ปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของเกษตรกรชาวสวนผู้ผลิตน้ำตาลมะพร้าว : กรณีศึกษาชาวสวนในเขตตำบลเหมืองใหม่ อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม

Factors affecting the change in the livelihood of the farmers who produced

Name: พระมาโนชญ์ โรจนสิริ (บุญมานิตย์)

keyword: ชีวิตชนบท - - วิจัย.

LCSH: วิทยานิพนธ์

Classification :.DDC: ธบ072 ว2546 630.92 พ358ป

; เกษตรกร - - วิจัย.

Abstract: วัตถุประสงค์ของการศึกษาเรื่องนี้ เพื่อ 1) ศึกษาภูมิปัญญาในการทำสวนมะพร้าวและผลิตน้ำตาลมะพร้าวของเกษตรกรชาวสวน 2) ศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของเกษตรกรชาวสวนผู้ผลิตน้ำตาลมะพร้าว ในเขตตำบลเหมืองใหม่ อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม และ 3) ศึกษาแนวทางในการอนุรักษ์วิถีชีวิตของเกษตรกรชาวสวนตามความคิดเห็นของชาวสวนและเจ้าหน้าที่ของรัฐที่เกี่ยวข้อง ประชากรของการวิจัย ได้แก่ เกษตรกรชาวสวนผู้ยังคงผลิตน้ำตาลมะพร้าวอยู่ในปัจจุบัน จำนวน 8 ครัวเรือน เจ้าหน้าที่ของรัฐและผู้นำท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง จำนวน 8 คน สำหรับกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ เกษตรกรชาวสวนผู้เคยผลิตน้ำตาลมะพร้าว แต่ปัจจุบันไม่ได้ผลิตแล้ว จำนวน 53 ครัวเรือน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 3 ชุด ประกอบไปด้วย 1) แบบสัมภาษณ์เกษตรกรชาวสวนผู้ยังคงประกอบอาชีพผลิตน้ำตาลมะพร้าวอยู่ในปัจจุบัน 2) แบบสอบถามประกอบการสัมภาษณ์ ผู้เคยมีอาชีพผลิตน้ำตาลมะพร้าว แต่ปัจจุบันไม่ได้ผลิตแล้ว และ 3) แบบสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ของรัฐและผู้นำท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาอาชีพ การวิเคราะห์ข้อมูล กระทำโดยการสังเคราะห์คำตอบที่ได้จากการสัมภาษณ์พร้อมกับนำมาตรวจสอบกับข้อมูลที่ได้จากการสังเกตพฤติกรรมการทำสวนและการผลิตน้ำตาลมะพร้าว ก่อนสรุปผลตามกรอบแนวคิดของการวิจัย ผลการวิจัย พบว่า ลุ่มน้ำแม่กลองมีสภาพพื้นที่เหมาะแก่การเพาะปลูก ประชาชนเกือบทั้งหมดประกอบอาชีพทำสวนมะพร้าว ซึ่งเป็นภูมิปัญญาของเกษตรกรชาวสวนตำบลเหมืองใหม่ อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ทำให้มีผลผลิตที่เป็นปัจจัยหล่อเลี้ยงชีวิตของสมาชิกในครอบครัว การผลิตน้ำตาลมะพร้าวเพื่อการบริโภค และการจำหน่ายเป็นภูมิปัญญาที่บรรพบุรุษได้ถ่ายทอดให้กับลูกหลาน ซึ่งเกษตรกรชาวสวนบางครอบครัวรับไว้เป็นวัฒนธรรมในการดำเนินชีวิตสืบมาจนถึงปัจจุบัน การทำสวนมะพร้าวจะเริ่มจากการคัดเลือกพันธุ์มะพร้าวที่ดีซึ่งมี 3 สายพันธุ์ เพื่อนำมาปลูกและผลิตน้ำตาลมะพร้าว ได้แก่ มะพร้าวพันธุ์ใหญ่ มะพร้าวพันธุ์กลาง และมะพร้าวพันธุ์เตี้ย โดยทำแปลงยกร่องสำหรับเพาะพันธุ์ ก่อนที่จะนำไปปลูกในช่วงฤดูฝน ระหว่างเดือนพฤษภาคม ถึงมิถุนายน หลังการปลูกแล้วเกษตรกรจะต้องดูแลรักษาตลอดทั้งปี มีการขุดลอกท้องร่องปีละ 1 ครั้ง และใส่ปุ๋ยปีละ 2 ครั้ง พอมะพร้าวอายุได้ 4 ปีขึ้นไป เกษตรกรชาวสวนก็จะเก็บผลผลิตได้ การผลิตน้ำตาลมะพร้าว มีอยู่ 2 ขั้นตอนใหญ่ๆ คือ การเก็บผลผลิตน้ำตาลใส