสนบัณฑิต (กฤษณะ ตรุโณ)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระราชปริยัติกวี (สมจินต์ สมฺมาปญฺโญ)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2561

Modified: 2561-11-27

Issued: 2561-10-02

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	58MCU0103002.pdf	4.18 MB	34	2025-11-13 14:00:16

ใช้เวลา

0.034138 วินาที