การศึกษาเปรียบเทียบทฤษฎีความรู้ในพุทธปรัชญาเถรวาท กับปรัชญานยายะ

A comparative study of epistemology in Theravada Buddhist Philosophy and the Nyaya Philosophy

Name: พระมหาธนาธิป มหาธมฺมรกฺขิโต

keyword: พุทธศาสนา วิจัย.

; การรับรู้ แง่ศาสนา พุทธศาสนา

; การสัมผัส แง่ศาสนา พุทธศาสนา

; อายตนะ

Abstract: การศึกษาวิจัยนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อการศึกษาทฤษฎีเรื่องความรู้ในพุทธปรัชญาเถรวาท กับปรัชญานยายะว่าเป็นอย่างไร มีลักษณะที่เหมือนกันและแตกต่างกันอย่างไร โดยเฉพาะประเด็นเรื่องความหมายและการพิสูจน์องค์แห่งความรู้ การศึกษาวิจัย พบว่า ความรู้เกิดขึ้นได้ต้องอาศัยปัจจัยซึ่งเป็นสาเหตุอันเป็นเครื่องมือทำให้เกิดความรู้ ความรู้นั้นเกิดขึ้นจากการแสวงหาด้วยกระบวนการและวิธีการต่าง ๆ ที่ หลากหลาย เช่น การแสวงหาความรู้ด้วยการบำเพ็ญเพียร การนั่งสมาธิ หรือการวิวรณ์จากพระเป็นเจ้า ทั้งหมดล้วนแต่เป็นวิธีการแสวหาความรู้ทั้งสิ้น แหล่งที่มาแห่งความรู้จะสามารถนำไปเป็นข้อมูลในการพิจารณาตัดสินหาความจริง ต้องมีวิธีการแสวงหาที่ถูกต้อง เช่น การได้ศึกษา การอ้างคัมภีร์หรือตำรา การใช้เหตุผลทางตรรกะ การคาดคะเนความจริงทางอภิปรัชญา หลักการนี้แสดงให้ทราบว่า การค้นหาความรู้จะต้องสอบสวนให้รู้แท้ด้วยการประจักษ์ตนเอง จากประสาทสัมผัสเสียก่อน จึงจะตัดสินได้ว่า เป็นความรู้แท้จริงได้ ก็ต้องประจักษ์ด้วยตนเองโดยอาศัยสติปัญญาเป็นเครื่องพิจารณาให้ทราบถ่องแท้ก่อน ความรู้นั้น ต้องมีลักษณะ 2 ประการ คือ 1.มีลักษณะเป็น ภววิสัย (objective) 2.มีลักษณะเป็นอัตตวิสัย (Subjective) ดังนั้น ความรู้ ก็คือ อาการที่ทำให้ปัญญารู้แจ้งวัตถุที่ถูกจากภายในตัวผู้รู้และจากสิ่งที่ถูกรู้โดยอาศัยอายตนะภายในและภายนอก ประสานการทำหน้าที่ร่วมกันดดยอาศัยปัจจัยพื้นฐานจากประสบการณ์โดยตรง ประสาทสัมผัสทั้ง 5 และปัจจัยภายนอกอื่น ๆ เพราะว่าความรู้นั้น ต้องอาศัยผู้รู้ ความรู้และสิ่งที่ถูกรู้ ความจริงปรากฏได้ ผลของความรู้นั้น ต้องปราศจากความสงสัย ความไม่ชัดแจ้ง หรือ ความหลอกลวง ผู้มีความรู้เปรียบเหมือนแสงไฟสามารถส่องให้เกิดความสว่างได้ เพราะสามารถทำให้เกิดปัญญารู้แจ้งวามจริงตามธรรมชาติที่มันเป็นสามารถรู้สิ่งที่ตนเองเข้าใจนั้น โดยปราศจากความสงสัย และมันเป็นเครื่องมือทำให้เกิดความรู้แจ้งในที่สุด ดังนั้น การปราศจากความสงสัย จึงเรียกว่า ความรู้ ผลการศึกษาวิเคราะหืระหว่างพุทธปรัชญาเถรวาทกับปรัชญานยายะ พบว่า พุทธปรั๙ญาเถรวาท ยอมรับว่า ความรู้มีหลายระดับ แต่สามารถแยกเป็นกรณี 2 กรณี คือ 1.