การศึกษาวิเคราะห์ความมีอยู่ของเทพในพุทธปรัชญาเถรวาท

Name: นายวิชัย ศรีแก้ว

keyword: พุทธปรัชญาเถรวาท

Abstract: บทคัดย่อ ในวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ผู้วิจัยมุ่งที่จะการศึกษาการศึกษาวิเคราะห์ความมีอยู่ของเทพในทัศนะพุทธปรัชญาเถรวาท โดยผู้วิจัยกำหนดวัตถุประสงค์ไว้ ๓ประการ คือ (๑) เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องเทพในพุทธปรัชญาเถรวาท (๒) เพื่อศึกษาประเภทและธรรมเป็นเหตุทำให้เกิดเป็นเทพในพุทธปรัชญาเถรวาท (๓) เพื่อศึกษาวิเคราะห์ความมีอยู่ของเทพในพุทธปรัชญาเถรวาท ผลการวิจัยพบว่า สำหรับพระพุทธศาสนานั้นถือว่าเทพเป็นสัตว์โลกชนิดหนึ่งที่เกิดมาและอยู่ภายใต้กฎแห่งกรรมแต่มีภพภูมิที่อยู่เหนือภพภูมิของมนุษย์ นอกจากนั้นพระพุทธศาสนาก็ยังเห็นว่าเทพในทางพระพุทธศาสนานั้นเดิมก็มาจากมนุษย์และมนุษย์ก็มีโอกาสบางอย่างมากกว่าเทพเช่นมนุษย์สามารถที่จะบรรลุธรรมได้ดีกว่าเทพเจ้าทั้งนี้ก็เพราะมนุษย์เป็นผู้ที่มีภพภูมิที่เหมาะสมกับการบรรลุธรรม นอกกจากนั้นจากการศึกษาก็จะพบว่าแนวคิดหรือความเชื่อเรื่องเทพเจ้าของพุทธปรัชญาเถรวาทนั้นก็มีพัฒนาการมาจากความเชื่อเทพเจ้าของศาสนาพราหมณ์แต่เป็นพัฒนาการในเชิงของการตีความหรือการนำเสนอความจริงเกี่ยวกับเทพเจ้าเสียใหม่จากเดิมที่ชาวอินเดียมีความเชื่อว่าเทพเจ้าเป็นเป้าหมายของชีวิตและเป็นผู้ที่สร้างสรรพสิ่งรวมกระทั่งมนุษย์ด้วยทำให้เพทเจ้ามีความสำคัญกับมนุษย์แง่ของการบวงสรวงบูชาเพื่อให้เทพเจ้าพึงพอใจ และสวดมนต์อ้อนวอนเพื่อให้เทพเจ้าโปรดปรานและเมตตาดลบันดานสิ่งต่างให้เกิดขึ้นกับชีวิตและสังคมของตน ซึ่งความสัมพันธ์ดังกล่าวเป็นไปในลักษณะของการพึ่งพิงอำนาจเทพ ส่วนพุทธปรัชญาเถรวาทนั้นได้สอนว่าเทพเจ้านั้นไม่ใช่สิ่งสูงสุดของเป้าหมายชีวิตมนุษย์และไม่ได้เป็นผู้สร้างสรรพสิ่งรวมกระทั่งมนุษย์ แต่เทพเจ้านั้นต่างก็เป็นเพื่อนร่วมโลกของมนุษย์และตกอยู่ภายใต้กฏแห่งกรรมคือ หลักปรัชญาที่ว่าด้วยกฎของการกระทำว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว หรือเทพเจ้าก็ต้องตกอยู่ในกฎของความจริงของโลกที่ว่าด้วยสามัญลักษณะคือ อนิจจัง ทุกขังและอนัตตา ไม่อาจจะหลีกเลี่ยงกฎนี้ไปได้ อนึ่ง หากพิจารณาจากกำเนิดของเทพเจ้าพุทธปรัชญาเห็นว่าเทพเจ้ามีกำเนิดแบบโอปัปปาติกะคือแบบผุดเกิดด้วยอำนาจของกรรมดีที่ได้กระทำมาแล้วในอดีตชาติ และสามารถแบ่งประเภทของเทพเจ้าได้เป็น ๓ ประเภทหลักคือ (๑)อุปัตติเทพ (๒)สมมติเทพ (๓)วิสุทธิเทพ การวิเคราะห์ความเป็นเทพและความมีอยู่ของเทพในพุทธปรัชญาเถรวาทพบว่าเทพซึ่งมีปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนาและในพระสูตรต่าง ๆ เช่น ในบุพกิจ ๔ ประการ ที่กล่าวไว้ว่าเช้าเสด็จโปรดสัตว์ เย็นไม่ขาดแสดงธรรม ยามค่ำสอนภิกษุ ดึกมาทรงแก้ไขปัญหาหมู่เทพเหล่าเทวดา แสงสว่างออกมาทรงตรวจตราดูสัตว์โลก นอกจากนั้นยังมีปรากฏในพระสูตรบางบทว่าหมู่เทพทั้ง ๕ ตน ได้ร่วมกันกล่าวนะโมทั้ง ๕ บท และได้กล่าวอาราธนาเพื่อฟังธรรมจากพระพุทธเจ้าตามที่กล่าวมานี้พอแสดงให้เห็นว่าเทพมีอยู่จริง และในศาสนาพราหมณ์ได้มีการบวงสรวงอ้อนวอนขอพรจากเทพตลอดถึงพิธีกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับพิธีกรรมจะมีการบวงสรวงบูชาเทพสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน

