การพัฒนารูปแบบการฝึกอบรมเกษตรกรในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชเพื่อลดผลกระทบที่มีต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม

A development of an agriculturist pesticide usage training model for reducing impacts on health and environment

Name: พัฒนา พรหมณี

keyword: การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม

ThaSH: สารเคมีทางการเกษตร -- มาตรการความปลอดภัย

Classification :.DDC: 613.1

Abstract: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สร้างและประเมินคุณภาพรูปแบบการฝึกอบรมเกษตรกรในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชเพื่อลดผลกระทบที่มีต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม 2) เปรียบเทียบความรู้ เจตคติ และทักษะของเกษตรกรเกี่ยวกับการลดผลกระทบของสารเคมีกำจัดศัตรูพืช ก่อนและหลังการฝึกอบรมโดยใช้รูปแบบการฝึกอบรม 3) เปรียบเทียบความรู้ เจตคติ และทักษะของเกษตรกรเกี่ยวกับการลดผลกระทบของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชหลังการฝึกอบรมตามรูปแบบกับระดับการศึกษาและลักษณะอาชีพทางการเกษตรที่ต่างกัน 4) ศึกษาความพึงพอใจของเกษตรกรที่มีต่อรูปแบบการฝึกอบรม และ 5) ศึกษาพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร หลังการฝึกอบรมตามรูปแบบการวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบการวิจัยและพัฒนา มี 3 ขั้นตอนดังนี้ คือ ขั้นตอนที่ 1 การสร้างและประเมินคุณภาพรูปแบบการฝึกอบรมเกษตรกร ประชากรเป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่มีประสบการณ์ในการฝึกอบรมเกษตรกรในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเพชรบูรณ์ จำนวน 56 คน กลุ่มตัวอย่างได้จากวิธีการสุ่มอย่างง่าย กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ข้อกำหนดของวิธีการเทคนิคเดลฟาย ได้กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 17 คน ดำเนินการวิจัยโดยใช้วิธีการเทคนิคเดลฟาย เก็บข้อมูล 3 รอบ โดยใช้แบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า ที่มีค่าดัชนีความสอดคล้องเท่ากับ 0.77 และค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.73 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน นำผลที่ได้มาสังเคราะห์เป็นรูปแบบการฝึกอบรมเกษตรกรและประเมินคุณภาพรูปแบบด้วยแบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่าที่มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.73 วิเคราะห์ข้อมูลด้วย ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ขั้นตอนที่ 2 การทดลองใช้รูปแบบการฝึกอบรมและศึกษาความพึงพอใจที่มีต่อรูปแบบการฝึกอบรม ใช้กลุ่มตัวอย่างที่เป็นเกษตรกรในอำเภอศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ จำนวน 30 คน ได้จากวิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ข้อกำหนดของงานวิจัยเชิงทดลอง สุ่มตัวอย่าง เข้าสู่กลุ่มทดลอง ตามแบบแผนการทดลองแบบกลุ่มเดียวทดสอบก่อนหลัง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบทดสอบวัดความรู้ ที่มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.60 ค่าความยากง่ายระหว่าง 0.35 ถึง 0.60 และหาค่าอำนาจจำแนกระหว่าง 0.40 ถึง 0.60 แบบวัดเจตคติ ที่มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.73 แบบวัดทักษะ ที่มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.73 และแบบสอบถามความพึงพอใจที่มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.71 วิเคราะห์ข้อมูลด้วย ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที และการทดสอบค่าเอฟ ขั้นตอนที่ 3 การศึกษาพฤติกรรมในการลดการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชหลังการฝึกอบรมหนึ่งเดือน โดยใช้แบบสอบถาม ที่มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.72 ในกลุ่มตัวอย่าง กลุ่มเดียวกับขั้นตอนที่ 2 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบการฝึกอบรมเกษตรกรในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชเพื่อลดผลกระทบที่มีต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมเป็นรูปแบบที่ใช้แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับการฝึกอบรมแบบกระบวนการกลุ่ม การเรียนรู้ผู้ใหญ่ แนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษาและแนวคิดการสร้างมโนทัศน์กว้างล่วงหน้า มีหลักการ คือ การสร้างความคิดรวบยอด การจดจำสาระความรู้และการประยุกต์ใช้ความรู้ ภายใต้ 6 ขั้นตอนของรูปแบบ คือ (1) ขั้นกระตุ้นความสนใจ เป็นการเตรียมความพร้อมและดึงดูดความสนใจด้วยวิธีการบรรยาย (2) ขั้นเสนอกรอบความรู้และสาระใหม่ เป็นการนำเสนอเนื้อหาสาระทั้งหมดที่สำคัญ และประโยชน์ที่นำไปใช้ได้ด้วยวิธีการอธิบายและกระบวนการกลุ่ม (3) ขั้นเน้นเนื้อหาสาระสำคัญ เป็นการสรุปลักษณะสำคัญของความรู้หรือแก่นความรู้ด้วยวิธีการอธิบายและกระบวนการกลุ่ม (4) ขั้นจดจำสาระสำคัญและเชื่อมโยงความรู้ เป็นการสร้างการตระหนักรู้ที่ลึกซึ้งด้วยวิธีการอ่าน คิดตั้งคำถาม หาคำตอบ (5) ขั้นประยุกต์ความรู้และส่งเสริมให้เกิดความคงทนของความรู้ เป็นการสร้างความรู้ความเข้าใจและถ่ายทอดการนำไปใช้ได้ ด้วยวิธีการอภิปราย (6) ขั้นประเมินความรู้ เป็นการสร้างความหมายของความรู้ด้วยวิธีการเขียนหรือการบันทึก ในด้านการดำเนินการฝึกอบรมควรดำเนินการตามแผนการฝึกอบรมของรูปแบบซึ่งได้กำหนดสาระความรู้ ขั้นตอน สื่อการฝึกอบรมและวิธีการวัดผล ที่เป็นลักษณะเฉพาะของรูปแบบนี้ไว้แล้ว ผลการประเมินคุณภาพของรูปแบบการฝึกอบรมเกษตรกร พบว่า มีคุณภาพในระดับดี (ค่าเฉลี่ย เท่ากับ 4.14 และ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เท่ากับ 0.35) 2) เกษตรกรมีความรู้ เจตคติ และทักษะเกี่ยวกับการลดผลกระทบของสารเคมี กำจัดศัตรูพืชอยู่ในระดับสูง โดยหลังการฝึกอบรม เกษตรกรมีความรู้ เจตคติ และทักษะอยู่ในระดับ ที่สูงกว่าก่อนฝึกอบรม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ 0.01 3) เกษตรกรที่มีระดับการศึกษาและลักษณะอาชีพทางการเกษตรที่ต่างกัน โดย หลังการฝึกอบรม เกษตรกรมีความรู้ เจตคติและทักษะเกี่ยวกับการลดผลกระทบของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชไม่แตกต่างกัน 4) ความพึงพอใจของเกษตรกรที่มีต่อรูปแบบการฝึกอบรมเกษตรกรพบว่า หลังการฝึกอบรมเกษตรกรมีความพึงพอใจต่อรูปแบบการฝึกอบรมอยู่ในระดับมาก 5) เกษตรกรมีพฤติกรรมในการลดการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช หลังการฝึกอบรม อยู่ในระดับดีที่สุด