ความรู้ชั้นสมมติสัจจะ หมายถึง การพิสูจน์จากวัตถุที่สัมผัสได้ 2.ความรู้ชั้นปรมัตถสัจจะ หมายถึง การรู้ความจริงเหนือประสาทสัมผัส ส่วนปรัชญานยายะ ยอมรับว่า ความรู้ มี 2 กรณี เช่นกันกล่าวคือ 1.ปรมา หมายถึง ความรู้ที่ถูกต้องได้แก่ ความรู้ที่สมเหตุผล ที่ตรงตามสภาวะความจริง 2.อปรมา หมายถึง ความรู้ที่ไม่สมเหตุผล ได้แก่ ความรู้ที่ยังหาความชัดเจนไม่ได้ มีสภาวะอื่นแอบแฝง พุทธปรัชญาเถรวาท กล่าวคือ การแสวงหาความรู้นั้นเกิดจาก สุตมยปัญญา จินตมยปัญญา ภาวนามยปัญญา ไตรสิกขา คือศีล สมาธิ ปัญญา ปรโตโฆษะและอริยมรรค 8 ประการ ผลของความรู้ย่อมก่อให้เกิดความหลุดพ้นจากความทุกข์ กระบวนการนี้ ต้องอาศัยประสบการณ์ตรงโดยประสาทสัมผัสทั้ง 5 และความรู้ที่พ้นจากประสาทสัมผัส เช่น พระนิพพาน ปรัชญานยายะ เห็นว่า ความรู้ มีลักษณะเป็นกลาง อาศัยอายตนะภายในและภายนอก ทำหน้าที่ประสานร่วมกัน จึงถือว่า ได้ความรู้จริงแท้ สาเหตุที่ถือเอาวัตถุเป็นเครื่องพิสูจน์ความจริงนั้น เพราะว่าวัตถุเป็นสิ่งที่มีอยู่จริง และสามาถอยู่ได้ด้วยตนเอง ความรู้ต้องมีหน้าที่ เปิดเผยวัตถุที่รู้ เปิดเผยตัวผู้รู้ และเปิดเผยตัวความรู้ ความรู้ต้องเกิดจากการประจักษ์ การอนุมาน การอุปมานและศัพทประมาน เพราะความรู้มาจากวัตถุวิสัย และมนุษย์สามารถรับรู้มันได้จากประสาทสัมผัส ความรู้ที่แน่นอนเป็นความรู้ที่เจาะลงไปซึ่งมีลักษณะเป็นความไม่ผิดพลาด สิ่งที่ปรากฎอยู่ต่อหน้าเท่านั้น คือ ความจริง ความรู้ที่แท้จริงนั้นเท่านั้นเพราะเป็นผู้รู้ความจริง ปรัชญานยายะ เห็นว่า ความรู้ต้องได้จากประสาทสัมผัสทั้ง 5 ประสบการณ์ตรงและเหตุผลเชิงตรรกะเท่านั้นความรู้นั้น ต้องมีสภาวะต้องเป็นธรรมชาติที่ก่อเกิดความเข้าใจในสิ่งที่ถูกรู้อย่างแจ้งชัด ต้องไม่มีความเข้าใจผิดผลาด และต้องพ้นจากความสงสัยใด ๆ

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพฯ

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาธีรพันธ์ วชิรญาโณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหากฤษณะ ตรุโณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: บุญมี แท่นแก้ว

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2550

Issued: 2552-08-13

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.027096 วินาที