ศึกษาวิเคราะห์แนวคิดเรื่องพญานาคในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท

Name: พระโสภณวิหารการ ( พิศิษฐ์ สุวีโร ธรรมโรจน์ )

keyword: คัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท

Abstract: บทคัดย่อ ในสารนิพนธ์ฉบับนี้ผู้วิจัยมุ่งที่จะศึกษาวิเคราะห์แนวคิดเรื่องพญานาคในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาทโดยผู้วิจัยกำหนดวัตถุประสงค์ไว้ ๒ ประการ คือ (๑) เพื่อศึกษาถึงแนวคิดเรื่องพญานาคในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท (๒) เพื่อศึกษาวิเคราะห์แนวคิดเรื่องพญานาคในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท ผลการวิจัยพบว่า พญานาคเป็นสัตว์โลกประเภทหนึ่งที่มีกำเนิดมาจากการกระทำกรรม ๒ ประการคือ (๑) กุศลกรรมและ(๒)อกุศลกรรม เช่น การรักษาอุโบสถศีลแล้วปรารถนาความเป็นนาค หรือการละเมิดพระวินัย เป็นต้นโดยถือกำเนิด ใน ๔ ประเภทคือ อัณฑชะ(เกิดในฟองไข่) ชลาพุชะ(เกิดในครรภ์) สังเสทชะ(เกิดในเถ้าไคล) และโอปปาติกะ(ผุดเกิด) เมื่อถือกำเนิดมาแล้วย่อมอยู่ใต้การปกครองของพญานาคผู้ใหญ่ชื่อว่าท้าววิรูปักษ์ ซึ่งเป็นผู้นำของนาคและเป็นหนึ่งในท้าวจตุโลกบาลทั้ง ๔ พญานาคเกิดมาแล้วจะมีภพของนาคชื่อว่าโภควดี,วาสนครหรือหิรัญญวดีเกิดขึ้นมารองรับ โดยวิมานดังกล่าวจะอยู่ในหลายสถานที่ เช่น แม่น้ำ ภูเขา มหาสมุทร และใต้แม่น้ำ เป็นต้น พญานาคในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาทมีพัฒนาการมาจากอารยธรรมลุ่มแม่น้ำสินธุภายใต้ความเชื่อแบบสมณธรรม คือเชื่อว่าพญานาคเป็นสัตว์โลกที่เป็นไปตามกรรมหรืออยู่ภายใต้กฏแห่งกรรมไม่ได้เกิดมาจากการสร้างของเทพเจ้า การเกิดของพญานาคจัดเป็นอบายแต่ไม่เป็นทุคติเนื่องจากพญานาคเกิดในภพภูมิที่มีแต่ความสุข และมีข้อพิสูจน์ว่าพญานาคเป็นสัตว์โลกที่มีอยู่จริงอยู่หลายประการ เช่น พิสูจน์จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์และหลักตรรกวิทยาเชิงพุทธ พญานาคมีความหมายเชิงสัญลักษณ์คือ หมายถึง ความอุดมสมบูรณ์ ,อำนาจและความดี เป็นต้น หรือในด้านบทบาทพบว่าพญานาคมีบทบาทสำคัญในการปกป้องคุ้มครองพระพุทธศาสนาและในขณะเดียวกัน พญานาคเองก็เป็นผู้ปฏิบัติธรรมเพื่อบรรลุภพภูมิที่สูงกว่าที่เป็นอยู่ด้วย นอกจากนั้นการศึกษาเรื่องพญานาคยังให้คุณค่าหลายประการมีด้านการทำกิจด้วยความไม่ประมาท และด้านการปฏิบัติธรรม เป็นต้น สำหรับมนุษย์พระพุทธศาสนาสอนให้มีท่าทีต่อพญานาคทั้งในด้านของการยอมรับความมีอยู่ของพญานาคและการปฏิบัติต่อพญานาคโดยไม่มีการเบียดเบียนซึ่งกันและกัน.

Abstract: ABSTRACT The objectives of this research are to analytically study the concept of Naga King in Theravada Buddhist Scriptures which are divided into 2 parts, namely :- 1) to study the concept of Naga King in Theravada Buddhist Scriptures. 2) to analytically Study the concept of Naga King in Theravada Buddhist Scriptures. From the research result it is found that The Naga Kings is one kind creatures of the world originated from 2 actions namely , (1) , the good actions and (2) , the bad actions, such as , the wish to be Naga Kings after observing the precepts namely the violation of the disciplines by having 4 kinds of birth namely, 1.) womb-born creatures (Jalabuja) 2.) egg-born creatures (Jalabuja)3.)moisture-born creatures (Samsedaja) 4.) spontaneously born creatures(Opapatika).After They were already born, They lived under the administration of the great Naga King named Virupakkha who was the leader of Nagas and one of the Four Great Kings (Chatulokapala).After they were already born then the “Naga World” named Bhogavati,Vasa City or Hirannavati arising to welcome the Naga Kings. Such the paradise (Vimana) will be in various places such as the river, the mountain, the sea, and under the river etc. which that city have been in many place such as, river , mountain , ocean , and under a river , etc. The Naga Kings in Theravada Buddhist Scriptures is developed from the civilization in Sindhu River Basin. This is under the belief in the doctrines of the recluses (samanas) that is to believe that Naga Kings is the world animal under the actions or be under the rules of actions, not being born from the God ‘s creation. The birth of Naga King is regard as “the state of loss and woe”, but it is not the miserable plane of birth, because Naga King was born only in a happy plane. There are also many proofs about Naga Kings. That Naga Kings is the worldly being which is really in existence. For example in the proof from historical evidence and the Buddhist Logics, it is found that the term Naga King is of the meaning of being symbol which means the fulfillment, the power ,the goodness etc. On the contrary regarding the values ,it is found that Naga King is of the important values in protecting Buddhism. At the same time, Naga Kings is also the practices of Dhamma to attain a state higher than the present one. Besides, the study of Naga Kings give us many values such as the working of business with good care, the practices of Dhamma etc. The Buddhist Doctrines teach the human being to play the roles to Naga King both in accepting the existence of Naga King and treating Naga King without persecuting one another.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระสุธีธรรมานุวัตร ป.ธ.๙, M.A., Ph.D.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Issued: 2556-10-11

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.017572 วินาที