การอนุรักษ์การแสดงพื้นบ้าน "จังหวัดปทุมธานี"

Conservation of folk Performance in Pathumtani Provice

Name: รจนา สุนทรานนท์

Organization : คณะนาฏศิลป์และดุริยางค์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล

keyword: การอนุรักษ์

; การแสดงพื้นบ้าน

ThaSH: การละเล่น

Classification :.LCCS: DS 568

ThaSH: การแสดงพื้นบ้าน

Abstract: การอนุรักษ์เพลงพื้นบ้านจังหวัดปทุมธานี เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพเกี่ยวกับการรวบรวมเพลงพื้นบ้าน จังหวัด ปทุมธานี ได้แก่ รำมอญเพลงโนเน เพลงรำพาข้าวสาร และกลองยาว โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อรวบรวมความเป็นมา รูปแบบลักษณะการแสดง การรำ และการร้องเพลงพื้นบ้านจังหวัดปทุมธานี อันมีค่าเพื่ออนุรักษ์ให้ชนรุ่นหลังได้สืบทอดต่อไป วิธีดำเนินการวิจัยรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร ตำรา และการสัมภาษณ์ แบบเจาะลึก แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์แล้วสังเคราะห์การแสดงพื้นบ้านแต่ละประเภท แล้วอภิปรายในเชิงความเรียง จากการวิจัยได้พบว่าการแสดงพื้นบ้านปทุมธานี มีเอกลักษณ์เฉพาะที่บ่งบอกค่านิยม วัฒนธรรม ประเพณีที่มีความเรียบง่าย ไม่ว่าจะเป็นลีลา ท่ารำ การร้องหรือการละเล่น จะมีลักษณะเป็นกลอนสด เสียดสีระหว่าชายหญิง ด้วยปฏิภาณ และไหวพริบของพ่อเพลงและแม่เพลงและมีลูกคู่ร้องรับ ตบมือให้จังหวะ การแสดงจึงบ่งบอกความเป็นศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านในประเด็นต่าง ๆ ดังนี้ 1. บ่งบอกที่มา และศิลปวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเอง เช่น ลักษณะลีลาท่ารำ ของการรำมอญ จะมีลักษณะช้าเนินนาน มีการก้าวรวมเท้า ยืดยุบตามจังหวะกลองตามลีลาของการรำแบบมอญ ซึ่งบ่งบอกว่าชาวปทุมธานีมีเชื้อชาติมอญอาศัยอยู่ การรำมอญบ่องบอกวัฒนธรรมและประเพณีของชาวมอญที่ชอบร้องรำ โดยมีการสืบทอดสู่ลูกหลาย โดยจะรำในงานต่าง ๆ ทั้งงานมงคล และงานอวมวงคล แต่เนื่องจากท่วงทำนองเพลงมีความเศร้าสร้อย และบรรยากาศโศกเศร้าดังนั้นประชาชนก็จะนำการรำมอญกันในงานศพ และชาวมอญถือกันว่าการรำมอญในงานศพเป็นการรำเพื่อเคารพสักการะผู้ตาย ดังนั้นใครมาก็จะรำมอญสักการะผู้ตาย นอกจากนี้การแต่งกายของรำมอญก็จะแต่งกายแบบชาวมอญคือนุ่งซิ่นกรอมเท้าสวมเสื้อคอกลมแขนกระบอกผ่าหน้าตลอด มีผ้าพาดไหล่ นุ่งซิ้นกรอมเท้า เกล้ามวยประดับ ด้วยดอกไม้ สวมกำไรเท้า ซึ่งการแต่งกายดังกล่าวจะมีลักษณะเป็นวัฒนธรรมการแต่งกายของชาวมอญ 2. บ่งบอกความเรียบง่าย ความเป็นกันเอง ความใจกว้างและความกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ เช่น การรำมอญจะรำเพื่อสักกาะผู้ตาย หรือการร้องเพลงรำพาข้าวสาร จะเริ่มด้วยการร้องว่า \"เจ้าขาวแม่ลาละลอกเอย\" หรือ \"ขาว