Abstract: The objective of this research were to 1) construct and evaluate an agriculturist pesticide usage training model for reducing impacts on health and environment, 2) compare knowledge attitude and practical skill for reducing pesticide usage before and after training from an agriculturist pesticide usage training model, 3) compare knowledge attitude and practical skill for reducing pesticide usage after training by a model in different education and agricultural occupation, 4) study the satisfaction of agriculturist pesticide usage training model for reducing impacts on health and environment and 5) study agriculturist behaviors after training through a training model. This research is research and development method. 3 phases of this research were as follows: Phase 1 construction and evaluation of training model. The populations were 56 experts of agriculturist trainer on pesticide usage from Phetchabun Public Health office and the samples were determined form Delphi Technique method by simple random sampling to obtain 17 experts. Research data was collecting by Delphi Technique method in three-round. The research instruments consisted of rating scale questionnaire with that the Index of Item Objective Congruence: IOC at the 0.77 level and the reliability significance of 0.73. The results were analyzed by percentage, mean and standard deviation. Agriculturist pesticide usage training model was synthesized by results of this process. Agriculturist pesticide usage training model was evaluated by rating scale questionnaire with that the reliability significance of 0.73. Results were analyzed by mean and standard deviation. Phase 2 trial and study satisfaction of training model. The samples were 30 agriculturists in Sithep District Phetchabun Province. The samples were determined form experimental research method by multi-stage random sampling and randomized into the one-group pretest-posttest design of experimental group. The research instruments consisted of knowledge pretest-posttest which the reliability significance of 0.60 and the discrimination ranging from 0.71 to 0.72, attitude pretest-posttest which the reliability significance of 0.73, practical skill pretest-posttest which the reliability significance of 0.73, questionnaire for satisfaction of an agriculturist training model which the reliability significance of 0.73. Results were analyzed by percentage, mean, standard deviation, t-test (Dependent) and F-test (One–way ANOVA). Phase 3 study agriculturist behaviors after training one month. Collecting data by checklist behavior test which the reliability significance of 0.72. The samples were same group of phase 2. Result was analyzed by percentage mean and standard deviation. The research findings were as follows: 1) An agriculturist pesticide usage training model for reducing impacts on health and environment generated from concept of group process, concept of adult learning, environmental education concept, and advance organizer concept. Principles of this model were creating concepts, creating knowledge and application of knowledge. 5 steps of an agriculturist pesticide usage training model consisted of (1) stimulating attention was preparing and appealing by description, (2) proposed new knowledge framework was presenting of all knowledge and benefits apply by description and group process, (3) emphasize knowledge was summary of knowledge or core knowledge by description and group process, (4) recognize and associate knowledge were creating profound awareness by reading thinking questioning and answering, (5) application and encouraging retention of knowledge were creating and understanding knowledge and transferring adoption by description, (6) assessment was creating meaning of knowledge by writing or recording. Should be training by training plans of a model which that training plans in specialty were consisted of content of knowledge, media and measurement. The quality of an agriculturist pesticide usage training model was at good level. 2) Knowledge attitude and practical skill on reducing impacts on health and environment of agriculturist pesticide usage in posttest were higher than pretest with significantly difference at 0.01. 3) Knowledge attitude and practical skill on reducing impacts on health and environment of agriculturist pesticide usage with different education and agricultural occupation were not different after training from agriculturist training model for reducing pesticide usage. 4) The satisfaction of agriculturist training model for reducing pesticide usage on health and environmental impacts was at a high level. 5) Agriculturist behaviors test after training through an agriculturist training model was at very good level.

มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: ปทุมธานี

Email: arit@vru.ac.th

Name: สุนทรี จีนธรรม.

Role: ประธานที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์.

Created: 2561

Modified: 2561-04-25

Issued: 2561-04-25

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

BibliograpyCitation : 8597062

CallNumber: วพ 613.1 พ532ก 2558

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ฯ

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	8597062..pdf	3.44 MB	177	2026-01-27 14:52:02

ใช้เวลา

0.033557 วินาที