การพัฒนาประสิทธิภาพการดำเนินงานของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกโดยการประยุกต์เทคนิคทางคณิตศาสตร์การวิเคราะห์เชิงโอบล้อมข้อมูล

Development of efficiency evaluation on operations of subdistrict health promotion Hospitals in eastern economic corridor applying mathematical technique of data envelopment analysis

Name: ศิริภัททรา จุฑามณี

ThaSH: มหาวิทยาลัยบูรพา -- คณะสาธารณสุขศาสตร์

Classification :.DDC: 362.12

ThaSH: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล

ThaSH: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล -- การบริหาร

Abstract: การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิภาพการดำเนินงานของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) โดยใช้เทคนิคทางคณิตศาสตร์วิธีการวิเคราะห์เชิงโอบล้อมข้อมูล (DEA) และเสนอแนวปฏิบัติที่ดีของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลต้นแบบ งานวิจัยนี้ออกแบบมาเพื่อสังเคราะห์แนวปฏิบัติที่ดีในการดำเนินงานของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลอย่างเป็นระบบ ประกอบด้วย 3 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนแรก เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ เพื่อประเมินประสิทธิภาพการดำเนินงานของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จำนวน 104 แห่ง ในจังหวัดฉะเชิงเทรา โดยเก็บข้อมูลตัวแปรปัจจัยการผลิต 5 รายการ (จำนวนบุคลากรทางด้านสาธารณสุข งบประมาณสำหรับการทำงานล่วงเวลา งบประมาณสำหรับเวชภัณฑ์และยา ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ และจำนวนอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน) ตัวแปรผลผลิต 7 รายการ (การให้บริการและการให้คำปรึกษา การคัดกรองโรคในชุมชน การฝากครรภ์คุณภาพ การดูแลหลังคลอดตามเกณฑ์ การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค การจัดทำโครงการในชุมชน และการส่งต่อผู้ป่วย) ในปีงบประมาณ 2565 จากนั้นทำการวิเคราะค่าดัชนีประสิทธิภาพโดยวิธี DEA ขั้นตอนที่สอง เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เพื่อสังเคราะห์แนวปฏิบัติที่ดีจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลต้นแบบ (ค่าดัชนีประสิทธิภาพเท่ากับ 1.00) จำนวน 13 แห่ง โดยในแต่ละแห่งทำการสัมภาษณ์เชิงลึกบุคคลจำนวน 4 คน ประกอบด้วย ผู้อำนวยการ ผู้ปฏิบัติงาน ผู้นำชุมชน และผู้แทนอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน รวมเป็น 52 คน ข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกได้รับการสังเคราะห์โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา เพื่อจัดทำรายการแนวปฏิบัติที่ดีเบื้องต้น และขั้นตอนสุดท้าย ทำการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ โดยใช้เทคนิคเดลฟาย เพื่อสรุปแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดที่สามารถนำไปใช้เพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพการดำเนินงานของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในพื้นที่ศึกษานี้ได้อย่างชัดเจน ผลการศึกษาพบว่าค่าดัชนีประสิทธิภาพเฉลี่ยของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลทั้ง 104 แห่งเท่ากับ 0.9066 โดยมีประมาณร้อยละ 60 ที่มีดัชนีประสิทธิภาพเท่ากับ 1.00 เมื่อจำแนกตามขนาด พบว่าระดับประสิทธิภาพของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเพิ่มขึ้นตามขนาด ซึ่งดัชนีประสิทธิภาพเฉลี่ยของขนาดเล็ก กลาง และใหญ่ คือ 0.8642 0.9140 และ 0.9417 ตามลำดับ ในทำนองเดียวกัน สัดส่วนของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่มีประสิทธิภาพก็เพิ่มขึ้นตามขนาดที่ร้อยละ 58.14 60.00 และ 66.67 ตามลำดับ สำหรับเป้าหมายการปรับปรุงประสิทธิภาพโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ขนาดเล็กมีเป้าหมายการเพิ่มผลผลิตสูงสุด คือร้อยละ 28.40 ตามมาด้วย ขนาดกลางร้อยละ 15.31 และขนาดใหญ่ ร้อยละ 9.91 สำหรับในส่วนของการค้นหาแนวปฏิบัติที่ดี (Best practices) ผลการสังเคราะห์ข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกกลุ่มตัวอย่างของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลต้นแบบ และประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญโดยเทคนิคเดลฟาย พบว่ามีแนวปฏิบัติที่ดีจำนวน 66 รายการผ่านเกณฑ์ที่กำหนด (Mdn > 3.50 และ IQR < 1.50) โดยในจำนวนนี้เป็นแนวปฏิบัติที่ดีทางด้านการจัดการปัจจัยการผลิต จำนวน 35 รายการ และทางด้านการจัดการผลผลิต จำนวน 31 รายการ แนวปฏิบัติที่ดีนี้สามารถนำไปประยุกต์เป็นแนวทางในการพัฒนาประสิทธิภาพการดำเนินงานของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่มีประสิทธิภาพไม่เต็มที่ รวมถึงโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในภาพรวมในพื้นที่ศึกษาได้ เพื่อเป็นแนวทางการขับเคลื่อนแนวปฏิบัติที่ดีเหล่านี้สู่การปฏิบัติ จัดทำเป็นแผนระยะสั้น และแผนระยะยาว ในการพัฒนาและบริหารจัดการปัจจัยการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพ ผลักดันการเพิ่มผลผลิตตามเป้าหมาย แก้ไขข้อจำกัดด้านทรัพยากร และขยายการให้บริการสาธารณสุขที่ครอบคลุมและเท่าเทียม อันเป็นการตอบสนองต่อความต้องการด้านสุขภาพที่เพิ่มขึ้นในปัจจุบัน

