ศึกษาเชิงวิเคราะห์ธรรมนิยายอิงหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เรื่องพระอานนท์พุทธอนุชา

A critical study of Buddhist literature on the Ananda Buddha Anuja

Name: วิจิตตรี ธรรมรักษ์

keyword: ธรรมนิยาย

Abstract: วิทยานิพนธ์เล่มนี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ข้อ ดังนี้ (๑) เพื่อศึกษาความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับวรรณกรรม ทั่วไปและวรรณกรรมอิงหลักพระพุทธศาสนา (๒) เพื่อศึกษาคุณค่าและวิธีการประพันธ์เรื่องพระอานนท์พุทธอนุชา (๓) เพื่อศึกษาเชิงวิเคราะห์หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาในวรรณกรรมเรื่องพระอานนท์พุทธอนุชา ผลการวิจัยพบว่าวรรณกรรมหมายถึงสิ่งที่เขียนขึ้นทั้งหมดไม่ว่าจะเป็นรูปแบบใด ความมุ่งหมายใด นิยายหมายถึง เรื่องเล่า เรื่องอ่านเล่นหรือประโลมโลก นวนิยายอิงชีวประวัติ หมายถึง นวนิยายที่กล่าวถึงเรื่องราวของตัวละครเอก ส่วนวรรณกรรมศาสนาของไทยนั้นมีปรากฏเป็นรายลักษณ์อักษรเป็นครั้งแรกยุคสุโขทัย สมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช วรรณกรรมอิงพระพุทธศาสนาแบ่งออกเป็น ๒ ระยะคือก่อนรับอิทธิพลวรรณกรรมตะวันตกตั้งแต่ยุคสุโขทัยจนถึงต้นรัชกาลที่๔ กรุงรัตนโกสินทร์ และหลังได้รับอิทธิพลวรรณกรรมตะวันตก ตั้งแต่ต้นรัชกาลที่ ๕ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ความหมายแห่งธรรมนิยายอิงชีวประวัติพระสาวกของพระศาสดาที่กล่าวถึงสถานะก่อนเข้ามาบวชหลังบวชและการเผยแผ่ศาสนาของพระอานนท์พุทธอนุชา มีทั้งหมด ๓๓ ตอน การจัดประเภทนวนิยายอิงพระพุทธศาสนามี ๒ ประเภท คือ ประเภทเรื่องที่แต่งตามลำดับเวลาและประเภทที่แต่งตามเนื้อหา องค์ประกอบของ นวนิยายเรื่องพระอานนท์พุทธอนุชามีองค์ประกอบ ๖ ประการ คือ ๑) ประกอบด้วยโครงเรื่องของพระอานนท์พุทธอนุชาที่กล่าวถึงการเปิดเรื่อง การสร้างความขัดแย้ง จุดวิกฤตหรือจุดสุดยอด และการปิดเรื่อง ๒) กลวิธีการประพันธ์มีการตั้งชื่อเรื่อง กลวิธีการเล่าเรื่อง และโวหารในการประพันธ์ ๓) ฉากของเรื่องประกอบด้วย การสร้างฉากให้เหมือนจริง การสร้างฉากตามอุดมคติ และการสร้างฉากให้มีลักษณะเหนือจริง ๔) ตัวละครแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ ตัวละครเอกที่มีพระอานนท์เป็นตัวหลักและตัวละครประกอบที่ปรากฏหลายๆคนในเรื่อง ๕) บทสนทนาพบว่ามี ๒ ประเด็น คือ บทสนทนาที่แสดงถึงอารมณ์และความรู้สึกนึกคิดของตัวละครแต่ละตัวและบทสนทนาที่ให้คติและข้อคิด ๖) การนำเสนอแนวคิดของผู้ประพันธ์ที่ยกพระอานนท์เป็นแบบอย่างในการปฏิบัติจนได้รับยกย่องว่าเป็นผู้เลิศใน ๕ สถานและมีคุณธรรม ๖ ประการ และแสดงแนวคิดไว้ให้เห็นความอัศจรรย์แห่งธรรมวินัย คุณค่าของธรรมนิยายเรื่องพระอานนท์พุทธอนุชา มี ๓ ด้าน ได้แก่ ๑) คุณค่าด้านสังคมได้แก่ ความเชื่อเกี่ยวกับถวายสังฆทานกับปาฏิบุคลิกทาน องค์ประกอบของทานที่จะมีผลมาก ๖ ประการ ความเสมอภาคของบุคคลและการเคารพกันตามคุณธรรม ๒) คุณค่าด้านความรู้ที่ได้แก่ การสอนธรรมตามแนวพุทธวิธี หลักคำสอนในพระพุทธศาสนา และคติธรรม ๓) คุณค่าด้านวรรณกรรมประกอบด้วยสุนทรียรสที่สะท้อนให้เห็นความงามของภาษาและด้านอุปมาโวหารที่มีการเปรียบเทียบจนทำให้ผู้อ่านประทับใจมองเห็นภาพลักษณ์คล้อยตามหลักธรรมในวรรณกรรมเรื่องพระอานนท์พุทธอนุชา พบว่า หลักธรรมในวรรณกรรมอิงหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเรื่องพระอานนท์พุทธอนุชา เกี่ยวกับหลักคำสอนด้านจริยธรรมและหลักคำสอนที่เป็นสัจธรรม พบว่าหลักคำสอนด้านจริยธรรมมีหลักคำสอนที่สะท้อนให้เห็นถึงหลักที่ควรประพฤติปฏิบัติอยู่ ๖ ประการ ได้แก่ โอวาท ๑๐ ข้อของธนัญชัยเศรษฐีมอบให้นางวิสาขา หลักการเป็นผู้นำที่ต้องรักษาไว้ การเป็นผู้มีความกตัญญูเป็นผู้มีความเสียสละหลักการที่ชี้ให้เห็นว่าพระอานนท์แสดงการพิทักษ์สิทธิสตรีและหลักที่แสดงให้เห็นว่าผู้เป็นบัณฑิตย่อมมีจิตมั่นคง หลักคำสอนทั้ง ๖ ประการเป็นหลักคำสอนพระพุทธศาสนาและผู้ศึกษาทั่วไปควรพิจารณาและนำไปประพฤติปฏิบัติเพื่อให้เกิดประโยชน์ในชีวิตประจำวัน มีหลักคำสอนที่เป็นสัจธรรมในประเด็นหลัก ๘ ประเด็น ได้แก่ เกี่ยวกับหลักความจริง ในขันธ์ ๕ วิตก ๓ หลักความจริงเกี่ยวกับธรรม หลักเกี่ยวกับอริยสัจ ๔ อิทธิบาท ๔ ไตรลักษณ์ อปริหานิยธรรม ๗ และมรรคมีองค์ ๘ ซึ่งสะท้อนให้เห็นความจริงของชีวิตเป็นหลักสัจธรรมที่ พระพุทธองค์ทรงค้นพบแล้วนำมาเปิดเผยสอนแก่ชาวโลก