ซึ่งเกษตรกรชาวสวนจะได้จากการปาดงวงหรือจั่นมะพร้าวเพื่อให้น้ำตาลไหลออกมา จากนั้นจึงทำการแปรรูปน้ำตาลใสให้เป็นน้ำตาลปี๊บหรือน้ำตาลปึก โดยเกษตรกรจะนำน้ำตาลใสมาเคี่ยวให้แห้ง สำหรับคุณค่าของน้ำตาลมะพร้าวนั้น พบว่า ประชาชนไทยโดยทั่วไปจะนำมาเป็นส่วนประกอบของอาหาร เพื่อให้ได้รสชาติที่อร่อยทั้งอาหารคาวและหวานหลายชนิด ส่วนประโยชน์ของมะพร้าวนั้นมีหลายประการ เนื้อมะพร้าว นำไปรับประทานเป็นอาหาร และแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อื่นๆ ทางมะพร้าวนำมาทำฝาเรือน ต้นนำมาแปรรูปเป็นโต๊ะและสิ่งของเครื่องใช้หลายชนิด การทำสวนมะพร้าวมีความสำคัญต่อวิถีชีวิตของเกษตรกรชาวสวนเป็นอย่างมาก เพราะเป็นอาชีพที่สร้างรายได้เลี้ยงครอบครัว และเป็นอาชีพเก่าแก่ของบรรพบุรุษ เกษตรกรชาวสวนที่ยังผลิตน้ำตาลมะพร้าวมีการดำรงชีวิตแบบเรียบง่ายตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง เกษตรกรมีความภูมิใจในอาชีพที่ได้รับการถ่ายทอดจากบรรพบุรุษ มีการใช้สติปัญญาในการแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นและมีการรวมกลุ่มเพื่ออนุรักษ์วัฒนธรรมของหมู่บ้าน เกษตรกรชาวสวนผู้ผลิตน้ำตาลมะพร้าว ยังต้องการอนุรักษ์อาชีพของตนไว้ ต้องการให้ประชาชนสนับสนุนช่วยซื้อผลผลิตของตน นอกจากนี้เกษตรกรชาวสวนได้ชักจูงให้บุตรหลานที่ไม่มีงานทำให้หันมาประกอบอาชีพทำสวนและผลิตน้ำตาลมะพร้าว ซึ่งเป็นภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวบ้าน และต้องการให้เจ้าหน้าที่ของรัฐมาให้คำแนะนำ และส่งเสริมการเพาะปลูกพืชชนิดต่างๆ ข้อมูลจากเกษตรกรชาวสวนผู้เคยมีอาชีพผลิตน้ำตาลมะพร้าว แต่ปัจจุบันไม่ได้ผลิตแล้ว พบว่า ปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของเกษตรกรชาวสวน ได้แก่ 1) นโยบายการพัฒนา การศึกษาของรัฐที่ต้องการให้เยาวชนได้เรียนหนังสือภาคบังคับมากขึ้น 2) การขาดแคลนแรงงานในการผลิตน้ำตาลมะพร้าว 3) การเกิดขึ้นของโรงงานอุตสาหกรรม ทำให้ผู้คนหันไปประกอบอาชีพใหม่ 4) การติดต่อสื่อสารและการคมนาคมที่สะดวกสบาย ทำให้เกษตรกรชาวสวนรุ่นใหม่ นิยมวิถีชีวิตแบบสังคมเมืองมากขึ้น จากการสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ของรัฐและผู้นำท้องถิ่น พบว่า ยังคงเห็นความสำคัญของอาชีพการทำสวนมะพร้าวและการผลิตน้ำตาลมะพร้าว เนื่องจากเป็นอาชีพดั้งเดิมและเป็นเอกลักษณ์ของชาวอำเภออัมพวา จึงได้เข้าไปสนับสนุนโดยวิธีการต่างๆ เช่น การปลูกจิตสำนึกให้เกษตรกรรักอาชีพ การสนับสนุนด้านเงินทุน การจัดหาพันธุ์มะพร้าวที่ดีให้กับเกษตรกร มีการออกใบรับรองคุณภาพของน้ำตาลที่ผลิตโดยเกษตรกรชาวสวน เพื่อให้ตลาดผู้บริโภคเชื่อถือและสนับสนุนการจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร เป็นต้น ส่วนปัญหาและอุปสรรคในการส่งเสริมอาชีพเกษตรกรชาวสวนผู้ผลิตน้ำตาลมะพร้าว พบว่า มีปัญหาด้านค่านิยมในการส่งเสริมให้บุตรหลานได้รับการศึกษาสูงขึ้น เพื่อจะได้ไม่ต้องทำสวนซึ่งเป็นอาชีพที่เหนื่อยยาก ปัญหาการขาดการรวมตัวกันของเกษตรกร ปัญหาการขาดแคลนแรงงานภายในครัวเรือน ปัญหาการปลอมปนน้ำตาลมะพร้าว ปัญหาด้านการตลาดของผลผลิต น้ำตาลมะพร้าว และปัญหาแมลงศัตรูพืชที่ทำลายต้นมะพร้าว

สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี

Address: กรุงเทพฯ

Email: arc.dru@dru.ac.th

Name: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นิศารัตน์ ศิลปเดช

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Name: ผู้ช่วยศาสตราจารย์อารีย์ วชิรวราการ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Name: อาจารย์สมพิศ ธนุรเวท

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Issued: 2547

วิทยานิพนธ์/Thesis

text/html

BibliograpyCitation : 175 หน้า : ตาราง, ภาพประกอบ

ISBN: 9749667298

CallNumber: ธบ072 ว2546 630.92 พ358ป

tha

DegreeName: ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: ไทยศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	ปก.pdf	75.96 KB	126	2023-05-02 11:48:56
2	บทคัดย่อไทยอังกฤษ.pdf	163.79 KB	139	2025-09-10 14:37:04
3	กิตติกรรมประกาศ.pdf	78.28 KB	63	2018-05-15 11:13:07
4	สารบัญ.pdf	127.45 KB	93	2020-10-01 16:01:26
5	บทที่ 1.pdf	239.05 KB	235	2023-05-04 14:14:45
6	บทที่ 2.pdf	1.08 MB	320	2025-08-18 14:11:40
7	บทที่ 3.pdf	162.14 KB	176	2023-05-02 11:49:06
8	บทที่ 4.pdf	1.2 MB	179	2023-05-02 11:49:08
9	บทที่ 5.pdf	332.04 KB	169	2023-05-02 11:49:11
10	บรรณานุกรม.pdf	221.54 KB	126	2023-05-02 11:49:14
11	ภาคผนวกก-ค.pdf	216.79 KB	199	2023-05-02 11:49:16
12	ประวัติผู้วิจัย.pdf	84.78 KB	56	2020-04-24 14:36:01

ใช้เวลา

0.038294 วินาที