Abstract: The objectives of this study were to examine the operational efficiency of Tambon Health promoting hospitals (THPHs) in the Eastern Economic Corridor (EEC) using data envelopment analysis (DEA) and to propose the best practices of model hospitals. This study was designed to systematically synthesize the best practices of THPHs and consisted of three steps. First, the quantitative research was conducted to evaluate the operational efficiency of 104 THPHs in Chachoengsao Province. The data regarding five input variables (number of public health personnel, budget for overtime work, budget for pharmaceuticals and medical supplies, other expenses, and number of village volunteers) and seven output variables (visits and consultations, community health screening, quality antenatal care, postpartum care, vaccinations, community health care projects, and referrals) in fiscal year 2022 were collected in order to assess the efficiency index using the DEA method. Second, the qualitative research was carried out to synthesize the best practices of 13 model hospitals with an efficiency index of 1.00. Four personnel, including directors, practitioners, community leaders, and village volunteer representatives, from each model hospital were in-depth interviewed, totaling 52 people. The content analysis method was applied to synthesize the interview data in order to create a list of best practices. Third, the appropriateness and practicality of the results were evaluated using the Delphi technique to identify best practices for improving the operational efficiency of THPHs in the study area. The results showed that these 104 THPHs had an average efficiency index of 0.9066, with 60% having an efficiency index of 1.00. When classifying THPHs into three group sizes, the efficiency of THPHs was shown to increase with size, with the average efficiency index of small, medium, and large THPHs being 0.8642, 0.9140, and 0.9417, respectively. The proportion of efficient THPHs also rose with size, reaching 58.14%, 60.00%, and 66.67%, respectively. In terms of efficiency improvement goals, small THPHs had the highest output targets (28.40%), followed by medium THPHs (15.31%) and large THPHs (9.91%). The synthesis of interview data, followed by expert verification using the Delphi technique, 66 best practices met the required criteria (Mdn > 3.50 and IQR < 1.50), with 35 being best practices for input management and 31 being best practices for output management. These best practices can be used as guidelines for developing the operational efficiency of inefficient THPHs and other typical THPHs in the study area. To put these best practices into practice, it is vital to create short- and long-term plans to develop and manage input variables, drive output production according to targets, solve resource constraints, and expand the provision of comprehensive and equal public health services to meet today’s increasing health needs.

มหาวิทยาลัยบูรพา. สำนักหอสมุด

Address: ชลบุรี

Email: buulibrary@buu.ac.th

Name: เอมอัชฌา วัฒนบุรานนท์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาหลัก

Name: ยุวดี รอดจากภัย

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม

Name: เสาวนีย์ ทองนพคุณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม

Created: 2567

Modified: 2025-09-14

Issued: 2568-09-04

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: ว 362.12 ศ468ก

tha

Spatial: ไทย (ภาคตะวันออก)

DegreeName: สาธารณสุขศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาธารณสุข

Grantor: มหาวิทยาลัยบูรพา

©copyrights มหาวิทยาลัยบูรพา

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	64810115.pdf	2.46 MB	16	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.034596 วินาที