Abstract: This thesis had 3 objectives as follows:- 1)To study the basic knowledge about general literature and literature based on Buddhism 2) To study the value and method of writing about the novel of the Ananda Buddha Anuja 3) To make a critical study of Buddist principles in the novel of the Ananda Buddha Anuja. The result from the study found that literary works or WannaKam in Thai means all forms of writings irrespective of forms and purposes. Novel means telling story or fiction or melodrama. Novel based on autobiography means novel centered upon the story of the major character. Thai religious literature appeared along with the origination of theThai alphabet in the Sukhothai period of King RamKhamhaeng, the Great. Literature based on Buddhism has influence from western literature from the Sukhothai Perioud to the first period of King Rama IV of Rattanakosin and the first period of King Rama V of Rattanakosin. The meaning of novel concerning with biography of the disciple of Lord Buddha and his name was Anandha who was a cousin of the Buddha.The story narrated about Anandha before and after his ordination then his Buddhist propagation. There are 33 episodes and two kinds of Buddhist novels i.e in the chronological order and subject oriented matter novel writing. The components of the Anandha novel have 6 components i.e.1) the structures of the story which mentioned the opening story with the origination of the conflict, the crisis point or the climax and story closing. 2) The strategy of novel writing by giving a title, the strategy of story telling and figure of speech in the writing 3) story scenes consisted of making real ideal scenes and creating scenes of the overt reality. 4) The characters have two categories i.e. the major character is Anandha and many minor characters in the story. 5) The conversation topic found that there were two aspects i.e. the conversation to show about the mood and emotion of each character and the conversations which reflect the motives and ideas. 6) to present the ideas of the author which established the most venerable Anandha as a model for practicing. The Anandha had been honored (admired) for having five excellences and six values which show the ideas about the wonder of Dhamma and Vinaya. The values of Dhamma novel on the story of the Anandha have three aspects:- 1) The social values consist of belief in the offering to the Order and the offering to a particular person. The factors of offering (Dana) have six fruits. The person of equal status and paying respect to each others according to the virtues. 2) the knowledge values reflect about Dhamma teaching by Buddhist way, 3) The literature consisted with aesthetic which it reflected to see the beauty of language and metaphor which made a comparison for the readers to be impressed and see the imagination in accordance with the Dhamma principles in Buddhist literature on the Anandha story. The Dhamma principles in Buddhist literature on the Anandha story emphasized on the moral teachings and true doctrines. Moreover, it was found that the moral teachings had doctrines that reflect the six principles to follow i.e. the ten admonitions of Dhananjaya millionaire which was given to Visakha. The 6 doctrines of Buddhism were moral principles i.e. ten admonitions of Dhananjaya millionaire, the leadership, the gratefulness, devotion, woman rights protection and stable mind. That people should bring for practicing in daily life. There were eight true doctrines i.e. five groups of existence (five aggregates) wholesome thoughts, the Four Noble Truths, path of accomplishment, three characteristics, things leading never to decline but only to prosperity. The Noble Eightfold Path which reflects to see the reality of life that the Buddha found, revealed and taught people in the world.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระกิตติญาณโสภณ (หนูปัน ญาณกิตติ)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาประมวล ฐานทตฺโต

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ประยูร แสงใส

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2554

Modified: 2555-07-23

Issued: 2555-07-23

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	282554.pdf	2.34 MB	104	2026-02-06 09:52:25

ใช้เวลา

0.023819 วินาที