Abstract: ABSTRACT This thesis is of 3 objectives, namely :- To study of the existencs of deities in Theravada Buddhist Philosophy (2) To study the Kind of deities and the virtues based by the deities in Buddhist philosophy , and , (3) To analytically study the existencs of deities in Theravada Buddhist Philosophy . From the research it is found that the deities are the worldly being born and live under the rules of Karmmas ,but they have the status of living higher than the human being but the Buddhist philosophy is of the view that the deities in Buddhism originally came from the human being but the human being have more opportunity than the deities .For example the human being can attain the Dhamma more easily than the deities because the human being are of the upper states for attaining the Dhamma . Besides from the analytical study ,it is found that the view point or the belief in the deities in Buddhism and in the Theravada Buddhist philosophy developed from the belief that the deities Brahminism are respected by the Brahminism, but the belief in the deities in Buddhism has been developed by way of interpretation or by presenting The fact about the deities from the original belief that the deities are the aims of life and are the creator of all the things in the world. Thus, this fact case the deities to be of importance for the human being in the point of worshiping to case the deities to be pleased with them. So, The Hindus prayed the Mantras to ask for blessing from the Gods to help them to be happy and rich in their lives. Such the relationship is in the pattern of depening on the deities powers. Regarding the deities in Theravada Buddhist philosophy, there is a teaching that the Deities are not the highest ones and are not the high targets of the human being . Morever, the deities in Buddhism are regarded as not the formers of all the things in the world ,but they are the friends in the world ,and are under the rules of Kamma (Action). Besides,according to the principles of the Theravada Buddhist philosophy, it can be said that everything is under the rules of action: to do goodness and to receive goodness. So, the deities are under the rules of action and the truth mentioning about the general characteristics : Aniccam Dukkam and Anatta. The human being and the deities can not go away from the above mention states. From the research it is found that the origins of the deities in Theravada Buddhist philosophy are from Opapatika which arises quickly with the power of action done in the part life. Thus, the deity can be devided into 3 types ,namely :- (1) Upattideva (2) Samantideva (3) Visudhideva. From the analytical study about the existing of the deities ,it is found that the deities appearing in the Buddhist scripture and in the commentaries such as the 4 beginning action:- in the morning ,the Buddha went for alms begging, in the evening the Buddha preached the doctrine in the midnight , the Buddha answered the question and asked by the deities and in the early morning the Buddha checked the being habbits. Besides, there were the date in the scripture mentioning that the deities recited the 5 Namos and the Brahmins invented the Buddha to preach the Dhammas to them . As above mentioned it is found that there are truly the deities and in Brahminism there was away of inviting thedeities for requesting for the blessing. From the belief , when there is a ceremony , there will be a request for the blessing up to now.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหากฤษณะ ตรุโณ ผศ.ดร. ป.ธ.๓, M.A., Ph.D.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: รศ.ดร.ประเวศ อินทองปาน ป.ธ.๕, พธ.บ., อ.ม., Ph.D.

Name: ดร.วีรชาติ นิ่มอนงค์ ป.ธ.๖, พธ.บ., M.A., Ph.D.

Issued: 2556-09-27

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.028874 วินาที