ศึกษาเปรียบเทียบตรีมูรติในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู กับตรีกายในพุทธศาสนามหายาน

A Comparative Study of Trimurti (Three Incarnations) in Brahmanism-Hinduism and Trikaya (Three Bodies) in Mahayana Buddhism

Name: พระมหาบุญทัน ธีรงกุโร (จำปาทอง))

keyword: พุทธศาสนามหายาน

; ตรีกาย

; ศาสนาพราหมณ์

; ตรีมูรติ

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ (๑) ศึกษาแนวคิดเรื่องตรีมูรติในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู (๒) ศึกษาแนวคิดเรื่องตรีกายในพุทธศาสนามหายาน (๓) เปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างในสองแนวคิดดังกล่าว ผลวิจัยตามข้อที่ ๑ พบว่า ตรีมูรติหมายถึงเทพเจ้า ๓ แบบ หรืออวตารของเทพเจ้าเป็นการแบ่งหน้าที่ของเทพเจ้าในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู มีพัฒนาการมาอย่างยาวนาน ตามหลักฐานมีการแบ่งเป็นหลายยุค โดยเฉพาะในยุคอวตาร ยุคเสื่อม และยุคฟื้นฟู มีคติการสร้างเทพเจ้า ๓ องค์ ให้เป็นผู้สร้าง ผู้รักษา และผู้ทำลาย โดยท่านอาทิศังกราจารย์แต่งคัมภีร์ปุราณะฟื้นฟูปรับปรุงศาสนาพราหมณ์ให้เป็นศาสนาฮินดูสร้างแนวคิดอวตาร แม้แต่พระพุทธเจ้ากลายเป็นปางหนึ่งของพระนารายณ์(ปางพุทธาวตาร)ส่งผลให้พุทธศาสนาในอินเดียถูกกลืนหายไปอยู่ในร่างของศาสนาพราหมณ์-ฮินดูจนพุทธศาสนาเสื่อมสูญจากอินเดียไปโดยปริยาย ผลวิจัยตามข้อที่ ๒ พบว่า ตรีกาย หมายถึง แนวคิดการแยกกายของพระพุทธเจ้าออกเป็น ๓ กาย คือ ๑. สัมโภคกาย คือกายทิพย์ประทับอยู่ ณ พุทธเกษตรแดนสุขาวดี เป็นกายที่อยู่ระหว่างธรรมกาย (กายธรรม) และ นิรมาณกาย (กายอวตาร) ดำรงอยู่นิรันดร พ้นจาก อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา เป็นกายที่มีอยู่ก่อนนิรมาณกาย และมีอยู่หลังปรินิพพานของนิรมาณกาย ๒. นิรมานกาย คือ กายที่ทรงเนรมิตขึ้นมา เป็นกายเนื้อให้คนทั่วไปมองเห็นได้ เป็นการสอนธรรมแปรสภาพตามกฎไตรลักษณ์อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา มีการเสด็จดับขันธปรินิพพาน เป็นกายที่ทรงนิรมิตมาเพื่อบำเพ็ญพุทธกิจ ๓. ธรรมกาย คือ กายแท้ของพระพุทธเจ้า เป็นแก่นสัจจธรรม ที่ดำรงอยู่ไม่มีวันสลาย เป็นนิจจัง สุขัง ศูนยตา และบริสุทธิ์ อาจสรุปได้ว่า “ตรีกาย” คือกายทิพย์ที่สถิตอยู่บนแดนพุทธเกษตร แต่เสด็จอวตารลงมาช่วยเหลือมนุษย์หรือเสด็จลงมาโปรดสรรพสัตว์ โดยธาตุแท้ของพระองค์นั้นมีความสมบูรณ์นิรันดร์ ผลวิจัยตามข้อที่ ๓ พบว่าเมื่อเปรียบเทียบแล้วพบทั้งความเหมือนและความแตกต่าง ในด้านความเหมือน ทั้งตรีมูรติและตรีกาย มีความเชื่อแบบเทวนิยมคือการอวตารของเทพหรือภาวะสูงสุด โดยจำแลงลงมาเป็น ๓ ภาวะ หรือเทพ ๓ แบบ ส่วนในด้านความแตกต่าง ตรีมูรติมีความเชื่อว่าพระเจ้าสูงสุด (พระพรหม) อวตารลงมาเป็นพระวิษณุนารายณ์ ๑๐ ปาง ส่วนแนวคิดตรีกายแม้จะเป็นแนวคิดเข้าข่ายเทวนิยมก็จริง แต่ไม่ได้เน้นความสำคัญของการอวตารแบบศาสนาพราหมณ์-ฮินดูแต่อย่างใด

Abstract: This thesis is of three objectives e.g., (1) to study the concept of Trimurti (Three Incarnations) in Brahmanism – Hinduism, (2) to study the concept of Trikaya (Three bodies) in Mahayana Buddhism, and (3) to compare the two concepts in the similarities and the differences. From the result of study in the first objective, it is found that Trimurti means the three kinds of God or Avatars of God which is the functions of God in a concept in Brahmanism-Hinduism. There is development for a long times, it can be divided into many periods, especially in the period of Avatar (incarnation), deterioration, and restoration. There has the concept for creation of three Gods as creator, preserver, and destroyer or transformer. Adi Shankaracharya had composed the Purana Scripture for restoration and improvement of Brahmanism to be Hinduism to create the concept of Avatar. Although, the Lord Buddha also is a posture of Narayana, it is the impact of Buddhism in India which was blend into Brahmanism – Hinduism until Buddhism had disappeared from India. From the result of study in the second objective, it is found that Trikaya means the concept of the three bodies of the Buddha consist of namely, 1) Sambhoga-kaya, the Enjoyment-body which live in the Sukhavadi (Pure land), this body is between Dharma-kaya (Truth body) and Nirmana-kaya (Manifestation body). 'Sambhoga-kaya maintained forever, leave from impermanence, suffering, and non-self, it is the first body before Nirmana-kaya and existence after passed away of Nirmana-kaya. 2) Nirmana-kaya is a manifest body which people can be seen by the eyes, this is teaching the truth Dhamma following the law of the Three Characteristics, and attained Maha Parinibbana. This is a manifest body to do Buddha’s duties. 3) Dharma-kaya is truth body of the Buddha; it is the embodiment of the truth itself. It’s never died as the permanence, happiness, and self, and purification. It can be concluded that “Trikaya” is the divine body which living in the Buddha’s place, but He come to help human beings and all living beings in which His essence is prosperity forever. From the result of study in the third objective, it is found that the compression of similarities and differences are:- The similarities : the both Trimurti and Trikaya has faith in Theism that is the Avatars of God or the highest conditions which become into three kinds (bodies). The differences : the Trimurti believes that the God is highest (Brahma), he was reincarnated into ten of Visnu. Then, the concept of Trikaya e.g., Dharma-kaya, Sambhoga-kaya and Nirmana-kaya did not mention any Avatar has blend gods in Brahmanism – Hinduism

Mahachulalongkornrajavidyalaya University. Center Library

Address: AYUTTHAYA

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระครูโฆสิตพุทธิศาสตร์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาสุริโย อุตฺตมเมธี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: แสวง นิลนามะ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2558

Modified: 2561-07-20

Issued: 2561-07-20

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU580207004.pdf	1.41 MB	84	2024-10-19 15:25:02

ใช้เวลา

0.02738 วินาที