ขาวแม่ลาละลอกเอย\" ซึ่งเป็นชื่อของพระองค์เจ้าวัชรีย์วงศ์หรือพระองค์เจ้าขาวเพื่อเป็นการให้เกียรติ์ แก่ผู้คิดทำนองเพลงและการร้องขึ้นมา และจะมีลูกคู่ร้องรับพร้อมปรบมือเข้าจังหวะ ลักษณะรูปแบบของการร้องจะใช้ภาษาง่าย ๆ เพื่อระลึกถึงพระคุณของท่านอยู่เสมอ 3. บ่อบอกภูมิปัญญาของผู้เชี่ยวชาญในท้องถิ่น ที่มีความประสงค์จะให้เป็นการละเล่น เพื่อความผ่อนคลายและลดความเหนื่องล้าในการทำงาน เช่น การร้องเพลงโนเน จะร้องในขณะที่ตำแป้งขนมจีนซึ่งต้องใช้แรงมาก และใช้กำลังคนจำนวนมากเนื่องจากการแบ่งออกเป็น 2 ฝ่าย คือฝ่ายชายและฝ่ายหญิง ตำแป้งขนมขีนกันคนละครกซึ่งเรียกว่าครกเหนือและครกใต้ 4. บ่งบอกค่านิยม ความเชื่อ วัฒนธรรมประเพณีของชาวปทุมธานี ซึ่งเป็นวัฒนธรรมทางสายน้ำที่ควรอนุรักษ์ไว้ให้ชนรุ่นหังเช่น ประเพณี การรำพาข้าวสาร ร้องเพื่อเรี่ยไรของปัจจัย เช่น ข้าวสาร เงิน และอื่น ๆ เพื่อนำไปทำบุญที่วัด และเป็นการบอกข่าวการทอดกฐินหรือผ้าป่า เพื่อเชิญชาวให้ชาวบ้านไปร่วมทำบุญที่วัด การละเล่นเพลงรำพาข้าวสารจะบ่งบอกความเชื่อเกี่ยวกับการทำบุญเพื่อสร้างกุศลและเสริมความศิริมงคลแก่ตนเองและฝึกให้เป็นผู้ให้แก่สังคม 5. บ่งบอกความมีปฏิภาณไหวพริบของพ่อเพลงและแม่เพลงที่จะใช้ สังคม วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อมมาร้องบอก เล่าขานแก่ชนรุ่นหลัง ดังนั้นในเนื้อเพลงก็จะบอกวัฒนธรรม ประเพณี โดยพ่อเพลงและแม่เพลง จะใช้ปฏิภาษไหวพริบร้องขึ้นมาโต้ตอบกันสอดแทรกความสนุกสนาน 6. บ่งบอกความเปลี่ยนแปลงของสภาพสังคม ในเนื้อร้องเพลงโนเน เพลงรำพาข้าวสาร เพลงระบำและเพลงรำโทน จะบ่งบอกวิถีชีวิตและสภาพของสังคมที่อยู่ในขณะนั้น และสังคมที่เปลี่ยนแปลงเกิดวิวัฒนาการการร้องได้หลากหลายขึ้น เช่น เพลงรำพาข้าวสาร มีการร้องถึง 3 แนวทาง ด้วยเหตุผลที่ว่าเพื่อสร้างความครึกครื้นสนุกสนานเนื่องจากการไปเรี่ยรายข้าวสารจะเป็นเวลากลางคืนและต้องพายเรือไปตามบ้านทำให้น่ากลัวและเกรงว่าจะมีพวกมิฉาชีพปลอมปนเข้ามาได้

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี. สถาบันวิทยบริการ

Address: ปทุมธานี (Pathumthanee)

Email: elibrary@mail.rmutt.ac.th

Created: 2547

Modified: 2019-07-26

Issued: 2548-08-22

งานวิจัย/Research report

application/pdf

CallNumber: วจ DS 568 ร117ก

tha

ปทุมธานี

Grantor: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี

©copyrights มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	การอนุรักษ์การแสดงพื้นบ้าน จังหวัดปทุมธานี part I.pdf	4.04 MB	888	2026-07-27 14:49:24
2	การอนุรักษ์การแสดงพื้นบ้าน จังหวัดปทุมธานี part II.pdf	3.98 MB	474	2026-05-26 18:16:01
3	การอนุรักษ์การแสดงพื้นบ้าน จังหวัดปทุมธานี part III.pdf	1.87 MB	331	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.036579 วินาที